bjarkitekt

Samhengi hlutanna - 2. hluti

2010-06-07T18:04:00.004+02:00

Nú er komið að öðrum hluta þrautarinnar um samhengi hlutanna. Til glöggvunar getur verið gott að skoða þær athugasemdir sem komnar eru í þrautinni hér. Vindum okkur þó í myndina. Eins og sjá má hefur kubbunum verið gefið notagildi:
1) Bensínstöð
2) Ísbúð
3) Gróðurhús

Hvaða kubbur passar núna best inn í eyðuna? Þið getið skrifað svarið í athugasemdakerfið að neðan með smá rökstuðningi.

Samhengi hlutanna

2010-05-20T19:27:00.001+02:00

Þar sem þetta blog hefur legið í nokkrum dvala að undanförnu langar mig nú til að endurvekja það, þó með breyttu sniði. Áhersla er nú lögð á svokallaðar arkitektónískar getraunir sem ég tel að geti verið nýr vinkill á umræðu um arkitektúr og skipulagsmál hér á landi. Ég hef einu sinni prófað getraun af þessu tagi fyrir nokkrum árum á blogginu sem má sjá hér. Eins og sjá má kom nokkuð af skemmtilegum athugasemdum og er það von mín að svo verði áfram nú.

Samhengi hlutanna er viðfangsefni fyrstu getraunarinnar. Skoðið myndina vel hér að neðan. Til að sjá hana stærri er hægt að smella á myndina. Komið svo með ykkar svar um hvaða kubbur passar best í eyðuna. Þið getið skrifað svarið í athugasemdakerfið að neðan með smá rökstuðningi.

Íþróttahornið

2009-07-08T13:46:00.001+02:00

Það kemur fyrir að ég detti á KR-leiki í Frostaskjólinu og um daginn var það KR-Breiðablik. Lúmskur fótboltaáhugi en líka eitthvað meira en það. Það er svo afslappandi að fylgjast með leik, vitandi að þeir breyta ekki gangi himintunglanna – eða setja þjóðina á hausinn með einu sjálfsmarki. Það er líka sama hversu allt gengur ógeðslega illa. Fréttatímarnir enda alltaf á íþróttafréttum. Eftir hatdræma kreppufrétt kemur íþróttafrétt frá Árbæ. Fylkir rétt marði Keflavík en FH heldur toppsæti deildarinnar.

Hef mikið velt þessu fyrir mér með íþróttafréttir. Svona hundómerkilegar en samt svo mikilvægar. Af hverju? Jú, sjáum til. Eftir hverja einustu íþróttafrétt byrja dagdraumar. Ég er frægur atvinnumaður í knattspyrnu með engar fjárhagslegar áhyggjur. Arkitektinn á miðjunni hjá Liverpool og fyrirliði íslenska landsliðsins sem vegna snerpu minnar, innsæis og úthalds er komið í úrslitaleik Heimsmeistaramótsins. Á sama augnabliki og ég skora sigurmarkið er Icesave gleymt og grafið.

Þegar líður á leik KR og Breiðabliks fer að gæta fyrir nokkru óöryggi hjá hinum unga bakverði KR-inga hægra megin. Hann er líklega ekki að upplifa dagdrauma sína inni á vellinum þar sem honum er bölvað, af eigin stuðningsmönnum, í sand og ösku þrátt fyrir aðeins tvær feilsendingar. Ég velti því fyrir mér hvernig mér sjáflum mynda reiða af í þessari stöðu og hvar raunverulegir fótboltahæfileikar mínir liggja miðað við leikmennina á vellinum. Næði ég að koma einhverri sendingu áleiðis eða myndi ég bara sparka af öllu afli í boltann til að hreinsa frá?

Svo koma dagdraumarnir aftur. Atvinnumennskan. Frægðin. Heimsmeistaramótið. Allur pakkinn. Þá kemur allt í einu annað sjónarhorn á hlutina. Það hefði verið erfitt að samræma atvinnumennskuna með arkitektaskólanum. Hefði ég þá verið í fjarnámi við Arkitektaskólann í Árósum en búið í Liverpool? Hvað hefði þá orðið um Blade Runner kvöldin (myndin er jú til í 8 útgáfum) með útlensku vinum mínum Mads, Magnus, Jacob og Niels?

Þegar stórbrotnir dagdraumar ná ekki að slá út aðstæður mínar í dag, atvinnuleysið, þá er maður staddur á mjög réttri hillu. Það nægir mér að fara á KR-leikina og lifa augnablikið 3-2 í uppbótartíma gegn Breiðablik, þó að FH sé eiginlega að fara að taka titilinn. Ég vona svo sannarlega að fleiri en ég hafi þetta svona. Íþróttafréttir í lok hvers fréttatíma er góð leið út úr kreppunni.

Dagurinn í dag

2009-06-19T02:43:00.001+02:00

Fínn dagur. Byrjaði á að leigja mér stóra vinnuvél til að eyðileggja húsið sem ég bjó í. Það var nefnilega tekið af mér af bankanum sem mér fannst mjög óréttlátt. Bankahrunið var nefnilega hryðjuverk og þá skemmdi ég bara á móti. Þetta var allt mjög rökrétt og siðlegt.

Svo leit ég við á þinginu. Þegar ég hafði lokið mér af við að rífast og skammast yfir græna herberginu sem við eigum með réttu, varpaði ég nokkrum góðum fúkyrðum á ríkisstjórnina. Já, það er mikilvægt að vera með eins og nokkra útúrsnúninga og leiðindi á þingi. Ég er jú nefnilega þessir nýir tímar og vil innleiða nýjar áherslur á alþingi. Samt voru einhverjir að tala um að nú væri tími til að standa eitthvað saman en ég held að það sé reginmisskilningur og tel satt best að segja að það stefni þjóðinni í hættu.

Um eftirmiðdaginn hækkaði ég svo leiguna á Mál og menningu og svældi þau þannig út. Ég var jú í góðri aðstöðu til að gera þetta þar sem ríkið á núna búðina. Einhverjir urðu samt fúlir sem ég skil ekki alveg. Töluðu um menningarlegt gildi og samfélagslega ábyrgð. Ég skil ekki þessi orð, enda hef ég aldrei lesið bók. Ég skil það þó eitt að í 18 ár var mér kennt að frelsi einstaklingsins væri mikilvægast.

Annars er ég ótrúlega sáttur með nýja lífræna moltukassann í garðinum. Hjólaði heim í miklum spenningi til að sjá hvernig gengi.

Enn ein Icesave blogfærslan

2009-06-11T03:55:00.004+02:00

Ég er orðinn þreyttur á talinu um Icesave. Þetta er alveg hundleiðinlegt tal. Svo skil ég ekki alveg mótmælin sem snúa að þessum reikningum. Af hverju er t.d. ekki mótmælt fyrir utan breska sendiráðið frekar en alþingi? Við vitum öll að það eru bresk stjórnvöld sem eru að kúga okkur.

Svo er ég líka orðinn þreyttur á málflutningi Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar sem þykist vita allt. Veit hvernig á að semja og veit manna mest um efnahagsmál. Ég held að hann viti ekkert um hvað hann er að tala og get rökstutt það með gamalli blogfærslu minni. Hann telur sig nefnilega líka vera skipulagsgúru ríkissins. Við sem erum menntuð í arkitektúr og skipulagi vitum það eitt, að meira að segja við vitum ekki allt í þessum efnum. Þetta eru einfaldlega flókin fræði. Við vitum það þó eitt, að hann veit ekki neitt.

Nóg um hann og aftur að leiðinlegu Icesave tali. Ég er á þeirri skoðun að við eigum að borga þetta. Þetta er okkar erfðasynd-stóridómur sem ekki er hægt að flýja. Held að það séu einhver ytri alheimsöfl sem séu nefnilega að sekta íslenskt samfélag fyrir firringu þess og eigingirni. Flestum fannst jú útrásarbylgjan vera flott og gagnrýndu hana ekki. Fólk gerði það sem því sýndist og fannst það sjálfsagt. Einstaklinsfrelsi hét það. Stofnun Icesave-reikninganna ráku svo endanlega smiðshöggið í „ég geri það sem mér sýnist“- hugsunarháttinn.

Reyndar er svo hægt að tala um okkur hin sem gagnrýndu allt. En við gerðum einfaldlega ekki nóg. Gagnrýni af minni hálfu náði t.d. aldrei lengra en í tal og einstakar blogfærslur. Alheimsöflin eru líka að sekta okkur.

Það er þó óréttlát að við skulum þurfa að borga. Bretar gerðu líka misstök og ættu að vera í þessu með okkur. Óréttlætið er þó afstætt. Miðað við allt óréttlæti heimsins eru þessar Icesave skuldbindingar ekki það versta. Það er t.d. mjög óréttlát hvernig komið er fyrir 3. heiminum – þökk sé okkur vesturlandabúum. „Ég geri það sem mér sýnist“- hugsunarhátturinn pældi t.d. mjög lítið í þessu óréttlæti.

Já, við borgum. Reynum svo að læra af þessu. Legg til að þegar við byrjum að borga þá fái hver og einn borgari landsins Icesave-gíróseðil í hverjum mánuði. Seðilinn verður ekki hægt að greiða í netbanka heldur verður að fara út í alvöru-banka (hvað sem það nú er) og greiða hann þar. Á leiðinni í bankann (og vonandi hjóla allir eftir sjö ár) getur fólk hugsað sinn gang og spurt sig siðferðislegra spurninga: „Er ég að verða soldið eins og 2007?“ Það er mikilvægt að við gleymum aldrei Icesave og hugsunarhættinum sem lá að baki. Það er kominn tími til að við lærum af sögunni.

Eitt er þó víst. Enginn mun gleyma þessu ævintýralega ljóta Icesave-lógói.

Kosningavélar Sjálfstæðisflokksins eru komnar í gang

2009-03-03T22:45:00.001+01:00

Arkitekt teiknar heilt hverfi eftir ákveðinni hugmyndafræði. Fólk flytur inn í húsin og líkar í fyrstu vel. Svo kemur á daginn að hlutirnir virka ekki sem skildi, fólk flytur úr húsunum og að lokum er hverfið tómt. Hvort fór úrskeiðis, hugmyndafræðin eða fólkið?

Svarið er augljóst: Hugmyndafræði arkitektsins klikkaði.

Á Íslandi varð bankahrun. Allt er komið í klúður. Sjálfstæðisflokkurinn segir að fólkið klikkaði en ekki hugmyndafræðin.

Ef þú ert sammála, merktu x við d.

Krepputal – bara í þetta eina skipti

2008-10-21T23:22:00.001+02:00

Talað er um að ýmislegt jákvætt geti komið úr kreppunni og tek ég heils hugar undir þau sjónarmið. Aftur á móti er mikilvægt að átta sig á ýmsum misskilningi áður en haldið er lengra.

Misskilningur númer er 1 er sú orðræða að við séum öll samsek. Í því samhengi er líka talað um að ekki eigi að leita að sökudölgum. Þetta er auðvitað ekki rétt. Það liggur ljóst fyrir hverjir eru sekir og samsekir svo það er alveg óþarfi að hver einasti Íslendingur eyði tíma sínum í að barma sér í hljóði.

Svo er það hræðslan við að missa okkar besta fólk úr landi, með tilheyrandi hugviti og þekkingu. Margir óttast nefnilega að allt bankahugvitið sem til varð í góðærinu fari burt. Erlendur bankastjóri sem sér íslenskt þjóðerni á atvinnuumsókn mun þó eflaust hugsa sig tvisvar um. Alveg er það samt magnað að lærdómurinn sem dreginn er af atburðum síðustu daga sé sá að helsta hugvitið felist í banka- og fjármálastarfsemi.

Mannauður getur nefnilega falist í mörgu öðru, t.d. fólki sem fer í háskóla til að átta sig á heiminum í gegnum fög eins og mannfræði, listasögu, félagsfræði og bókmenntir, svo ég tali nú ekki um vísindagreinarnar. Það er mun mikilvægara að þekking sem tengist menningu og náttúru verði áfram til staðar. Sú þekking mun seint glatast þar sem Ísland er bara gríðarlega áhugavert land.

Mannauður getur líka falist í almennri rökhyggju og dómgreind, samfélagsvitund og siðgæði. Trú á mannauð, einungis í formi bankagreindar og arðsemisvitundar ber vott um andlegt gjaldþrot.

Að lokum er svo misskilningurinn um að fara þurfi í einhvers konar ímyndarherferð til að bæta orðspor landsins út á við. Enginn veit þó hvað á að gera í nýju endurbættu Íslandi. Þetta væri svipað því að arkitekt teiknaði allar framhliðar byggingar, með gluggum og tilheyrandi, án þess að vita nokkurn skapaðan hlut um starfsemina.

Ísland þarf hægt og rólega að finna út hvað það vill og hvernig það vill vera. Ímyndarherferð breytir ekki orðsporinu í einum hvelli. Þjóðin gerir það sjálf. Til dæmis með því að mæta á Austurvöll og mótmæla andleysi stjórnvalda sem leyfa vanhæfum seðlabankastjóra að sitja áfram. Sökudólgana verður að draga til ábyrgðar því ef það er ekki gert mun umheimurinn sjá mynd af þjóð sem lætur einstaka aðila vaða yfir sig á skítugum skónum. Sjáum til þess að svo verði ekki.

Ef þú ert Torfusamtakamaður þá hættu að lesa hér... nei haltu EINMITT áfram að lesa

2008-09-24T01:01:00.002+02:00

Vinningstillagan úr samkeppni um nýjan listaháskóla hefur verið nokkuð á milli tannanna á fólki, ef marka má umfjöllun í fjölmiðlum. Hörð gagnrýni hefur átt sér stað sem snýr þó nánast einungis að varðveislu tveggja húsa en einnig hefur verið gengið svo langt að saka Adept Architecths og + Arkitekta, höfunda tillögunnar, um að stela hugmyndinni frá öðrum arkitekt. Minna hefur borið á jákvæðri umfjöllun og virðast fjölmiðlar gera lítið í því að reyna að skilja tillöguna og þær forsendur sem liggja þar að baki.

Verkefnið fólst í stuttu máli í að koma starfsemi LHÍ fyrir á sem bestan hátt á byggingarreitnum og þannig stuðla að fjölbreyttara mannlífi í miðbænum. Þættir eins og varveitt götumynd og fagurfræðileg útfærsla á úthliðum byggingar skiptu að sjálfsögðu líka miklu máli. Það sem vegur þó þyngst í lausn verkefnis að þessu tagi er hvernig byggingunni tekst að bjóða almenningi inn fyrir, án þess þó að það trufli meginstarfsemi skólans og hvernig byggingin getur skilað hugarflugi listnema út í samfélagið og nánasta umhverfi.

Á laugardaginn fyrir viku fór ég á kynningu á vinningstillögunni sem haldin var í Regnboganum. Það lék ekki nokkur vafi á að hér væri ljómandi gott og skemmtilegt verkefni á ferðinni. Fyrir það fyrsta var afstaða til umhverfis og gamalla húsa á reitnum mjög skýr og vel ígrunduð. Tvö hús munu fara og í staðinn myndast rúmgott torg og þægileg aðkoma inn í byggingu. Ennfremur fær eitt hús að vera áfram þar sem starfrækt verður kaffihús sem snýr að torginu. Eftirsjá verður af “Vínberinu” en erfitt reyndist að vinna með það inn í tillöguna vegna byggingarlag þess húss.

Kassalaga uppbygging hússins var einnig vel ígrunduð með tilliti til umhverfis, eins og sjá má á myndbandi á heimasíðu LHÍ. Unnið er með stærðarhlutföll úr nánasta umhverfi en jafnframt eru skörp skil á milli þess hvar umhverfið endar og Listaháskólinn byrjar. Kassar með munstri, í ætt við íslenskan vefnað, eru skemmtilegir og bera vott um sköpunargleði höfunda og er ekkert nema gott um það að segja. Kassahugmyndin nýtur sýn svo sérstaklega vel í dramatísku umhverfi Hverfisgötunnar en á sama hátt getur maður spurt sig hvort sú hlið er snýr að Laugarvegi hefði ekki mátt vera aðeins fínlegri til að auka á dramatíkina og andstæðurnar í útliti hússins. Þar sem kassarnir eru gegnumgangandi alls staðar í byggingunni verða skörp skil á milli vinnustofa sem getur verið ókostur í starfsemi sem þessari.

Engu að síður mynda kassarnir meiraháttar spennandi ramma utan um starfsemi skólans, þar sem nemendum gefst kostur á að fylla inn í rammana með verkum sínum og hugmyndum og verða þannig sjálfir hönnuðir að úthliðum byggingarinnar. Þessi sterku tengsl á milli útlits og starfsemi er vafalaust einn stærsti kostur tillögunnar og gefur góð fyrirheit um það sem koma skal.

Mótbárur gagnvart tillögunni hafa verið ósanngjarnar og illa ígrunndaðar. Það sem er ámælisvert í þessari gagnrýni er skilningsleysi gagnvart mikilvægi þess að skapa líf í miðbænum. Það er vissulega rétt að bárujárnshús eru falleg dæmi um íslenska byggingararfleið. Í Þingholtunum eru fjölmörg dæmi um þessi hús en þarf þá að varðveita hvert eitt og einasta þeirra á Laugarveginum? Stórir búðargluggar á Laugarvegi segja sína sögu um samfélgið og þróun þess á síðustu öld. Er það einhver ómerkilegri saga sem ekki á að varðveita? Er alveg örugglega betra að byggja listaháskóla í 19. aldar stíl með tilheyrandi litlum gluggum á meðan stórir gluggar í nýrri byggingu henta starfseminni og tengingu hennar við umhverfið og mannlífið betur? Er ekki eflaust betra að spyrja sig nokkurra spurninga og kynna sér málin, áður en leggja á stað með áróður gagnvart velheppnaðri vinningstillögu?

Bíódagar

2008-06-02T01:33:00.002+02:00

Um daginn fórum við við Björn bróðir að sjá myndina Indiana Jones. Myndin var ágæt en Háskólabíó olli vonbrigðum. Gríðarlegum vonbrigðum alveg hreint. Skoðum málin.

Búið er að færa miðasöluna til, svo nú er í raun gengið inn bakdyramegin í bíóið. Mér leið svolítið eins og ég ætti að skammast mín þegar ég fór inn. Vanalega hefur verið gengið inn um aðalinngang byggingarinnar. Byggingin sem slík hefur nefnilega afskaplega flotta aðkomu, með glæsilegri lýsingu sem undirstrikar gildi þess að fara á virðulega kvikmyndasýningu. Nú er þó raunin önnur.

Þegar búið er að kaupa sér miða, fyrir litlar 1000 krónur, þá fær maður í hendurnar bíómiða á formi undirskriftarstrimils. Þetta er ekki miði sem hægt er að rífa af, þess í stað lítur illa tilhafður unglingur áhugalaus í átt að miðanum. Svo er komið inn í rýmið á undan kvikmyndasalnum sem er álíka aðlaðandi og biðrýmið á BSÍ (altsvo rútubílastöðin í Reykjavík). Uppi um alla veggi eru plaköt af væntanlegum myndum sem undirstrika mikla deyfð í íslenskri bíómenningu um þessar mundir.

Svo er myndin sýnd, þó ekki í stóra salnum eins og í gamla daga. Myndin virtist ætla að ganga þokkalega í gegn, þangað til það fór að bera á hljóðtruflunum. Hljóðið datt út nokkrum sinnum í mesta hasarnum. Það er óásættanlegt. Ég minni á á bíómiðinn kostar 1000 krónur.

Það er fátt eins sorglegt en að horfa upp á góða hluti daga upp í íslenskri meðalmennsku. Ástæða þessarar hnignunar kvikmyndahúsa-menningar má líklega rekja til markaðsaflanna. Sami eigandi á svo til öll kvikmyndahús landsins. Fyrir vikið er stefnt að hámarks arði. Það er sparað og sparað, en líka okrað og okrað. Nú nenni ég ekki að hlusta á unga frjálshyggjupúkann sem segir að þetta sé það sem markaðurinn vilji. Það er ekkert eðlislægt manneskjunni að vilja upplifa hnignun siðmenningar.

Fegurð og Reykjavík

2008-05-04T16:05:00.002+02:00

Í kreppunni okkar er Davíð Oddsson ekkert að fara á kostum sem seðlabankastjóri. Sem forsætisráðherra átti hann bæði góða daga og vonda en sem borgarstjóri var hann nokkuð sprækur. Í hans tíð urðu til byggingar eins og Perlan, Ráðhúsið og dómshús Hæstaréttar. Honum fannst bárujárnshúsin við Bergþórugötuna falleg, en hafði engu að síður trú á að nýjar byggingar gætu fallið vel inn í borgarmyndina.

Í kreppunni þessa dagana gengur einhver skipulagshagfræðingur um götur borgarinnar og reiknar út hvort borgin sé falleg eða ljót. Hagfræðingurinn, Sigmundur Davíð Gunnlaugsson, hefur reiknað það út að borgin sé ljót og það sama gildi um Prag í Tékklandi. Þetta hélt hann fram í Silfri Egils um daginn þar sem hann fékk nokkurs konar drottingarviðtal með tilheyrandi hlátri frá skottulækningablaðamanninum, Agli Helgasyni.

Það væri leikur einn að koma með mótrök gegn öllu því sem kom fram í þessu viðtali. Þarna var nánast ekkert sagt að viti. Ætla þó rétt aðeins að fara út í stærstu mótsagnirnar. Sigmundi finnst að arkitektar eigi nú að hlusta eftir markaðslögmálunum,teikna byggingar í klassískum stíl og þannig leggja sitt að mörkum til að bjarga húsnæðismarkaðinum. Það sem hann þó ekki sér er að mörg hús sem byggð hafa verið að undanförnu lúta öllum markaðslögmálum. Til að spara sem mest er litlum sem engum fjármunum varið í hönnunarkostnað. Hús á að vera fljótlegt og auðvelt í byggingu. Þannig fá verktakar meira fyrir sinn snúð og geta talað um arðsemi bygginga sinna.

Það sem er þó hvað leiðinlegast í allri umræðunni er sú tíska að tala um Reykjavík sem ljóta borg. Hér er á ferðinni einhver misskilinn töffaraháttur, svipað því þegar unglingum finnst foreldrar sínir geðveikt hallærislegir. Hvorki Egill né Sigmundur eru þó unglingar. Þetta eru fullorðnir menn sem eiga að vera í stakk búnir til að sjá að neikvæður útgangspunktur, í sérhverri umræðu, leiðir aldrei til neins góðs.

Reykjavík er mjög falleg borg. Aftur á móti er hún ekki falleg alls staðar. Þrátt fyrir það er óþarfi að einblína einungis á það sem miður fer. Betra væri að skoða það góða í gömlum og nýjum arkitektur, reyna að átta sig á hvað gerir það gott og draga lærdóm af því. Fyrst þá verður til grundvöllur fyrir hugsandi umræðu um skipulagsmál á Reykjavíkursvæðinu.

Lokaverkefnið: Íslenskt fjölskyldusetur

2008-02-22T00:47:00.003+01:00

Hef lengi æltað að blogga um lokaverkefnið en hef verið upptekinn við annað. Á þennan link hér er hægð að sjá brot úr verkefninu á heimasíðu arkitektaskólans. Til að sjá myndirnar stærri er hægt að klikka á þær. Textinn útskýrir verkefnið í megindráttum og mun ég þess vegna ekki útskýra verkefnið sjálft í þessari færslu. Mun frekar koma inn á forsendur verkefnisins, ferli þess og almennar vangaveltur.

Verkefnið heitir: “Et islandsk familiested – mødet mellem det menneskeskabte og naturen”

Í verkefninu vann ég með landskika sem ég og einn frændi minn munum erfa af ömmu okkar. Landið er í Ölfusi, sunnan við Ingólfsfjall og þjóðveg nr. 1. Á landinu var eitt sinn lítill kofi en annars var þetta auður melur. Með tímanum var svo veittur lækur inn á landið og trjám var plantað til að skerma á móti sterkum norðanvindi.

Á svæðinu í kring eru nokkrir litlir sumarbústaðir. Flestir þeirra líta þó frekar fátæklega út þar sem lítið er gert til að halda þeim við og nútímavæða þá. Þeir hafa færstir hverjir rafmagn eða heitt vatn og eru blessunarlega lausir við heita, ameríska nuddpotta. Sömuleiðis er lítið gert til að halda gróðri í skefjum. Þessi vanræksla á gróðri og húsum gefur svæðinu þó dulúðarfulla stemningu. Svæðið er á vissan hátt eins og hús gamallar konu sem öll börnin í hverfinu eru hrædd við (eins og í myndinni “Stand by me” að mig minnir).

Hafði gengið með þetta verkefnaval lengi í maganum, allt síðan ég var að ferðast á Indlandi fyrir tveimur árum. Það sem gerði verkefnavalið spennandi var að hafa þennan landskika þar sem ég gæti í fljótu bragði gert hvað sem er, þar sem ég var eigandi landsins. Með verkefninu gat ég virkilega spurt sjálfan mig hvað ég eiginlega vildi með arkitektúr?

Fljótlega var þó eitt af markmiðum verkefnisins að stúdera íslenska arkitektasögu, frá landnámi til dagsins í dag, til að átta sig á hvað væri einkennandi fyrir íslenska byggingararfleið. Ennfremur var það veigamikill þáttur að átta sig á íslenskri sumarbústaðarmenningu, þar sem landskikin var skilgreindur sem sumarbústaðarland.

Verkefnið gékk svo í stuttu máli út á að þróa stað fyrir íslenska fjölskyldu yfir langan tíma. Lesið nánar á heimasíðunni hér.

Eitt af því sem heillaði mig hvað mest við tilhugsunina um fjölskyldustað var hvernig mismunandi kynslóðir gátu séð sama staðinn á mismunandi hátt. Sterk upplifun frá ættarmóti einu, þar sem gömul kona sagði frá heimkynnum sínum. Á meðan hún mundi hvernig allt var áður fyrr þá urðum við, yngri kynslóðin, að ímynda okkur fortíðina út frá frásögn hennar og hvernig við sáum staðinn með okkar eigin augum í dag. Frásagnir gömlu konunnar af einhvers konar gjörningi, eins og að hlaða upp steinum sem enn standa í dag, gaf staðnum gildi fyrir hvern og einn.

Verkefnið sýndi fram á nokkurs konar nýja hugmynd að sumarbústaðarlandi. Allt landið er tekið með inn í myndina á löngu tímabili, í stað þess að planta byggingu, með nuddpotti og gasgrilli, einhvern veginn í landslagið, eins og algengt er í dag. Það er gjarnan talað um að vernda eigi lítil hús á Laugavegi, á sama tíma og íslenskt landslag á undir högg að sækja gagnvart fyrirferðarmiklum og þéttum sumarbústaðarhverfum.

Vona að lesendur hafi áttað sig á verkefninu. Ef ekki, þá endilega að varpa fram spurningum.

Gamalt og nýtt

2008-02-01T11:00:00.000+01:00

Á fimmtudaginn í síðustu viku litu hlutirnir ekki vel út fyrir Íslendinga. Handboltalandsliðið olli vonbrigðum og borgarstjórnin í Reykjavík var Íslendingum til skammar. Það sem þjóðin þó ekki vissi var að hún hafði eignast nýjan arkitekt þennan sama dag sem var enginn annar en ég. Fyrsta vikan í fullorðinna manna tölu hefur vægast sagt verið góð. Á næstu dögum verður nánar greint frá lokaverkefninu hér á blogginu. Fyrst er það mál málanna, friðun gamalla húsa við Laugaveg.

Ólíkt mörgum Íslendingum hef ég tekið mér langan tíma í að mynda mér skoðun á málinu, það er jú ekki allt sem sýnist. Í stuttu máli voru áður ófriðuð hús friðuð, síðar voru þau aftur ófriðuð í kjölfar þess að borgin keypti þau, reyndar ekki með aflsætti, svo þau yrðu endurgerð. Lítum á málið frá byrjun.

Húsafriðunarnefnd endurskoðar afstöðu sína til þessara húsa. Það er í sjálfu sér ekki gagnrýnisvert þar sem viss vitundarvakning hefur átt sér stað síðari ár hvað varðar íslenska borgarmenningu og umhverfi. Það sem vantaði í þessu samhengi var skýr hugmyndafræðileg sýn á friðun almennt og það sem koma skal í þessum málum í framtíðinni.

Stærsta spurningin er þó eflaust sú, hvort rétt sé að friða þessi hús? Á vefritinu um daginn las ég áhugaverðan pistil þar sem gömlu húsunum var líkt við handritasafn Árna Magnússonar. Árni safnaði hverju einasta handriti, ekkert var of ómerkilegt til að vera með í þessu safni. Allt safnið, “drasl” eða fagurbókmenntir, myndaði eina heild sem bæri að varðveita. Á sama hátt ætti að varðveita allt gamalt á Laugaveginum þar sem þetta gamla myndar svipaða heild og handritasafnið.

Þessi líking er á vissan hátt mjög samúðarfull og falleg. Handrit og byggingar eru þó í eðli sínu tvennt ólíkt. Handritin eru upplýsingar um líf fólks, áður fyrr, á meðan byggingar eru rammi um líf fólks, nú í dag. Starf arkitekta felst í að gera þennan ramma sem mest lifandi og auka þannig vellíðan fólks í daglegru lífi. Friðun gamalla húsa, götumynda og umhverfis, getur gegnt veigamiklu hlutverki í að skapa þennan ramma. Sögulegt umhverfi getur göfgað andann og skapað þannig vellíðan. Það sem vill þó gleymast er að fallegt nýtt umhverfi getur gert það sama, sérstaklega ef það er í góðu jafnvægi við það gamla.

Ef það verður stefna borgarinnar að endurgera öll gömul hús í upprunalegri mynd, hversu langt á þá að ganga? Verður það ekki til að ýta enn meira undir glundroðan sem nú er á Laugaveginum eða mun þá jafnvel enda með að öll hús frá 20. öldinni verði rifin og húsin sem stóðu þar áður, byggð í staðinn? Getum við kannski í framhaldinu byggt Disneyland í eitt af nýju úthverfunum og farið þannig alla leið í tálsýninni?

Samt sem áður er nokkuð ljóst að gefin hefur verið heimild fyrir of mörgum niðurrifum á sínum tíma og þess vegna mikilvægt að endurskoða málin að svo stöddu. Til dæmis skýtur það skökku við að leyfa niðurrif á húsum eins og þar sem skemmtistaðurinn Sirkus hefur aðsetur. Þar er svo sannarlega menning og líf á ferð sem vert er að varðveita. Það er nefnilega fyrst og fremst mikilvægt að varðveita það líf sem Laugavegurinn býður upp á í dag og vinna út frá því.

Þetta er ekki flókið en í sömu andrá og maður nefnir þetta við margt fólk á Íslandi fær maður annað hvort svör um að íslenskir arkitektar séu lélegir eða þá að fjarfestar vilji byggja ódýrt með skyndigróða í huga. Ef einhver var í vafa þá eru íslenskir arkitektar mjög góðir. Aftur á móti er margt til í þessu með fjárfestana. Þó eiga sér stað einum of miklar heimsendaspár ef eitthvað nýtt er byggt. Því er svo kastað fram að þetta gamla sé það eina sem “blivar”. Skýrasta dæmið er án efa Torfusamtökin. Markmið samtakanna, að stuðla að betri miðbæ, er að sjálfsögðu frábært. Undirtóninn, að friðun þess gamla bjargi öllu, er þó í alla staði vafasamur og illa ígrundaður. Að eyða allri orku sinni og orku annarra í þessi tvö hús er virkilega gott dæmi um hvernig hægt er að týna sér í smáatriðum.

Það sem vantar er borgarstjórn sem hefur heyrt um orðið framtíðarsýn. Sýn sem fæli meðal annars í sér að blása til samkeppni þar sem heildrænt skipulag á Laugavegi væri rækilega tekið í gegn. Út frá einni verðlaunatillögu yrði unnið deiliskipulag þar sem ekki einungis nýtingarhlutfall kæmi fram, útlit og rými væri sömuleiðis veigamikill þáttur sem fara ætti eftir þegar kæmi að hönnun á byggingarstigi. Undantekningar, vegna tengsla borgarfulltrúa við verktaka, mættu ekki eiga sér stað. Borgarfulltrúar yrðu að vinna fyrir borgina, í stað sinna eigin hagsmuna, þó er það sé nú eflaust bara draumsýn.

Raflínur

2007-12-21T11:03:00.000+01:00

Uppi eru hugmyndir um að leggja raflínur niður í jörð, í stað þess að láta þær standa ofan á náttúrunni. Þetta mun kosta ríkissjóð hugsanlega um 300 milljarða, bara til þess eins að fullnægja fagurfræðilegum þörfum lopapeysufólks á fjöllum. Fagurfræðilegar þarfir mínar eru þó aðrar. Hvernig tækni manneskjunnar mætir náttúrunni er gríðarlega magnað. Það verður líka seint sagt að tæknin skyggi á náttúruna í þessu samhengi, í rauninni rammar hún náttúruna inn. Auk þess mun þessi framkvæmd skilja eftir sig ör í landslaginu sem alltaf verður hægt að sjá, sama hversu mikið verður reynt að fegra hlutina. Þess vegna er alveg eins gott að vera heiðarlegur. Við notum rafmagn, það er engin skömm af því og óþarfi að reyna að fela það. Hver segir svo að fagurfræði lopapeysufólksins sé réttari en mín?

Gjörningar og samsæri

2007-12-05T00:08:00.000+01:00

Hef orðið var við ýmis undur á netheimum þessa dagana. Fyrst má nefna frétt um íslenskan listnema í Kanada sem var með vondan gjörning. Koma fyrir sprengjulíkani á almannafæri í nafni listarinnar er frekar naumt. Hvað varð um þessa listamenn sem unnu hörðum höndum við að móta fígúrur í gips, nú eða bara að mála Herðubreið? Gjörningalist getur verið áhugaverð en hún krefst gríðarlegrar vinnu og útsjónarsemi, eitthvað sem listnemin getur hugsað um í steininum. Stærsta gjörningalistin í þessu tilviki fælist líklegast í því að fá viðkomandi til að viðurkenna fyrir sjálfum sér og umheiminum að hann hefði hlaupið á sig.

Á vefritinu Deiglan.com er allt í einu sprottinn upp nokkurs konar gjörningarithöfundur (takið vel eftir hvernig ég endurhugsa orðið gjörning). Deiglupenni einn tók sig nefnilega til og tók heilt blog, í eigu Sóleyjar Tómasdóttur, úr samhengi. Eftir að hafa verið gagnrýndur í Lesbókinni svaraði hann þeirri grein til baka á þeim nótum að pistillinn hefði í raun ekki átt að vera málefnalegur, heldur var um háð að ræða, falið í vissu stílbrigði. Ennfremur er hann ósáttur við að karlkyns Sjálfstæðismenn séu dregnir í dilka, einungis út frá einni grein.

Líkt og listneminn á deiglupenninn í talsverðum vandræðum með að viðkenna mistök sín. Fyrir það fyrsta getur háð verið notað í málefnalegu samhengi og þá er hægt að ræða um áhugavert stílbrigði. Þarna var háðið þó gagngert notað til að gera lítið úr einni ákveðinni manneskju og í raun einelti á ferðinni. Það er heldur ekki rétt að segja að þetta komi Sjálfstæðismönnum ekkert við. Deiglan lætur jú greinina flakka eins og ekkert sé og enginn af pennum vefritsins gagnrýnir þessa döpru grein.

Út frá vissu sjónarhorni er þó hægt að færa rök fyrir að birting greinarinnar endurspeglu tjáningarfrelsi í hæstu hæðum og Deiglunni leiðist það nú ekki. Afur á móti áskilur hún sér rétt til að birta ekki allar athugasemdir sem birtar eru. Þó leyfir hún birtingu á frekar mannorðsmeiðandi athugasemdum í garð Sóleyjar. Svo er önnur spurning hvort greinin hefði verið birt rétt fyrir kosningar?

Að lokum ætla ég að henda í samsæriskenningu. Í byrjun sumars var skilafrestur í samkeppni um skipulag í Vatnsmýrinni. Um 140 tillögur bárast frá teiknistofum út um allan heim. Síðar í sumar byrjaði svo Iceland Express að þrýsta á skipulagsyfirvöld ríkis og borgar um að reisa flugstöð í Vatnsmýrinni. Samgöngumálaráðherra fannst það bara allt í lagi hugmynd og spáði ekkert í því að þaulmenntaðir arkitektar út um allan heim sýndu Vatnsmýrinni þennan áhuga.

Um daginn reyndi ég svo að grenslast fyrir um hvort von væri á niðurstöðum úr samkeppninni. Á heimasíðu Reykjavíkurborgar var þó hvergi minnst á þessa samkeppni og heldur ekki á heimasíðu Arkitektafélags Íslands. Það er sem sagt nokkuð ljóst að samgöngumálaráðherra hefur tekist að hakka sig inn á þessa vefi, eytt út upplýsingum og þaggað keppnina niður. Eftir ca. ár munu Reykvíkingar svo uppgötva risastóra flugstöð, handan við risastóru Hringbrautina. Forstjórastaða hjá flugfélaginu verður svo nýr bankastjórastóll fyrir samgöngumálaráðherrann.

DR

2007-11-08T20:31:00.000+01:00

Síðastliðið sumar var ég gjarnan skammaður, af fjölskyldu og vinum, sökum þess hversu neikvæður ég þótti gagnvart föðurlandinu. Dásemdir mínar á danska velferðakerfinu voru heldur ekki til að skapa mér vinsældir. Þykir leitt ef ég hef litið út eins og efnilegasti kverólant Íslands en lítið er við því að gera. Hvað er samt svona gott í Danmörku?

Það er í fyrsta lagi engin skömm að því að Danir búa yfir sterkara stjórnkerfi en Íslendingar. Ýmsar aðstæður eru hægstæðari, eins og veðurfar, staðsetning og fólksfjöldi. Á vissan hátt er unt að ímynda sér girðingaverkamenn í sitthvoru landinu. Danskar aðsætður, eins og gott veður, gefur þeim tóm til að hugsa framkvæmdina til enda, á meðan Íslendingar verða að drífa sig að girða, áður en það skellur á stormur.

Stormurinn hefur þó styrkt landann og á vissan hátt ýtt undir skjóta nútímavæðingu. Eins og aðstæður eru í dag hafa Íslendingar gott næði til að girða á útpældan hátt. Samt er engu líkara en stormurinn sé enn á eftir þeim og stórar ákvarðanir eru enn skjótar og illa ígrundaðar. Óútpælt stjórnskipulag er svo gjarnan falið bakvið ýmis kaup í viðskiptaheiminum. Fyrir það fyrsta er fátt sem fyllti fólk eins miklu stolti og þegar viðskiptamenn sem svo vill til að eru íslenskir, keyptu MagasinDuNord. Íslenskur sigur yfir Danaveldi.

Að sjálfsögðu má þó ekki vanmeta þjóðarstoltið. Í stað þess þó að einblína á einhverja abstrakt viðskiptasigra og tala um útrás, væri þá ekki nær að spyrja sig nokkurra spurninga? Hver er tilgangur útrásarinnar og hvernig gagnast hún fleirum en Baugsfeðgum? Vilja Íslendingar vera þekktir fyrir að vera djarfir viðskiptamógúlar? Væri t.d. ekki skemmtilegra að alheimurinn sæi Íslending fyrir sér sem nokkurs konar Björk-Sigurrós týpu frekar en jakkafataklæddan, ungan mann sem á einkaþotu?

Nú fór ég þó aðeins út af laginu. Stóra spurningin er nefnilega sú hvernig við getum lært af Dönum. Tek hér með útgangspunkt í danska ríkissjónvarpið. Fyrsta árið mitt í Danmörku tók ég þá meðvituðu ákvörðun að vera ekki með sjónvarp. Hugtakið “sjónvarp” var fyrir mér stefnumótaþættir á Skjá einum eða stillimyndin á Ríkissjónvarpinu. Þegar mér var svo gefið sjónvarp kveikti ég ekki á því fyrstu tvö árin.

Svo var mér nú bent á að danska sjónvarpið væri nokkuð gott. Ég kveikti, horfði á, hlustaði og lærði. Hef oft kveikt á því aftur, eins og í gærkvöldi. Fyrst var heimildarþáttur um unglinga bakvið lás og slá sem varpaði fram stórum spurningum um siði og venjur í samfélagi og dró fram hugarheim ungra ofbeldismanna, á áhrífaríkan hátt. Vel ígrundaður fréttatími kom þar á eftir þar sem venjan er að taka tilturlega fáar fréttir fyrir en vinna þær þeim mun betur. Í lok fréttatímans kom svo áskorun þar sem stjórnmálamaður af hægri vængnum átti að samfæra ungt par, þar sem maðurinn var af erlendu bergi brotinn og ekki orðinn 24 ára, að hin umdeilda “24 ára regla” væri nú bara ljómandi góð. Eftir fréttir kemur þáttur um peninga. Ekki samt um vísitölur eða gengi, heldur um peninga í daglegu lífi. Í gær var tekið fyrir hvernig maður studdi stjórnmálaflokka af hægrivængnum, eins og með innkaupum í Nettó, á meðan vinstriflokkarnir reiða sig á bræðralag meðborgara sinna og eigið hugmyndaflug þegar kemur að fjáröflun.

Þessi dæmi og fjölmörg önnur sýna fram á að Íslendingar geta lært margt. Þess í stað fer öll orkan í að einblína á nýtt rekstrarform RÚV sem hefur þó einungis skilað sér í uppsögn á Spaugstofumanni og tvöfaldri launahækkun útvarpsstjóra. Sjónvarpið þarf ekki að vera svona lélegt. Rás 1 sýnir svo sannarlega fram á að hugsandi fólk er til í fjölmiðlaheiminum. Hæfileikar sem ættu svo sannarlega að fá að njóta sín í sjónvarpi. Áhersla á rekstrarform frekar en hugvit er því miður of algengt hér á Íslandi og það er gríðarlega pirrandi.

Íþróttahornið

2007-09-21T22:49:00.000+02:00

Rosalega er ég feginn að þessi Jose Mourinho sé hættur að þjálfa í ensku knattspyrnunni. Fáar opinberar persónur sem fara jafn mikið í taugarnar á mér og hann. Alltaf hefur hann einhvern veginn þurft að tjá sig um hitt og þetta, eins og hann sé einhver Gandalf fótbóltans, klæddur útliti “svala” mafíósans. Íþróttafréttamennirnir hafa svo hver á eftir öðrum spáð í spilin, spáð í Mourinho. Fagnaði því óspart þegar ég las fréttina um að hann ætlaði að hætta. Það sem vakti þó athygli mína var að hann hafði tilkynnt nokkrum lykilleikmönnum sínum fréttirnar með sms-skilaboðum. Ótrúlega væskilslegt. Annars er alveg óþolandi hvað fjölmiðlar ætla að teygja lopann með þessa frétt og spá meira í spilin og Mourinho.

Sjálfur ætla ég að spá íslensku knattspyrnuna í staðinn og varpa fram nokkrum kenningum. Á morgun eigast við FH og Valur. Það þarf engan Mourinho til að segja manni það að FH vinnur Íslandsmeistaratitilinn með sigri. Ef hinsvegar Valur vinnur, þá er það samt ekkert endilega víst að þeir verði meistarar. Svona er nú boltinn margslunginn.

Svo er það hitt Reykjavíkurliðið, KR. Þeir geta fallið. Fyrir átta árum, árið 1999, urðu þeir hinsvegar meistarar, þá í fyrsta skipti í 28 ár. Sama ár féllu Valsmenn í fyrsta skipti í mannskynssögunni. Eins og svo margir aðrir var ég mættur á KR-völlinn þennan dag. KR-ingar fögnuðu ekki bara Íslandsmeistaratitli, heldur fögnuðu þeir líka þegar vondu fréttirnar af Valsmönnum bárust þeim í eyru. Heldur fannst mér það nú lúalegt.

Valsmenn hafa ekki unnið í 20 ár. Ef þeir vinna þetta árið, þá fellur KR. Vondu árurnar sem stuðningsmenn KR bjuggu til fyrir átta árum munu koma aftan að þeim, á meðan andi Sr. Friðriks mun svífa yfir Hliðarenda.

100

2007-08-31T19:54:00.000+02:00

5 ára “reunion”, alltsvo 5 ár síðan ég fluttist til Danmerkur. Þá kom ég til að byrja, nú er ég kominn til að enda. Já, á mánudaginn byrjar skólinn, síðasta önnin, lokaverkefnið. Sumir hafa verið í skólanum síðustu daga, sem sagt byrjaðir á lokaverkefninu. Hef notað daginn mestmegnis í að lesa Weekend-avisen sem ég er með í prufuáskrift. Magnað blað, nokkurs konar Lesbók Morgunblaðsins, bara miklu umfangsmeira.

Fyrir nemendum Arkitektaskólans eru þessi lokaverkefni líkt og einhvers konar alheimsverkefni. Engu líkara en ekkert merkilegra hafi hent fólk eða muni henda fólk í framtíðinni. Að mörgu leyti skiljanlegt, það er jú mjög manneksjulegt að vilja sanna eitthvað fyrir sjálfum sér og öðrum. Held að þetta verði nú bara stemning. Hlakka sömuleiðis til að sjá hvernig ég tækla stressið.

Það eru alltaf viðbrigði að vera kominn aftur til Árósa. Hér er enginn flugvöllur, umsetinn einkaþotum, í miðri borg. Þessar einkaþotur minna mig á aðstæður sem ég upplifði fyrir nokkrum árum á Flúðum. Í sveitinni var einn ungur maður sem mikill kraftur var í. Krafta sína notaði hann í að byggja skemmtistaðinn Útlagann. Þar sem hann var nú orðinn hreppahetjan fannst honum ekkert eins sjálfsagt en að leyfa sér smá munað og keypti sér limósínu.

Samt eru það ekki bara flugvallarmál sem eru öðruvísi, miklu munar á greindarvísitölu íslenskrar og danskrar umræðuhátta. Þar lúta Íslendingar í lægra haldi. Nýjasta dæmið er umræðan um “ástandið” í miðbænum. Enginn gagnrýnir sjálfa ofbeldisseggina. Alltaf eitthvað annað; of lítið löggæsla, einokun ÁTVR, allt of dýrt áfengi og nú er það reykingarbannið sem er orskakavaldur ofbeldis. Ofbeldisseggir landsins fá hér með skömm í hattinn. Það er nákvæmlega ekkert sem afsakar hegðun af þessu tagi, fólkið sjálft þarf að taka sér tak. Hef aftur á móti alla trú á að fólk geti gert það. Hugarfarið mun þó ekki breytast á meðan enginn háttsettur, fjölmiðill eða pólitíkus, þorir að taka á skarið, viðurkenna rót vandans, gagnrýna sjálfa gerendurna og auglýsa eftir almennu siðferði.

Annars ætla ég að enda þessa færslu á öllu jákvæðari nótum. Þessi færsla er nefnilega söguleg. Hún er sú hundraðasta á þessu bloggi. Hundrað sinnum hefur undirritaður séð ástæðu til þess að tjá sig á opinberum vettvangi. Nokkuð vel af sér vikið. Þrátt fyrir smá lægð yfir sumartímann er þetta blog þó hvergi nærri hætt. Hér er allt að gerast.

Peningavangaveltur

2007-08-01T16:31:00.000+02:00

Í dag er þjóðhátíðardagur SUS, Sambands Ungra Sjálfstæðismanna. Þennan dag fá þeir loks tækifæri til að mótmæla einhverju, flykkja sér í skrúðgöngu upp til skattstjóra og vera með uppsteit. Hvernig þessum ungliðum tekst að horfa fram hjá öllu öðru óréttlæti heimsins er aðdáunarvert. Það má svo síður en svo vanmeta þessi mótmæli þeirra. Þau eru okkur hinum til skemmtunar og hafa þannig samfélagslegt gildi.

Bakþankar dagsins í Fréttablaðinu, um útsvar og skatta, eru áhugaverðir. Þar kemur fram að einungis sex konur eru á topp hundrað yfir útsvarendur. Pistlahöfundi finnst það ekki nógu gott og segir að visst óréttlæti sé á ferðinni. Tek undir það að kynbundinn launamismunur sé með öllu óviðunandi. Aftur á móti vaknar sú spurning hvort það sé nokkur dyggð að vera á þessum lista? Eru konur eflaust að nota tíma sinn betur, gera eitthvað annað gáfulegra en að amast við að safna peningum?

Þessi listi skiptir nefnilega engu máli ef kafað er dýpra í hlutina. Hefur mannsskepnan þróast í milljónir ára, einungis til að borga sem mest útsvar?

Annars er alltaf gaman að velta fyrir sér peningum. Hvernig er tilfinninginn að opna netbankann sinn og athuga hvort 20.000.000 kr. mánaðargreiðslan hafi ekki örugglega skilað sér? Þekkir þetta fólk netbanka-hnútinn í maganum?

Ægisíða og Faxaskjól

2007-07-24T03:13:00.000+02:00

Þar sem Ægisíða mætir Faxaskjóli er grasvöllur með fótboltavelli og styttu. Hef ekki orðið var við að völlurinn sé mikið notaður. Vellir af þessu tagi þykja ekki svalir eftir að KSÍ taldi sér trú um að svokallaðir sparkvellir gætu fleytt Íslendingum á topp hundrað lista yfir góðar þjóðir í fótbolta. Um daginn var þó svo sannarlega vottur um líf á þessum velli. Fjöldi Indverja hafði yfirtekið völlinn. Mörkin voru þó ekki notuð, enda óþörf með öllu í kriket.

Var nú heldur betur hissa en svo sannarlega glaður í bragði. Fékk mig til að hugsa um liðna tíma á Indlandi þar sem kriket var oftar en ekki áberandi. Nú voru þeir bara mættir, á Ægisíðuna okkar.

Gæti fabúlerað um þetta en vel að gera það ekki.

Hvatning í atvinnuleysi

2007-07-19T02:04:00.000+02:00

Las á textavarpina áðan að Akureyrarbær óskaði eftir tafarlausum viðræðum við ríkisstjórnina sjálfa. Þungar áhyggjur af þorskaleysi og fleira í þeim dúr. Þessi ályktun var meira að segja samþykkt samhljóða í bæjarstjórn sem þykir bara tíðindum sæta í stjórnmálum í dag.

Hér er á ferðinni gríðarlegar áhyggjur yfir gangi mála sem er á vissan hátt skiljanlegt. Hinsvegar ætti þessi heimsendatónn að vera óþarfur. Það boðar heldur ekki gott að ganga með heimsendinn í maganum þegar ræða á hvað á að koma í stað þorsksins. Hugmyndir eins og álver og olíuhreinsanir verða í þess konar andrúmslofti fljótar að skjóta upp kollinum.

Önnur nálgun er nauðsynleg. Sé ekki ríkisstjórnina fyrir mér “brainstorma” með mislituðum tússpennum á stóran pappa, á sama hátt og gert er í arkitektaskólanum. Skapandi hugmyndavinna og stjórnmál haldast því miður lítið í hendur. Ungu hægrimennirnir fá þó hrós fyrir mikla bjartsýni þessa dagana. Hér er allt morandi í peningum og kakan stækkar. Stærri kaka leiðir til stærri velferðarbita og samkvæmt því munu allir hafa það geðveikt gott.

Möguleikarnir sem ég sé í velferðarbitanum er meira fjármagn fyrir tímabundið atvinnuleysi. Þeir sem missa vinnuna fá eins og gefur að skilja atvinnuleysisbætur. Ólíkt venjulegum bótum munu þessar þó eiga þess kost að hækka hjá hverjum og einum. Það sem fólk þarf að gera er að koma með hugmyndir að nýrri atvinnustarfssemi. Þegar hugmyndir að arðvænni starfssemi hafa náð fram að ganga minnkar ríkisframlag til atvinnuleysisbóta í takt við það.

Þeir sem eru almennt á móti of góðu velferðarkerfi draga oft fram þau rök að gott kerfi geti virkað letjandi og til þess fallið að fólk svindli á því. Í álveri getur þó líka komið upp sú hætta að einhver reyni að taka sér lengri kaffihlé og fleiri veikindadaga. Það er mikil hætta á hvers konar svindli. Þó er líka hætt við því að bætur gefi fólki svigrúm til að hugsa málið í góðu tómi og hrapa niður á góða hugmynd. Hugmynd sem risti miklu dýpra en töfralausn frá ríkisstjórn.

Getraunin og fleira

2007-06-24T22:50:00.000+02:00

Þá eru úrslit kunn í arkitektónísku getrauninni frá því í síðasta mánuði. Fjölmargar góðar útskýringar litu dagsins ljós en allt lékk á suðupunkti í athugasemdakerfinu um tíma. Herra/frú anonymous hljóta 1. innkaup fyrir úskýringu sem skoraði hátt í abstrakt hugsunarhætti. Sá gamli er þó ótvíræður sigurvergari og hlýtur sumarhús, í mælikvarðanum 1:200, að launum.

Já, það er gaman af þessu. Gaman að vera mættur aftur á netið. Er líka mættur til skoðanalandsins Íslands. “Skoðanaáratugurinn” verður fyrirsögn í sögubókum framtíðarinnar. Áratugurinn þar sem skoðanir, sem áður áttu heima í kaffihléum í vinnunni, fengu allt í einu pláss við hliðina á fréttinni. Moggabloggið er þar nokkurs konar hugtak, líkt og vistarbannið er hugtak framar í sögubókinni.

Þegar reynt er að glöggva sig á íslenskri umræðu er manni oft spurn hvort fólk hafi grandskoðað málin áður en það nýtti sér tjáningarfrelsið? Tökum sem dæmi skipulagsumræðu á Selfossi þessa dagana. Í Morgunblaðinu í gær var rætt við nokkra bæjarbúa sem auðvitað allir gagnrýndu nýja miðbæjarskipulagið. Gagnrýnin var þó í allar áttir og eiginlega erfitt að segja að eitt ákveðið atriði hafi verið í ólagi. Í ofanálag var því varpað fram að pólítík lægi að baki ólgunni, þó sumir vildu meina að svo væri ekki.

Öll gagnrýni á rétt á sér og er af hinu góða. Aftur á móti skín það í gegn að fólk hefur ekki kynnt sér málin nægilega vel, set sig inn í skipulagstillöguna eða velt fyrir sér skipulagi almennt. Það er þó ekki hægt að fara fram á að almenningur geti glöggvað sig á teikningum og þess háttar á sama hátt og fagfólk. Samt sem áður er það spurning hvort fólk þurfi alltaf að varpa fram skoðun í einum hvelli? Af hverju ekki að leggjast undir feld eins og sumir gerðu hér um árið? Hvað varð um feldinn?

Komum samt aftur að getrauninni minni. Á enn eftir að útskýra hvað sé nú eiginlega á myndinni. Þetta er sem sagt kassi þar sem komið hefur verið fyrir stóru magni af járni. Þegar staðið er fyrir utan er ekki mögulegt að sjá járnið inni í kassanum. Þegar rignir, ofan í kassann, þá ryðgðar járnið. Rauðlitað ryð-vatn lekur úr litlu opi á kassanum og dreifist yfir malbikið. Malbikið öðlast nýtt gildi, dregur að sér börn að leik og skapar líf. Hvernig við virkjum ímyndunaraflið og sjáum hlutina í nýju ljósi er það sem verkefnið gékk út á í stuttu máli.

Það sem er spennandi með getraunina er að lesendur voru ekki beðnir að mynda sér skoðun á hlutunum, frekar að reyna að ímynda sér hvað væri í gangi. Vandamálið á Selfossi, sem einnig er landlagt vandamál í mörgu öðru, er hvernig hlutirnir hafa verið bornir fram. Nýr miðbær er mælanleg staðreynd. Lítið er gert til þess að fá fólk til að ímynda sér hvernig bærinn muni virka. Leikrit sem útskýrir skipulagið væri þar vænlegra til árangurs. Getraun væri eflaust einnig valkostur. Margt spennandi væri hægt að gera í stöðunni. Sérstaklega ef spilað væri meira inn á ímyndunaraflið og minni orka sett í skoðanir.

Arkitektónísk getraun

2007-05-27T23:22:00.000+02:00

Skoðanir og hugmyndir hefur verið nóg af síðustu daga. Aftur á móti hef ég ekki haft tíma til að varpa þeim fram hér á bloggið. Nú er nefnilega vertíð í arkitektaskólanum og skil nálgast óðfluga. Skólaverkefnið mitt hefur sína hugmynd. Ætla þó ekki að fara út í hana hér. Þess í stað mun ég birta klippimynd úr verkefninu sem gefur hugmynd um hvað verkefnið gengur út á. Lesendur fá því tækifæri á að spreyta sig í athugasemdakerfinu að neðan, koma með túlkun á myndinni og þannig glöggva sig á hvað verkefnið gengur út á. Verðlaun, ekki af verri endanum, eru veitt fyrir bestu túlkunina.

Ítalía og Ísland

2007-04-29T01:12:00.000+02:00

10 daga námsferð til eins flottasta lands Evrópu lauk í gær. Rauðvín, ostar og ólífur, pasta og parmaskinka, arkitektúr og hönnun. Ítalir eru heimsmeistarar í þessu öllu ásamt mörgu öðru. Er andlega endurnærður eftir frábært ferðalag í rótgrónni, ítalskri menningu.

Íslenska hjartað tók þó kipp þegar fáninn okkar sýndi sig á jakka einum. Eigandi jakkans, miðasali í rútu, hafði komið til Íslands og sá ekki sólina fyrir fallega landinu okkar. Mikill heiður að manneskja frá jafn mögnuðu landi og Ítalíu skyldi bera land okkar augum. Eftir að viðkomandi hafði tekið sér góðan tíma í að heillast yfir Íslandi tók þó annað verra við. Virkjunin, bölvuð virkjunin. Á ensku með ítölskum hreim var sagt: “Af hverju? Af hverju? Af hverju?” Þarna var maður sem sagt skammaður. Kem nefnilega frá landi með ríkisstjórn sem hugsar ekki langt, ef hún hugsar. Kann einungis að verða manni til skammar í útlöndum.

Áður en Ítalinn hafði farið að skamma mig hafði hann sýnt mér myndir frá Íslandi. Á “desktopinu” var mynd af Lækjartorgi. Magnað að vera umvafinn menningararfi í fallegu Flórens á meðan græna kebabhúsið, litli arfurinn okkar, stendur í björtum logum. Já, þetta er synd. Útlistanir Egils Helgasonar á stöðu mála er þó ekki til að bæta úr skák og enn síður athugasemdir allra meðfylgjandi kverólanta á umræðuvef í kjölfarið. Skoðanir þessar eru ekki bara hrokafullar og niðurdrepandi, einnig mjög hugmyndalausar. Það sem átti sér stað í þessum húsum var hluti af íslenskri menningu og um leið rammi um daglegt líf fjölda fólks. Pulsurnar í Ungfrú Reykjavík voru þó greinilega ekki nógu fínar fyrir heimsborgarann Egil.

Nú er þó um að gera að horfa fram á veginn. Tilvalið væri að efna til opinnar arkitektasamkeppni um hvað eigi að gera í stöðunni. Hvernig er hægt að lífga upp á torgið og hugsa það upp á nýtt? Á að endurreisa húsin í sömu mynd eða byggja ný? Hvaða/Hvernig sögu á að varðveita og hvernig er slíkt gert? Þessar og fjölmargar fleiri spurningum væri unt að fá svar við í slíkri samkeppni. Ennfremur væri unt að draga skoðanir almennings inn í myndina. Tillögur gætu þannig verið til sýnis í ráðhúsinu þar sem fólk gæti komið og kosið um bestu tillöguna og gert grein fyrir skoðun sinni á kjörseðlinum. Um leið væri dómnefnd sem ynni eftir hefðbundnum samkeppnisreglum. Með þessu móti væri unt að koma af stað umræðu sem risti dýpra en gengur og gerist á íslenskum vefmiðlum.

Fallegur arkitektúr og hugmyndaauðgi í matargerð er einkennandi fyrir Ítalíu. Það eru engu líkara en einhvers konar djúpstæður sköpunarmáttur búi í menningu þeirra.Glöggt er þó gests augað, ítalska augað getur á sama hátt séð allt það góða á Íslandi. Það virðir það sem er/var á Lækjartorgi og gleðst yfir því, í stað þess að álíta það púkalegt eins og áðurnefndur Egill Helgason. Ísland verður aldrei Ítalía og heldur engin þörf á því. Ef Íslendingar færu að temja sér meiri sköpunargleði á kostnað skoðunargleði, eru góðar líkur á að menningin haldi áfram að blómstra.

Þarf alltaf að hrópa hátt?

2007-04-15T18:38:00.000+02:00

Var að lesa athyglisverða grein á Vefritinu.is sem bar yfirskriftina: “Togstreita frekjunnar”. Þar veltir greinarhöfundur því fyrir sér í hvers konar leikskóla hún vill að barnið sitt fari í og kemst hún að því að það verði sá leikskóli þar sem kyn skiptir máli. Þar virðist viðkomandi eiga við leikskóla þar sem stelpur fá að orga jafnhátt og drengirnir. Þegar barnið gengur í grunnskóla þá býður ríkið hinsvegar ekki upp á skóla þar sem kyn skiptir máli. Þess vegna verður hún að íhuga einkaskóla sem val, þvert á hennar hugmyndir um jöfnuð.

Nú er ég, líkt og greinarhöfundur, bæði hlynntur jafnrétti og jöfnuði. Engu að síður skil ég ekki alveg hvað hún á við með “kyn skiptir máli”. Eftirfarandi dregur þó upp mynd af hugmyndum hennar um gang mála: “Frá fæðingu er stúlkum kennt að þegja, vera rólegar, stilltar og prúðar meðan drengir er hvattir til að hafa hátt og láta mikið fyrir sér fara.”

Aldrei nokkurn tímann, á skólagöngu minni, minnist ég þess að þetta hafi verið viðhorfið. Ef einhver var með kjaft, hvort sem það var í litla Flúðaskóla eða stóra Hagaskóla, þá átti viðkomandi stelpa/strákur að þegja. Þessi árátta, að láta mikið fyrir sér fara, er hér stillt upp sem einhverri samfélagslegri dyggð og þá vakna stórar spurningar um það hvers konar samfélag það er sem við lifum í og hvernig fólk upplifir það. Að skapa fyrirferðamikla einstaklinga á svo sannarlega ekki að vera markmið í sjálfu sér. Eitt af grunngildum jafnaðarsamfélags hlýtur að vera að hver og einn geti tjáð sig, án þess að þurfa að vera hávær í eðli sínu.

Í lokin veltir greinarhöfundur eftirfarandi fyrir sér: “Á ég að láta femínistann í mér ná yfirhöndinni og velja einkarekinn skóla, þar sem börnin mín fá menntun við mitt hæfi á kosnað heildarinnar eða á ég að þagga niður í femínistanum, blása lofti í jafnaðarkonuna og halda mig við þá staðreynd að það sé hagur heildarinnar að allir sæki nám í ríkisreknum skólum og börnunum mínum á ekki að vera gert hærra undir höfði einfaldlega af því ég vil það og ég á pening fyrir því.”

Hérna endurspeglast viss ofurtrú á skóla sem uppalanda, tilhneiging sem virðist verða algengari. Hvað er foreldrahlutverkið í þessu samhengi? Hefur það hvarlað að viðkomandi að ala barnið sitt upp sjálf?

Það er enginn spurning að skólagangan skipar stóran sess í að móta einstaklinginn. Börn verða þátttakendur í samfélagi og það er í raun ein námsgrein í sjálfu sér. Það má sömuleiðis alltaf skeggræða hvar áhærsurnar eiga að liggja; meiri áhersla á list, minni einkunnarárátta og svona má lengi telja. Skóli, ríkisrekinn eða einkarekinn, má þó aldrei verða sá “stóri bróðir” sem sker úr um hvort einstaklingur verði fyrirferðamikill eða rólegur. Þar verða foreldrarnir að koma inn í myndina. Ef viðkomandi greinarhöfundur vill að barnið sitt hrópi hátt (eins undarlegt og það nú hljómar) þá er það hennar (vanda)mál.

Greinin er þó á margan hátt áhugaverð, sérstaklega hvernig jafnrétti og jöfnuði er stillt upp sem andstæðum pólum, ólíkt því sem gengur og gerist. Ennfremur vakna upp ótal margar áhugaverðar spurningar um manns eigin skólagöngu og uppeldi. Hvenær, hvernig og hvar byrjaði gagnrýnin hugsun? Í mínu tilfelli var það daginn sem kennslukonan okkar í 8 ára bekk hvatti okkur strákana til að fara í dúkkuleik.

Flokkun á fréttum

2007-04-10T22:07:00.000+02:00

Er í sakleysi mínu að lesa fréttirnar á mbl.is í dag þegar ég tek eftir frétt um arkitektúr. Sænskir arkítektar unnu samkeppni um nýjar höfuðstöðvar Glitnis Upplýsandi frétt og áhugaverð. Tek svo allt í einu eftir að fréttin er flokkuð sem viðskiptafrétt. Það er mjög athyglisvert.

Í fyrsta lagi er nokkuð skondið að sjá hinar fyrirsagnirnar í viðskiptadálkinum: Gengi hlutabréfa Sainsbury lækkaði um 4%, Krónan veiktist í dag, Lítilsháttar lækkun á hlutabréfaverði. Þetta er greinilega sálfræðilega viðskiptafréttin. Bankinn er með þessari framtíðarsýn að sýna mátt sinn og styrk. Það eru ekki allir bankarnir sem geta státað af þessu.

Hinsvegar spyr maður sig af hverju þetta sé ekki ein af innlendu fréttunum? Hér er á ferðinni nokkuð stór breyting á ásýnd borgarinnar við norðurströndina, gulu almenningsvagnarnir munu víkja fyrir tignarlegum byggingum eins íslenska bankarisans. Er það eitthvað minni frétt en það að Framsóknarflokkurinn vilji stuðla að atvinnuuppbyggingu eða að sótt sé um leyfi fyrir áfengi í Herjólfi? Það er líka nokkuð athygisvert að enginn skuli tjá skoðun sína á frétt sem þessari líkt og á við um aðrar fréttir. Til dæmis eru heil 5 moggablogg sem velta fyrir sér áfengi um borð í Herjólfi. Sérstakt.

En þetta framtak hjá Glitni verður að teljast nokkuð jákvætt, sérstaklega í ljósi þess hversu illa hefur verið staðið að málum á nálægu svæði, norðanvert við Borgartúnið. Einnig er áhugavert að velta fyrir sér þessari vinningstillögu sem unt er að lesa um hér. Í fljótu bragði ber að líta nokkuð lifandi ásýnd stakstæðra bygginga. Innra rými aðalbyggingar virkar mjög spennandi í sínum einfaldleika, hreyfing upp á við í átt til himins. Aftur á móti hefur maður ekki séð aðrar tillögur sem bárust inn í samkeppnina. Þar hefur vafalust margt flott borið á góma.

Svona hitt og þetta

2007-03-29T22:41:00.000+02:00

Það koma stundum svona kvöld þar sem allur vindur er þotinn úr manni. Þreyta á alla kanta og engin orka til að gera neitt sniðugt. Þá verður internetið fyrir valinu og maður byrjar að lesa eitthvað ótrúlega leiðinlegt, eins og um stjórnmál á Íslandi. Geispa enn einni golunni og álpast inn á vefritið deiglan.com. Þar eru allir ungu frelsispostularnir saman komnir að furða sig á íslenskum kjósendum þessa dagana.

“Hvernig stendur á því að kjósendur hneigjast til vinstri á einu mesta hagvaxtar- og velmegunarskeiði íslandssögunnar”? Svona spyr önnur hver deigluspíran. Botna bara ekkert í þessu. Ja, hérna! En að sjálfsögðu eiga þeir svör á reiðum höndum. “Undirritaður telur að aukin áhersla á jöfnuð sé að hluta til fram komin vegna öfundar, svo það sé sagt hreint út”. Svo hálf þjóðin er bara að deyja úr öfundsýki. Jájá. Akkúrat í augnablikinu hef ég ekki hugmyndaflug til að finna upp á jafn barnalegri röksemdafærslu sem þessari.

Ég nenni heldur ekki að tjá mig um efni af þessu tagi lengur. Kominn með nóg af stjórnmálum og þá sérstaklega hægrimennsku. Nenni ekki að lenda í rökræðum sem enda oftar en ekki á því að ég er spurður: En hefur þú það ekki gott? Kosningarnar snúast einfaldlega ekki bara um mig. Það eru þrjúhundruð þúsund aðrar hræður þarna úti.

En að öðru, mun skemmtilegra. Var að uppgötva nýjan hæfileika í fari mínu. Ég hef alveg rosalega gott viðbragð. Uppgötvaði þetta um daginn þar sem ég sat niðri í skóla að vinna í verkefni. Allt í einu rek ég mig í flösku, fulla af vatni. Tek eftir flöskunni vera að detta í “slowmotion” og sé fram á vatnselg flæða yfir fögru teikningarnar mínar. Sé svo flöskuna stoppa á leið sinni, í ca. 45 gráðu halla, og þá bara reisi ég flöskuna við í mestu makindum.

Magnað að sjá flöskuna stoppa. Á þessu eru reyndar til vísindalegar skýringar sem ég nenni ekki að fara út í hér. En svo ég komi nú enn og aftur að vísindum þá var ég að lesa mig til um vísindakirkjuna, hina einu sönnu, á sjálfum vísindavefnum. Þar kemur fram að við manneskjurnar erum hvorki hugur né líkami, heldur þetanar. Þetanar að deyja úr öfundsýki. Við erum samt eiginlega ekki þetanar, það eru einfaldlega andlegar verur sem hafa sest í okkur eftir að geimvaran Xenu sendi þá til jarðarinnar. Bara svo við höfum það á hreint.

Annars var danskur félagi minn að segja mér frá merkustu uppfinningu mannkynssögunnar. Margur myndi nefna tölvu eða internet en nei. Ekki nálagt því. Það er bárujárn. Bárujárnið er nefnilega mjög nytsamlegt í fjölmörgum fátækrahverfum heimsins. Var sömuleiðis gríðarlega mikilvægt á Íslandi á sínum tíma. Bárujárnið, það er lúmskt.

Ekki meira ál

2007-03-20T00:01:00.000+01:00

Vil benda fólki á að skrifa undir þjóðarsáttmálann. http://framtidarlandid.is/sattmali Kominn tími til að staldra aðeins við og spyrja sig, hvað á Ísland að vera? En nóg um það, held að einhver hafi bloggað um þetta áður.

En ég vil líka nota tækifærið til að hvetja fólk til að sniðganga nýju Esso bensínstöðina við hringbrautina. Annars vegar til að mótmæla stefnuleysi borgaryfirvalda í skipulagsmálum sem og samfélagslegu ábyrgðarleysi olíurisans.

Já. Annars bara hvet ég fólk enn og aftur að srifa undir sáttmálann. Bið fólk vel að lifa.

Alheimurinn og ég

2007-03-13T22:41:00.000+01:00

Í gegnum aldirnar hefur ávallt verið uppi einhvers konar grundvallarmisskilningur um eðli heimsins og tilvist mannsins í alheiminum. Oftar en ekki er hent gaman af þessum misskilningi og er flata pönnukökuheimsmyndin gott dæmi um það. Þegar vísindasagan er nánar skoðuð þá voru þeir sem vissu betur oftar en ekki stimplaðir sérvitringar og hent jafnvel gaman af þeim. Sagan endar hinsvegar ekki í dag svo það er næsta víst að við núlífandi grey göngum með einhvern allsherjar misskilning í maganum. En hvað skyldi það nú vera?

Margir mundu benda á tilvist Guðs og að trúarbrögð almennt væru alveg að mis. Við lifum á gervihnattaröld þar sem vísindaleg rökhyggja er prófsteinn alls. Því er hægara sagt en gert að sanna tilvist æðri máttarvalda. Sannanir eru þó ekki allt, við mannfólkið erum líka tilfinningaverur. Ég get ekki sannað trú mína á Guð en get miðlað af persónulegri reynslu, t.d. frá barnæsku sem og trúarupplifun á Indlandi. Vísindaleg nálgun á allt mögulegt er eflaust einn grundvallarmisskilningur á okkar tímum? Annars bendi ég fólki á að lesa áhugaverða grein á vísindavefnum í þessum efnum: “Hvað gerist ef vísindin sanna að Guð er ekki til og var aldrei til?”

Svo eru alltaf einhverjar vangaveltur um hvar við stöndum í alheiminum. Eru geimverur til? Er til líf á öðrum hnöttum? Algengar spurningar sem erfitt virðist að fá svar við. Í þessum efnum erum við sífellt að bíða eftir tækniframförum til þess að okkar efniskenndu líkamar geti drifið sig á lappir og kannað málið. En erum við hugsanlega að gleyma einhverjum vísindum í þessu samhengi, t.d. draumvísindum? Var að lesa um n.k. draumlíkama og skírdreymi hér á vísindavefnum. Þegar maður veit að manni dreymir þá getur maður stjórnað líkama sínum, hreyft sig í draumi þó maður viti að maður liggji sofandi. Flippaða vísindatillaga mín gengur sem sagt út á að ferðast til annarra plánetna í draumi. Já.

Samt. Af hverju köfum við ekki dýpra í rannsóknir á 6. skilningarvitinu? Af hverju ættu draugar ekki að vera til? Af hverju skilgreinum við heiminn einungis frá því sem við örugglega vitum? Af hverju höllum við okkur svo fast upp að þekktum stærðum, lögmálum og sönnunum á sama tíma og við finnum eitthvað á okkur án þess að vita af hverju?

Stigagangurinn

2007-03-11T12:58:00.000+01:00

Í umræðum, t.d. um stjórnmál rétt fyrir kosningar, gleymist oft að skyggnast inn í samfélagið í nærmynd. Súlurit fá aukið gildi sem og ómálefnaleg gagnrýni og útúrsnúningar á kostnað nýrra hugmynda (á sérstaklega við um sitjandi ríkisstjórn). Það er þó ekki ætlunin að gleyma sér í stjórnmálum. Lítum nánar á tröppuganginn minn hér á Rødkløvervej 8.

Í morgun hringdi dyrabjallan. Þetta var kona á sextugsaldri, gráhærð, stuttklippt, með gleraugu, íbúi á efstu hæð. Hún vildi minna okkur á að þrífa tröppurnar sem tilheyra okkar hæð sem og að fara út með öll fríblöðin sem safnast þar fyrir. Áður en lengra er haldið er betra að setja lesendur inn í aðstæður. Það eru einungis þrjár hæðir. Við erum á þeirri fyrstu og eru tröppur til okkar frá aðalinngangi. Frá aðalinngangi eru einnig tröppur niður í kjallara þar sem eru geymslur og þvottaaðstaða.

Við höfðum þannig séð ekkert á móti því að þvo tröppurnar en aftur á móti fannst okkur að það þyrfti að leysa fríblaðavandann öðruvísi. Inngangurinn er sameiginlegt vandamál sem allir ættu að taka þátt í. Ennfremur ætti frekar að leyta rót vandans, koma í veg fyrir að fríblöðin komi á annað borð. Þessi fríblaðabylgja, þökk sé íslenska Baugi, hefur skapað mun meiri pirring en gleði meðal Dana. Pirringurinn er skiljanlegur, þessi blöð eru illa skrifuð og það skín í gegn að þau eru fyrst og fremst auglýsingabæklingar.

Nóg um það, ég tók mig til og fór að þrífa tröppurnar. Á meðan á þrifum stóð rann það upp fyrir mér að ég hafði aldrei (þessi þrjú ár sem ég hef búið þarna) farið ofar en upp á mína eigin hæð. Uppgötvaði líka að hæðin fyrir ofan er ekkert alltaf að skúra. Ég er að skúra fyrir alla en enginn skúrar fyrir mig. Þarna fannst mér viss pottur brotinn í stjórnkerfi stigagangsins.

Það sem er eflaust verra er hversu lítil tengsl eru milli fólks í einum stigagangi. Þarna vil ég kenna um skorti á arkitektónískum úrlausnum. Stigagangar vilja oft gleymast þegar talað er um mikilvægi þess að þétta byggð. Þetta er einmitt sameiginlega rýmið í byggingunni sem hefur tök á að binda fólk saman og skapa tengsl. Ef gangarnir eru óaðlaðandi, eins og í okkar tilfelli, þá hefur fólk ekki sama áhuga á að staldra við og ræða um daginn og veginn eða að skapa notelegt umhverfi fyrir framan dyrnar hjá sér. Ferðin, frá einni íbúð til annarrar, er þar af leiðandi jafn löng og vegalengd milli bæja, ef farið er á hesti.

Í mörgum stigagöngum eru málin rædd í svokölluðu húsfélagi. Það er reyndar ekki húsfélag hjá okkur en í staðinn hefur konan á efstu hæðinni skipað sjálfa sig sem eftirlitsmanneskju okkar óskilgreinda samfélags. Ég er síður en svo hrifinn af húsfélögum og tel ekki að það sé lausnin í okkar tilfelli. Aftur á móti hefði verið mögulegt að koma í veg fyrir ýmsar nágrannaerjur ef sameignin er notaleg og hvetjandi. Það hefði eflaust kostað pínulítið meira þegar húsið var hannað en hefði skilað sér strax í virkara samfélagi þar sem miðstýring væri óþörf. Allt spurning um að gefa sér tíma til að hugsa áður en að framkvæmd kemur til. Skoða samfélagið í nærmynd, þó það taki lengri tíma en að skoða súlurit.

Nói á Indlandi

2007-02-22T17:39:00.000+01:00

Var að tala við einn indverskan kunningja minn á msninu um daginn. Hann spurði mig hver væri uppáhalds íslenska kvikmyndin mín. Svaraði eins og skot að það væri Nói albínói. Nokkrum dögum seinna talaði ég svo aftur við hann og þá hafði hann náð að útvega sér myndina og séð hana. Gaf henni góða dóma en var nokkuð ringlaður hvað varðar endinn. Ég var á aftur á móti hinn ánægðasti yfir áhuga hans á íslenskri menningu.

Stuttu seinna töluðum við svo aftur saman. Þá hafði hann sýnt allri fjölskyldu sinni myndina sem og hálfum skólanum sínum. Endirinn var gjarnan ræddur en fólk var almennt mjög hrifið. Athyglisverður samanburður tveggja menningarheima hafði einnig átt sér stað.

Get ekki gert að því en mér finnst eitthvað stórmerkilegt við þetta allt saman. Þetta er kannki ekkert svo merkilegt? Veit ekki? Eitt er þó víst að Íslendingar elska að láta taka eftir sér út í hinum stóra heimi. Það er þó venjulega í gegnum umfjöllun fjölmiðla og komu frægra einstaklinga til landsins. Þetta er eitthvað annað. Fólk sem hefur ekki nokkurn einasta kost á að tjá sig á opinberum vettvangi og hvað þá að heimsækja allt í einu landið er þessa stundina að skeggræða örlög hins seinheppna Nóa.

12. febrúar 2006

2007-02-12T21:51:00.000+01:00

Fyrir ári síðan starði ég á sjónvarpsskjá í breiðþotu á vegum þýska flugfélagsins Lufthansa. Þar bar að líta flugvél fljúga yfir lönd eins og Afghanistan, Pakistan og loks Indland. Stefndi svo óðfluga á Nýju-Dheli og þá leist mér ekki á blikuna. Uppgötvaði svo að skjárinn væri ekki einungis fyrir afþreygingu, hann var líka að gefa mér vísbendingu um að ég væri satt best að segja að fara til Indlands. Varð dauðhræddur og óskaði þess helst að hún sneri við og flygi beina leið til Íslands.

Sá það ekki gerast og mannaði mig upp í að líta út um gluggann. Eyðimörk, einhverjir bæir en hvar var allt fólkið? Vélin lækkaði flugið, flaug yfir ýmis mismunandi hverfi og loks var hún nógu neðarlega til að augað gæti skynjað fólk. Flaug hratt yfir fátækrahverfi og í einni svipan bar að líta mauraþúfu af fólki. Ég var þó enn í flugvélinni, óhultur í vestrænni menningu. Þegar flaugin var lent fylgdist ég með lífinu á flugvellinum. Flugvellir eru sjaldnast ætlaðir lífi og það er reyndar harðbannað með öllu. En Indverjarnir létu það ekki stoppa sig, gengu þarna um eins og ekkert væri sjálfsagðra.

Flugstöðin var í talsverðri niðurníslu en skilaði þó sínu. Fórum þar í nokkurs konar banka að skipta peningum. Síðan út þar sem var aragrúi af Indverjum með nafnskilti þar sem var m.a. að finna nöfnin okkar. Á leiðinni að bílnum sem var annars skítug og óreiðukennd heyrðum við fuglasöng. Sáum ekki fuglana fyrir vegg en heyrðum að þeir voru margir. Eitt af því sem indverski kennarinn minn, Singh, hafði sagt okkur stoltur um landið sitt var einmitt að þar væri krökkt af fuglum.

Keyrðum frá óreiðukenndu bílastæðinu og lá leiðin beint að hótelinu. Keyrðum langan spöl á hraðbraut þar sem var líf í tuskunum. Ásamt bílum og n.k. hjólabílum var mikið um manninn. Einnig brá fyrir fílum og öpum. Fólk var út um allt en það var erfitt að átta sig á hvað það var að gera. Það ráfaði um, eins og það væri í miklum vangaveltum um lífið og tilveruna. Algengara var þó að sjá konur gera eitthvað sem þjónaði tilgangi, eins og að bera einhver ósköp á höfðinu með nokkur börn í kringum sig. Fylgdist spenntur með öllu úr bílnum. Ég var inni, fólkið var úti.

Hrökk svo við þegar skyndilega var bankað á rúðuna hjá mér. Kona, með barn í fanginu, að betla. Barnið var með risastórt sár á höfðinu og skiljanlega angist í andlitsdráttum konunnar. Eins og hver annar vesturlandabúi varð ég hræddur og vandræðalegur og fór að spá hvort að konan myndi opna hurðina og setjast inn í bílinn. Hún gerði það ekki. Ég horfði þó, að mér fannst í óralangan tíma, eins og lítið hrætt barn á konuna sem stóð þarna hinum megin við bílrúðuna.

Við keyrðum áfram í gegnum lífið á Indlandi og ég upplifaði að minnsta kosti 6 sinnum á mínútu. Það er þó ekkert í samanburði við ýmsa tölfræði Indlands. Á meðan ég upplifði 6 sinnum þá dóu 60 manns þessa sömu mínútu en 180 börn komu í heiminn.

Alls staðar þar sem við keyrðum var glundroði í byggð sem þéttist og þéttist. Umferðin var mikil en gékk nokkuð hratt fyrir sig, hún virtist hreyfast áfram eins og fuglahópur á flugi. Við keyrðum inn í glundroðann og hugsaði ég fyrst með mér að bílstjórinn væri að stytta sér leið. En þá stoppaði hann. Átti ég bara að fara út? Jú, við vorum komnir á hótelið. Steig út og var allt í einu hluti af óreiðunni. Þó ekki lengi, við fórum inn á hótelið að skrá okkur inn og leggja okkur. Seinna um daginn fórum við út og vorum í þessu öllu.

Meira um samkeppni á Selfossi

2007-02-11T18:12:00.000+01:00

Svona í beinu framhaldi af síðustu færslu þá langar mig að gefa upp link á heimasíðu Arkitektaskólans þar sem nú er að finna pdf skjal af samkeppnistillögu okkar um miðbæ Selfoss. Klikkið þar sem stendur, hér. Ykkur lesendum gefst nú kostur á að skoða tillöguna okkar gaumgæfulega, þar sem unt er að “zooma” inn og út í acrobat reader.

Ennfremur langar mig að gefa ykkur link á tillögurnar sem komust á verðlaunapall. Ljómandi gaman að skoða þessar tillögur og bera saman við okkar. Vinningstillagan er að mínu mati sú besta. Margt í henni líkist okkar en ég verð þó að segja að hún er betur unnin. Í öðru sæti var hinn sjóðheiti rithöfundur, Andri Snær Magnússon, meðal höfunda. Þau buðu upp á ljóð á upphenginu og vel skrifaða greinargerð með margar góðar vangaveltur. Þriðja sætið er sömuleiðis nokkuð gott.

Nú svona eftir á hefðum við viljað gera margt betur. Engu að síður nokkuð sáttur við árangurinn. Reyndar mjög ánægður með margar af hugmyndum okkar þegar litið er tilbaka.

Ný önn

2007-02-04T23:31:00.000+01:00

Já það hefur lítið átt sér stað á þessu bloggi. Það er skólinn. En líka áhugaleysi tilkomið vegna blogga í tengslum við mbl.is. Það er ekki sniðugt fyrirbæri. Þegar ég les fréttirnar þá hef ég engann áhuga á að vita hvað einhver jón eða jóna úti í bæ finnst um málið. Að sjálfsögðu les ég ekki þessar skoðanir fólks um fréttina en það er nógu pirrandi að sjá fyrirsagnirnar.

En nóg komið af pirringi og fréttirflutningur af sjálfum mér. Við, sem myndum fjöllistahópinn “Party of five” erum orðin fræg í sveitafélaginu Árborg. Okkur leiðist það ekki og tölum við mikið um það okkar á milli en leyfum einnig öðrum að skyggnast inn í hinn margbreytilega hugarheim okkar. Bíð spenntur eftir að keyra í gegnum Selfoss, stoppa á Bæjarins bestu og gefa pyslumanninum (eða pylsukonunni) eiginhandaráritun.

Það sem skaut okkur svo skyndilega upp á stjörnuhimininn var þátttaka okkar í samkeppni um nýjan miðbæ á Selfossi. Þar hlutum við verðlaun, reyndar ekki þau fyrstu og heldur ekki 2. verðlaun. Ekki heldur 3. verðlaun heldur 1. innkaup. Það eru eiginlega 4. verðlaun, svona eins og íslenska handboltalandsliðið þegar það er upp á sitt besta. En þetta er engu að síður mikill heiður. Tillagan er sem sagt keypt inn og þá verður hugsanlega eitthvað af henni notað.

Annars er byrjuð ný önn í arkitektaskólanum. Sú níunda og næst síðasta önnin. Þeirri áttundu lauk núna síðastliðinn miðvikudag með kritik. Þar var mikið um hrós og margt flott sagt. Stoppa hér svo þetta fari nú ekki út í tómt mont. Engu að síður ánægjulegt og hvetjandi.

En árið í ár er það síðasta þar sem ég er ekki-arkitekt. Eftir það verð ég skilgreindur það sem eftir er ævi minnar. Spáið í því.

Grátt

2007-01-12T00:58:00.000+01:00

Það gékk ekkert sérstaklega vel að lýsa eftir arkitektúr ársins. Að mörgu leyti skiljanlegt, erfitt er að setja arkitektónískt verk í samhengi við eitt ákveðið ár. Hafði þó vonast til að einhver hefði rekist á eitthvað sökum þess hversu gríðarlega er mikið byggt, nú á tímum góðæris.

Móðir mín og ég gerðum okkar tilraun til að finna arkitektúrinn í nýju hverfum borgarinnar, á íslenskum rigningardegi í jólafríinu. Ný byggð lagaði sig vel að grárri veðráttunni. Allt var grátt, þangað til við keyrðum í átt að leikskólanum sem málaður var í skærum litum. Litir eiga nefnilega að örva sköpunarkraft litlu barnanna. En af hverju á leikskólinn að vera eina skemmtilega byggingin í hverfinu? Það ætti frekar að snúa þessu við, hafa litríkt hverfi en gráan leikskóla sem börnin fá svo sjálf að mála.

Vil síður en svo kenna lélegum arkitektum um dapurleg ný hverfi. Þetta er nýr stíll í íslenskri byggingarlist, verktakastíllinn. Þessi nýja stefna gengur út á að spara sem mest í hönnunarkostnað en stuðla þess í stað að auknu fjármagni í hendur einstakra aðila. Listamenn þjóðarinnar reyna hvað þeir geta að fá botn í þessa nýju stefnu. Ekkert gengur.

Þó er margt gott að gerast í arkitektúr á Íslandi. Kennarar á deildinni minni stóðu fyrir sýningu í skólanum um daginn. Þar voru dregin fram nýleg dæmi um byggingar á Íslandi þar sem fjölmargt gott bar á góma. Frá og með 12. janúar verður sýning þessi í Ráðhúsi Reykjavíkur og mæli ég eindregið með að fólk mæti á staðinn.

Flippað samfélag

2007-01-07T21:34:00.000+01:00

Umræða um spilakassa í Mjódd hefur verið all skondin. Borgarstjórinn Vilhjálmur Þ. Vilhjálmsson er í því samhengi orðinn hugsjónamaður hinn mesti og ekki er ólíklegt að gerð verði heimildarmynd um þessa dramatísku baráttu hans. Spilakassar samræmast ekki fjölskyldustefnu hans og Sjálfstæðisflokksins.

Sjónarmið borgarstjóra eru á margan hátt virðingarverð. En eru ekki mörg önnur verri vandamál í þjóðfélaginu? Hvað varð um alla forvarnarbaráttuna gegn eiturlyfjum? Hvernig geta yfirvöld brugðist við nýútkominni skýrslu um fátækt meðal barna, án þess að snúa út úr eins og virðist vera í tísku hjá Sjálfstæðismönnum?

Og hver segir að spilakassar séu and-fjölskyldulegir? Ef eitthvað er þá er það börnum holt að sjá verri hliðar samfélagsins. Þegar barnið spyr foreldri sitt út í skrítna spilafíkilinn þá svara foreldrarnir: “Þessi maður er að fjármagna háskólanám þitt þegar þú verður stór”.

Ársins

2006-12-28T17:24:00.000+01:00

Hef mismikið álit á fyrirbærinu manni ársins. Tímaritið Nýtt Líf valdi Dorrit Moussaieff konu ársins. Þá er manni spurn: hvað voru íslenskar konur að gera árið 2006? Að sjálfsögðu ber að hrósa forsetafrúnni fyrir framlag sitt til góðgerðamála. Efast þó um að hún sé sú eina sem hafi veitt lítilmagnanum athygli. Hún hefur hinsvegar greiðari aðgang að fjölmiðlum en aðrir og henni leiðast þeir ekki.

Þó má segja að ýmsir sem hljóta nafnbót af þessu tagi eigi hana skilið. Líka góð dægurfluga í skammdeginu. Nauðsynlegt er að dreifa athygli fólks frá hinu endalausa myrkri sem nú sveimar yfir. Maður spyr sig samt af hverju val af þessu tagi þarf alltaf að vera svo persónubundið. Er það ekki frekar ein sterk heild sem stuðlar að velgengni frekar en eitt stykki Hannes Smárason? Er ekki líka kominn tími á eitthvað nýtt “ársins”? Hvað er arkitektúr ársins 2006?

Hvað stendur upp úr í umhverfi okkar á þessum tíma góðæris? Erfitt er að öðlast yfirsýn á nýjum arkitektúr þessa árs og þess vegna auglýsi ég eftir tilnefningum í athugasemdakerfinu að neðan. Þetta getur verið gott borgarskipulag, landslagsarkitektúr, einstakar byggingar eins og stórt verlsunarhús og allt niður í fuglahús úti í garði. Þarf ekki endilega að hafa verið tilbúið nákvæmlega á árinu, aðalmálið er að draga fram eitthvað gott í umhverfi okkar síðustu ára.

Nú er bara málið að koma með tilnefningar í athugasemdakerfið eða senda mér tölvupóst á bjarkigh hjá gmail.com. Verðlaunaafhending auglýst síðar. Gleðilegt nýtt ár og takk fyrir það gamla.

Reykjavík

2006-12-22T13:54:00.000+01:00

Alltaf spennandi að koma til Íslands eftir nokkurra mánaða fjarveru. Oftar en ekki hefur eitthvað breyst. Tökum Reykjavíkurborg sem dæmi. Það var vissulega breyting til verri vegar þegar Hringbrautin var stækkuð og færð til. Þessa dagana er þó verið að setja hinn fræga punkt yfir i-ið í smekkleysu borgaryfirvalda. Ný bensínstöð á einum fallegasta stað boargarinnar sunnan við Þingholtin. Ekki bara einhver lítill skúr, meira í líkingu við verslunarmiðstöð.

Þessi hörmung skrifast að stóru leyti á borgaryfirvöld. Hinsvegar gleymist oft að gagnrýna sjálft fyrirtækið sem stendur fyrir óskapnaðinum. Bensínrisinn Essó. Gott dæmi um hvernig markaðurinn sniðgengur alla samfélagslega ábyrgð. Einnig íbúa nálægs hverfis sem mótmæltu þessum framkvæmdum. Áður óþekktur “aktavisti” í mér hvetur þess vegna fólk til að sniðganga bensínstöðina, í mótmælaskyni við smáborgarahátt markaðsaflanna.

Ýmsar fleiri smekkleysur hafa skotið upp kollinum á liðnum árum. Samt sem áður er óþarfi að einblína alltaf á verri hliðina, sjá þess í stað fegurðina í hlutunum eins og þeir eru. Gera upp við þá hallærislegu klisju um að Reykjavík sé ljót borg. Hún hefur sinn stíl. Þess vegna bendi ég fólki á að skoða þessa heimasíðu hér og skoðið hana gaumgæfulega. Myndirnar fanga á sterkan hátt einkenni íslenskrar menningar, fyrr og nú.

Eigið ágæti

2006-12-14T00:06:00.000+01:00

Um daginn var ég að tala um eitt verkefni mitt við danskan vin minn. Hann sagði eitthvað á þá leið að ég væri nú góður í svona löguðu. Ég svarari: "Ja, det er faktisk rigtig". Hann varð nokkuð hissa á þessu svari og fannst athyglisvert hversu oft ég svaraði á þennan hátt. Dæmigert danskt svar hefði nefnilega verið: "Nej, det er jeg ikke saa god til". Þessi ágæti vinur minn er þó blessunarlega laus við þennan hugsunarhátt. Svona svör eru nefnilega tóm og gera ekkert gagn.

Í framhaldi þessarar umræðu talaði hann um "Jentelagen" (eða Jenteloven) og áhrif þess á danskt samfélag. Þau ganga í stuttu máli út á að maður sé ekki merkilegri og/eða betri en aðrir. Gott og vel. Mikilvægt er að fólk tileinki sér vissa auðmýkt og sé ekki hvað eftir annað að setja sig á háan stall. Það er samt engin afsökun fyrir því að draga úr sínu eigin ágæti. Í ofanálag getur það haft öfug áhrif. Tökum sem dæmi námshestana sem væla yfir sjálfu sér eftir próf og fá svo 10. Þessar oft ágætu manneskjur senda út neikvæð skilaboð til annarra, þeirra sem gengur verr. Ef dúxunum finnst það vera ömurlegt, hvernig á þá öðrum að líða?

Hinsvegar er líka mikilvægt að fólk leyfa sér að keppa við sjálft sig og vera metnaðarfullt. Vitneskjan um að hafa ekki gert sitt besta getur nefnilega verið gríðarlega pirrandi. Hver og einn verður svo bara að sætta sig við sín takmörk. Lífræn efnafræði, þar er ég ekki á heimavelli. Samt eru gáfur hvað varðar raungreinar oft heillandi og í kjölfarið "inspirerandi". Hægt er að láta sig dreyma um ýmsa hæfileika sem eru víðs fjarri. Auglýsingin um landsliðsmanninn í knattspyrnu lýsir þeirri tilfinningu á skemmtilegan hátt.

Þegar það gengur vel, þá er sjálfsagt að njóta þess. Og í ljósi þessa alls eru "Jantelagen" hreinlega niðurdrepandi. Í raun fyrirbæri í sjálfu sér. Hver hefur nógu ríkt hugmyndaflug til að kasta fram svona meiriháttar leiðinlegu "manifesti"? Vissar tilvistarpælingar skjóta líka upp kollinum. Ef höfundurinn hefði ekki trúað á sitt eigið ágæti, þá hefðu þessi einkennilegu siðalög tæplega orðið að veruleika.

Jólaskeyti

2006-12-09T20:04:00.000+01:00

Eftir 10 daga kemur undirritaður til Íslands, í jólafrí. Já, það heitir frí. Friður og ró. Það hefur verið mikið álag á hinni viðkvæmu sköpunargáfu minni. Gáfurnar þarfnast hvíldar. Þess vegna á ég auðvitað von á að þarfir annarra verði beygðar eftir minni hentisemi. Fer ekki fram á mikið. Ennfremur stefni ég á að koma heim, hlaðinn jólagjöfum til ættingja og vina. Jólaandinn sko. Er aftur á móti arfareiður yfir að hafa misst af hinni hjákátlegu Coca Cola bílalest. Vonandi að einhver bæti mér það upp núna í fríinu.

Kominn úr klaustri

2006-12-03T23:01:00.000+01:00

Það hefur verið mikið um að vera síðasta mánuðinn. Hélt m.a. fyrirlestur, mældi upp gamlan kjallara og tók þátt í samkeppni. Skiluðum inn í samkeppnina síðastliðinn föstudag. Vann þar með frábæru fólki, Íslendingunum Helga og Ástríði og Dönunum Uffe og Morten. Mikið verð ég glaður þegar fólk vill gera skemmtilega hluti og hafa gaman í leiðinni. Eins og gengur og gerist var mikil spenna síðasta daginn og svefnlaus nótt í kjölfarið. Ástríður fær svo fullt hús stiga fyrir framtaksemi sína á föstudaginn. Stóð fyrir huggulegum hádegisverði og líka kvöldverði þar sem ég reyndar steinsofnaði. En svona góð hópavinna er svolítið eins og handboltalandsliðið, mikil stemning þar sem öll þjóðin spilar með. Þegar við höfðum skilað kom í kjölfarið hið stórgóða Vangelis lag/þema úr myndinni Chariots of Fire, upp í hugann.

Þriggja vikna dvöl í klaustri var einnig upplifun. Mikill lærdómur felst í að mæla upp gamlan kjallara og það tekur sinn tíma. En aðeins um klaustrið. Þetta var ekki munkaklaustur, eins og kom fram í síðustu færslu, heldur nunnuklaustur. Þarna hafði undirritaður verið of fljótur á sér, ekki nógu gott. Þetta var þó ekki lengi nunnuklaustur, þær hurfu við siðaskiptin og danskir aðalsherrar tóku við og umbreyttu klaustrinu í herragarð. Danskir restaureringsarkitektar falla einhverra hluta vegna kylliflatir fyrir herragörðum og gera allt til að varðveita þá. Aðalsherrarnir gerðu þó ekkert til að varðveita 300 ára sögu nunnuklaustursins á sínum tíma svo þessi óstjórnlega virðing gagnvart þeim er fremur undarleg. En nóg um það.

Klaustrið er í dag staður til að vinna í friði og ró. Fólk lokar sig af í nokkrar vikur frá umheiminum og vill ekki heyra eitt einasta hljóð. Nema þegar það fer inn í eldhús að búa sér til mat, þá talar það hvort við annað. Þó var ég aldrei var við að það eldaði saman, það var of upptekið við að vera eitt í friði. Fólk var þarna í ýmsum tilgangi, sumir að vinna rannsóknarverkefni en aðrir sömdu ljóð og voru skapandi. Þarna var eitt ljóðskáld sem samdi ljóð um hitt fólkið í klaustrinu. Danir hafa það gott.

Kaupi þennan einstaklingsmiðaða frið ekki alveg, a.m.k. ekki fyrir sjálfan mig. Þegar ég sofnaði í kvöldverðaboðinu, eftir að við sem hópur unnum linnulaust saman gott verkefni, þá fann ég svo sannarlega friðinn. Friðurinn getur líka verið í samfélagi með öðru fólki. Það er snilld.

Farinn í klaustur

2006-10-31T00:03:00.000+01:00

Við gerum ýmislegt sniðugt í arkitektaskólanum. Næstu þrjár vikurnar verðum í Øreslvev klaustri, munum við mæla það upp og fleira í þeim dúr. Upprunalegt hlutverk klaustursins sem samastaður trúaðra munka er þó horfið. Þess í stað getur hinn almenni borgari komið þangað upp eftir og einbeitt sér að ákveðnu verkefni, t.d. ljóðskáld sem vill fá frið og ró til að semja ljóðabálk. Notagildið er að því leytinu til varðveitt upp að vissu marki.

Síðustu daga hefur þó verið ágreiningur, af faglegum toga, í tengslum við þessa ferð. Faglegur ágreiningur er örugglega einkenni arkitektaskólans. Það er ekkert nema jákvætt þar sem hver og einn verður að vera á tánum og taka afstöðu. Yfirleitt er hægara sagt en gert að útskýra faglega afstöðu til leikmanna og getur það reynst mörgum arkitektum dýrkeypt. Þar af leiðandi langar mig að spreyta mig á því í þessari færslu.

Arkitektónískur menningararfur, er deildin mín. Varðveislugildi bygginga og byggðar, hvernig nýtt er í samhengi við gamalt og hvernig viðhald eldri bygginga er háttað er megin viðfangsefni deildarinnar. Á deildinni eru þrjár undirdeildir; restaurering, transformation og kulturmiljø. Á kulturmiljø er varðveislugildi byggðar og umverfis (borg og/eða dreifbýli) í brennidepli. Restaurering fæst aðallega við endurgerð og viðhald bygginga sem skv. skilgreiningu eru varðveittar á einn eða annan hátt. Transformation, deildin mín, miðar að því að gefa byggingum sem ekki hafa varðveislugildi skv. skilgreiningu nýtt gildi, með nýrri notkun og/eða útlitsbreytingum.

Nemendur sem heyra undir restaurering munu gera n.k. skýrslu um klaustrið þar sem gaumgæfulega verður farið í saumana á sögu þess og byggingafræði. Skýrslur af þessum toga eru yfirleitt yfir hundrað síður á lengd og mun þessi skýrslugerð taka þrjá mánuði. Kennarinn sem er ábyrgur fyrir restaurering vill ólmur að við sem heyrum undir transformation tökum þátt í þessari skýrslugerð. Í byrjun annarinnar hafði hann þó sagt að við hefðum tilturlega fríar hendur þegar við völdum að fara með í klaustrið.

Skýrslugerð af þessu tagi er eflaust lærdómsrík. Hef þó lítinn áhuga á að eyða svo löngum tíma í slíka vinnu. Tel sömuleiðis að svo mikil nákvæmnis-rannsóknarvinna geti sett sköpunargáfunni hömlur þegar komið er út í hönnunarvinnuna. Hef allavega mjög oft séð það gerast hjá nemendum. Rannsóknarvinna og hugmyndavinna á miklu frekar að haldast í hendur. Þegar hugmynd er byrjuð að gerjast í maganum þá kemur hún iðulega af stað fróðleiksþörf á viðfangsefninu.

Markmið mín, fyrir núverrandi önn, voru að tileinka mér nákvæmari vinnubrögð. Leggja minna upp úr að þróa hugmynd en einbeita mér þess í stað að arkitektónískum smáatriðum. Uppmælingar eru góð leið til að læra um eðli bygginga, hvernig þær eru skrúaðar saman og hvernig þær eldast. Svipað og ef læknisfræðinemi yrði smækkaður i stærð frumu og fengi tækifæri til að fara inn í sjálfann líkamann.

Ég ber mikla virðingu fyrir þeirri kunnáttu sem restaurerings-arkitektar búa yfir. Hún er í raun mjög mikilvæg þegar varðveita á byggingar sem hafa táknrænt gildi, eins og kirkjur. Umfram allt hef ég þó mestan áhuga á skapandi hugmyndavinnu, sérstaklega í tengslum við menningararf. Transformation er þar spennandi kostur, leggur meira upp úr skapandi nálgun á varðveislugildi, sögu og fagurfræði. Gott dæmi er Hafnarhúsið, teiknað af Studio Granda. Byggingin sem áður hýsti skrifstofur og vörugeymslu hefur öðlast nýtt gildi með annarri notkun, listasafn. Lögð var áhersla á að varðveita upprunalegt útlit hússins. Örlitlar útlitsbreytingar fanga þó athyglina og þá tekur maður eftir húsi sem býr yfir mikilli fegurð.

Mun eflaust blogga meira um afstöðu mína til arkitektúrs. Nú er ég þó farinn í klaustur.

Osló

2006-10-28T17:58:00.000+02:00

Lagðist í víking til framandi landa í haustfríinu. Noregur og Svíþjóð. Fór reyndar ekki út úr rútunni þegar hún var í landi Svía. Get þó sagt að vegakerfið virkaði sem skildi. Svíar hafa stjórn á hlutunum. Ferðalagið var þó helgað Noregi og höfuðborginni Osló.

Á margan hátt var Osló hugguleg borg, ýmis notaleg hverfi og fallegir garðar. Hinsvegar er nokkuð óljóst í hvorn fótinn hún vill stíga. Á köflum var nefnilega nokkur stórborgarbragur yfir henni með háum byggingum en þó á mjög takmörkuðu svæði. Einnig var ein aðalgata og það fór ekkert á milli mála, gríðarlega löng og stór og náði hún alla leið að konungshöllinni. Skemmtilegur stórhugur.

Ráðhúsið var sömuleiðis gríðarlega stórt og tignarlegt. Klukkuhringing á slaginu sex en aðeins af öðrum toga. Klukkuhringjarar Noregs eru nefnilega gríðarlega nýjungagjarnir og spila þeir gjarnan þekktar laglínur, eins og "Hit me baby one more time" með Britney Spears. Sköpunarkraftur og metnaður í nýju ljósi.

Skuggalegar götur eru oftar en ekki vel faldar í evrópskum, nútímavæddum borgum. Það á þó ekki við um Osló. Einn daginn gékk ég allt í einu í götu þar sem einn var að sprauta sig og tveir aðrir kveiktu sér í frumstæðum pípum. Þetta var óþægileg sjón. Í annarri götu var vart þverfótað fyrir ógæfufólki í samningaviðræðum. Annað hvort er eiturlyfjavandi margbrotið fyrirbæri eða þá að Norðmenn eru að standa sig skammarlega illa hvað varðar forvarnir.

Þrátt fyrir stórborgarbrag með langri göngugötu og stóru ráðhúsi þá er erfitt að velja út sérstakt kennileyti eða benda á hvað er einkennandi við borgina. Hún er einfaldlega höfuðborg Noregs. Þá spyr maður sig: hvað er einkennandi fyrir Noreg og norska menningu? Það fyrsta sem mér datt í hug voru þessar skemmtilegu peysur þeirra og svo brúnostur. Sá samt ekkert af því. Það er s.s. ómögulegt að draga fram eitthvað dæmigert norskt. Þess vegna er landið spennandi.

Þetta voru frábærir dagar í Osló, þökk sé ágætri borg en mest skemmtilegu vinafólki mínu sem býr í borginni.

Hugmynd... eða bara hugmyndaleysi?

2006-10-09T22:53:00.000+02:00

Þessa dagana er ég almennt hugmyndalaus. Það er í sjálfu sér ekki svo ferlegt. Heimurinn er fullur af hugmyndum, alls staðar, alltaf. Þó það sé skemmtilegra að hafa hugmyndir þá má maður heldur ekki vanmeta hugmyndaleysið. Sömuleiðis mikilvægt að þröngva ekki fram hugmyndum ef þær vilja í eðli sínu ekki stíga fram. Þá getur nefnilega farið mjög illa. Lítum á dæmi frá dönsku teiknistofunni CEBRA. http://www.cebra.info/raadhuspladsen.swf

Þetta er um það bil ein versta hugmynd sem ég hef lengi séð. Einn helsti kostur Ráðhústorgsins er einmitt að það sé einn stór flötur. Flötur sem býður upp á mismunandi notkun frá degi til dags og í einfaldleika sínum gefur byggingum og umhverfi í kring möguleika á að njóta sín, annað en þessir undarlegu bakkar.

Teiknistofan CEBRA er ein afleiðing n.k. nýbylgju í dönskum arkitektúr sem teiknistofan PLOT http://www.plot.dk/ setti í gang fyrir nokkrum árum. PLOT hefur gert ýmislegt áhugavert og hrist upp í arkitektúr hér í Danmörku sem er ekkert nema gott. Ókostur þessarar bylgju er þó eflaust viss hugmyndarembingur. Allir þurfa alltaf að kasta fram hugmynd.

Í fjöldaframleiddum hugmyndaheimi gerir fólk sér ekki alltaf grein fyrir að nokkurs konar hugmyndaleysi getur verið besta hugmyndin.

Niðurdrepandi hugmynd

2006-10-05T18:56:00.000+02:00

Get ekki leynt gríðarlegum pirringi mínum yfir þessari grein. http://www.deiglan.com/index.php?itemid=10405 Hver er eiginlega tilgangur svona greinaskrifa? Af hverju þarf greinahöfundar að vera svo gríðarlega reiður að hann líkir trúarbrögðum við verkfæri djöfulsins?

Trú skiptir í raun engu máli svo lengi sem fólk reynir ekki að þröngva sinni trú upp á náungann. Þá er voðinn vís því þannig verða trúarbrögð til og þau eru verkfæri djöfulsins, ef svo má að orði komast.

Stóra andhverfan í alhæfingu sem þessari er eflaust sú að greinarhöfundur er á vissan hátt sjálfur að predika fyrir nokkurs konar trúarafstöðu. Eins og greinin er skrifuð þá minnur hún ennfremur einna helst á eldræður öfgafullra trúarleiðtoga. Það versta við þessi stóru orð er eflaust sú vanvirðing sem hann sýnir fjölmörgu góðu fólki sem eiga samleið með trúarbrögðum og láta í kjölfarið gott af sér leiða.

Það er ekki erfitt að draga fram slæmar afleiðingar trúarbragða. Það á þó við fjölmargt annað. Í stórum hluta greinarinnar væri auðveldlega hægt að skipta út orðinu trúarbrögð fyrir ýmis orð, t.d. orðið kapítalismi. Ætla samt að sleppa því hér. Þó ég sjái ýmsa ókosti við kapítalisma þá reyni ég líka að vera opinn gagnvart því góða sem hann hefur upp á að bjóða. Umfram allt hef ég nefnilega mikla trú á opnum skoðunarskiptum sem miða að því að koma til móts við mismunadi viðhorf til lífsins og fjölbreytileika fólks almennt.

Það sem er þó eflaust mikilvægast í þessu öllu, þegar fólk kastar fram stórum hugmyndum, er að þær séu uppbyggjandi, á jákvæðum nótum og hreinlega skemmtilegar. Vonandi sjáum við meira af því í framtíðinni.

Indland: Veikindin í Pushkar

2006-09-30T20:18:00.000+02:00

Eftir ca. vikudvöl á Indlandi vorum við Johan á leiðinni frá borginni Jaipur til lítils hindúabæjar sem heitir Pushkar. Í lestinni fann ég fyrir líkamlegum óþægindum. Lagði mig og dreymdi að ég væri orðinn geislavirkur. Var allur svona grænglóandi. Heilastarfssemin var orðin helst til of flippuð fyrir minn smekk.

Eftir 6 tíma í lest og þrem korterum með rútu, þar sem var fleira fólk en nokkrar hræður, vorum við komnir til Pushkar. Í bænum er að finna hof hindúaguðsins Brahma, guð sköpunar. Fyrir vikið er bærinn og vatnið sem hann stendur við mjög helgur meðal hindúa og koma þeir til bæjarins í stórum stíl. Ennfremur var vart þverfótað fyrir heilögum kúm sem og vestrænum túristum. Túristar þessir voru helst til of flippaðir fyrir minn smekk. Draugskakkir, illa klipptir og langt á eftir sinni hippatíð. Get alveg sagt að aðstæður voru framandi.

Fundum svo loksins hótelið. Kannski ekki eins fínt og SAS hótelið en gott útsýni yfir vatnið. Var orðinn fárveikur og hélt að lífdagar mínir voru taldir, þarna í glundroða hindúatrúar. Þar sem ég horfi yfir vatnið kemur nokkurs konar starfsmaður á hótelinu og byrjar að hvísla einhverju að mér. Hann var að reyna að selja mér hass. Sagði nei og fór inn í herbergi að leggja mig. Vakna svo allt í einu þegar gaurinn kemur inn, sigrihrósandi og dregur fram bjór. Langaði ekki í bjór. Gæinn verður seint sakaður um að skilja aðstæður of vel en fær þó prik fyrir viðleitni.

Í ógleði minni og verkjum fær læknasonurinn Johan þá ágætu hugmynd að gefa mér verkjalyf. Fæ litla töflu sem gott orðspor fór af. Sofna, síðan kemur félaginn með mat og vekur mig. Er mjög þreyttur en reyni að borða, sofna samt iðulega í miðjum bita. Reyni líka að tala aðeins en það gékk illa. Varð einhvers konar blanda af dönsku, ensku, íslensku og hindú. Ég sofna aftur.

Vakna um miðja nótt, heyri tónlist. Einhvers konar tónlist, hraður taktur en markviss, angurvær og dulúðarfullur söngur. Veit ekki hvaðan tónlistin kom en fannst hún nálgast mig. Var samfærður um að það ætti að nema mig á brott. Fór út á verönd og sá bæinn við vatnið.

Þegar við vöknuðum um morguninn fundum við okkur stað til að borða morgunmat. Leið enn illa og jafn sannfærður um að dagar mínir væru taldir. Þá uppgötvaði Johan að taflan sem ég hafði fengið hefði verið svefntafla. Það útskýrði ýmislegt undarlegt kvöldið áður. Seinnipartinn sama dag var ég orðinn mun betri. Sá kýr og menn verða að einu afli. Staðurinn var fallegur og eitthvað gott var á sveimi.

Þrátt fyrir ótrúlega vanlíðan í framandi umhverfi hefði ég ekki vilja missa af veikindunum. Upplifun af neikvæðum toga skilur nefnilega mun meira eftir sig. Þrátt fyrir að teljast neikvæð þá er hún samt uppbyggjandi. Skilningur á gleði, fegurð og kærleika jókst til muna. Veikindin voru góð.

Formaður og geitungur

2006-09-11T23:49:00.000+02:00

Netið er loksins komið í lag. Þar af leiðandi er ég búinn að athuga hvað hefur gerst á Íslandi síðustu vikur. Ekkert hefur gerst en ýmislegt hefur gerst hjá mér.

Fyrir það fyrsta er ég orðinn formaður körfuknattleiksliðsins okkar. Nú fæ ég loksins tækifæri til að leggja upp með dagsorden og biðja einhvern um að taka niður referat. Set sömuleiðis markið hátt fyrir liðið okkar og stefni jafnvel á að það spili einhvern leik. Þetta blogg mun því hugsanlega breytast í nokkurs konar íþróttablogg, tölfræði leikmanna verða gerð góð skil og jafnvel verður leikskipulag tekið til umræðu, eða réttara sagt; sett á dagsorden.

Um daginn gerði ég nokkuð sem alla hefur dreymt um, fór einn í bíó. Tilfinningin var áhugaverð og góð. Aftur á móti varð ég hálf skelkaður þegar hurðinni var lokað og ég tók eftir að ég var aleinn inni í salnum. Fékk auk þess hálfgert samviskubit yfir hvort þeir væru bara að setja myndina í gang fyrir mig. Engu að síður tók ég þá dramatísku ákvörðun, í fyrsta skipti á ævinni, að ganga út áður en myndinni lauk. Myndin var ekki skemmtileg.

Lenti svo upp á kant við geitung nú á laugardaginn. Svo vildi til að hann og reyndar annar flugu inn í eldhús, í algjöru leyfisleysi. Félagi hans sá þó að sér og flaug út, á meðan hinn þrjóskaðist við. Flaug bara um og hafði gaman af. Vegna dæmalausrar fóbíu var mér ekki skemmt. Tók dagblað og setti mig í stellingar. Ég varð að grípa til minna ráða. Flugan er tákn alls sem ég er hræddur við.

Þessi dýr búa þó yfir yfirburða flugtækni og sálfræðilegri herkænsku. Kalt stríð einkenndi því fyrri hluta orrustunnar. Siðferðisleg álitamál skutu einnig upp kollingum, er rétt að gera flugu mein? Setti siðferðina þó til hliðar, lagði til atlögu og sló til geitungsins. Hann haggaðist hvergi og það þurftu fleiri högg. Undir lokin var flugan orðin veikburða og mér leið reyndar ekkert allt of vel yfir því. Betra var þó að klára verkefnið.

Geitungar eru annars stórmerkileg dýr. Eru í raun svo lítil en samt svo valdamikil. Suð, gulur og svartur og flugan hefur heiminn í hendi sér.

Draumur

2006-08-27T19:51:00.000+02:00

Ganga

2006-08-14T00:58:00.000+02:00

Það var líf og fjör í “gaypride” göngunni í gær. Gaman að því. Einnig ber að fagna löggjöf um aukin réttindi samkynhneigðra nú fyrr í sumar. Áhugavert er að velta fyrir sér hversu mikil áhrif þessi ganga hefur haft á gang mála? Tvímælalaust mikil. Eru skrúðgöngur e.t.v. eitt besta baráttuvopn minnihlutahópa? Ef svo er, þá er spurning hvort unt væri að halda innflytjendagöngu? Bjóða útlendinga velkomna í eitt skipti fyrir öll.

Hugsanleg ástæða þess hversu innflytjendur aðlaga sig oft illa er eflaust óöryggi í nýju og framandi umhverfi. Þetta óöryggi þekki ég sjálfur frá Indlandi, þrátt fyrir að Indverjar sé með eindæmum vinalegir. Íslendingar virka ekki alltaf jafnvinalegir og enn síður íslensk stjórnvöld í þessum málefnum.

Í kringum innflytjendur hefur oft myndast umræða af neikvæðum toga; þeir nenni ekki að læra málið, halda sig út af fyrir sig og svona má lengi telja. Í Danmörku er staðan öllu verri, þar er búið að stofna stjórnmálaflokkinn ”den danske folkeparty” sem beitir sér beinlínis gegn innflytjendum. Atburðir 11. september, árið 2001, hafa einnig sett strik í reikninginn. Tortryggni gagnvart útlendingum hefur aukist um allan heim. Einfeldnisleg utanríkisstefna Bandaríkjanna stráir svo salti í öll sár.

Þess vegna er bráðnauðsynlegt að snúa við blaðinu. Fjölmargt er hægt að læra af nýrri hugsun sem streymir inn í landið. Menningu innflytjenda verður því að varðveita og unt væri að gera það í göngu. Hvert og eitt land gengur niður Laugaveginn, dansandi í þjóðbúningi (eða hvað eitt sem þeim dettur í hug) til að kynna okkur Íslendingum menningu sína. Með því að beina kastljósinu að innflytjendum í einn dag, eru auknar líkur á betri sjálfsmynd og virkari þátttöku í íslensku samfélagi.

Hagvöxtur

2006-08-09T21:34:00.000+02:00

Það er á margan hátt erfitt að vera með beina sleggjudóma gagnvart einstökum bankastjórum sem fá há laun. Við almenningur þekkjum þá ekki neitt, vitum ekki hvort þeir gefa megnið af laununum í hjálparstarf eða hvort þeir séu í glæsisnekkjustílnum og eigi einkaþottu.

Engu að síður finnst mér ýmis konar plebbaskabur fara vaxandi, samfara aukinni hagsæld, í þjóðfélaginu. Um daginn heyrði ég hálf sorglega sögu þessari tilfinningu minni til stuðnings. Ungur maður, rétt yfir tvítugt, átti afmæli. Svo vill til að kærasta viðkomandi er mikill feministi og ekkert nema gott um það að segja. Félögum hans finnst þó greinilega ekki eins mikið til þess koma. Eru í þokkarbót rosalegir brandarakallar og gáfu félaga sínum fatafellu í afmælisgjöf.

Fyrir það fyrsta er þessi afmælisgjöf eflaust sönnun þess að kvennéttindabarátta er jafn mikilvæg og áður. Að gera lítið úr heilbrigðum hugsjónum er eitt af því sem við getum gert, ef við eigum pening. Hagvöxturinn hefur s.s. ekki skilað okkur eins langt í andlegum málefnum.

Mánaðarlaun, ofurhá eða ekki, eru í raun bara tölur á blaði. Við þekkjum ekki söguna á bakvið en eflaust þar stendur hnífurinn í kúnni. Af hverju stígur enginn fram með eðlilega og greinagóða útskýringu á ofurlaunum þessara manna? Er það kannski af því útskýringin er ekki til?

Ég verð ekki var við neinar útskýringar en heyri um plebbahátt sem bitnar á hugsjónarfólki. Þó flestir eigi í grautinn þá er hugsunarleysið oft dæmalaust hér á landi. Það er er óásættanlegt og við eigum að geta gert betur.

Indland: Ranga upplifunin

2006-08-02T01:39:00.000+02:00

Ég gat endalaust fabúlerað yfir vestrænum ferðamönnum sem voru bara að upplifa Indland í botn. Fólk að setja sig í hippalegar stellingar, var ekki óalgeng sjón. Það vildi upplifa eitthvað, hvort sem það voru litirnir, klæðnaðurinn, trúin, margmegðin, heilugu kýrnar og svona má lengi telja. Einhverra hluta vegna var ég ótrulega jarðbundinn til að byrja með. Var líka pínulítið hræddur við þetta allt. Að ferðast talaði hreinlega ekki til mín í fyrstu. Engu að síður áhugavert en upplifunin lét á sér standa. Fannst ég ekki búa yfir tilheyrandi dýpt né skilning á aðstæðum. Leið alltaf eins og ég væri að horfa á sjónvarp.

Þegar við byrjuðum á arkitektanemanámskeiðinu sem ég var á, fólst fyrsta verkefni okkar á að útskýra upplifun okkar á Indlandi. Flestir upplifðu landið í botn, allavega samkvæmt myndum þeirra og frásögnum. Upplifun þeirra var gríðarlega jákvæð. Talað var um brosandi fátæklinga, en prófessorarnir höfðu einmitt tekið okkur í fátækrahverfi þar sem fólk brosti. Þegar ég talaði um upplifun mína æpti stéttaskipting á mig. Utan um öll hverfi voru múrar, til að koma í veg fyrir að mismunandi stéttir blönduðust. Sem vestrænn arkitektanemi velti ég því fyrir mér hvernig þjóðfélagið yrði ef múrarnir hyrfu á brott.

Þessar vangaveltur áttu svo sannarlega ekki uppi á pallborðið hjá prófessorunum. Ég hafði upplifað landið rangt. Þó var það kannski fyrst þarna sem ég fór að upplifa landið og eðli Indverja. Menntaðir Indverjar dásumuðu landið sitt. Hver einasti fyrirlesari talaði um "diversity into unity" og áttu þeir þá við mismunandi og fjölbreytilega menningu í samfélagi sem stæði saman. Allir komu með eitt og sama dæmið, indverskur diskur þar sem mögulegt var að blanda mismunandi matartegundum saman á fjölbreyttan hátt. Á meðan voru evrópskir diskar aðeins með einn rétt í einu.

Enginn þessara prófessora setti neitt út á viðvarandi stéttakerfi eða reyndi að koma með hugmyndir um hvernig væri unt að afnema það. Þegar þeir voru spurðir út í viðvarandi aðgerðaleysi komu oft undarleg svör þar sem þeir vörðu sig með mismunandi menningarheima-klisjunni. Gott dæmi var einn skeggjaður prófessor sem lét nágranna sína pirra sig af því þeir borðuðu fisk en sjálfur var hann grænmetisæta. Þrátt fyrir þennan rosalega ósóma sagðist hann samt vera reiðubúinn að skutla syni þeirra á spítala ef bráð veikindi kæmu upp. Þetta var í hans huga einstakt dæmi um samúð og samstöðu Indverja.

Annar prófessor var þó með tromp í erminni þegar hann talaði um lifnaðarhætti Indverja. Hafði þar mikinn skilning og dýpt sem er auðvitað gott mál. Hann gat þó ekki fyrir nokkra muni skilið hvernig fólk gæti búið á Íslandi! Hló svo og hristi hausinn.

Þó var einn arkitekt sem talaði af einhverju viti. Hann hét Doshi og var stofnandi teiknistofunnar sem stóð fyrir námskeiðinu. Hann hafði verið náinn aðstoðarmaður LeCorbusier, einum merkasta arkitekt síðustu aldar, og fyrir vikið orðið fyrir jákvæðum áhrifum frá Evrópu. Þarna vottaði fyrir skapandi hugsunarhætti og framtíðarsýn fyrir Indland. í kjölfarið var hann tekinn í guðatölu af hinum prófessorunum. Allir í kringum hann virtust hætta að hugsa og létu hann um stóru pælingarnar, í stað þess að þróa oft góðar hugmyndir hans með gagnrýnum augum.

Hugarfar menntaðra Indverja olli mér því vonbrigðum. Gagnrýnin hugsun, líkt og tíðkast í Danmörku, skortir. Þetta bil, milli menntunar og gagnrýnnar hugsunar, er eflaust eitt af stærstu vandamálum Indlands.

Mismunandi áherslur

2006-07-29T17:49:00.000+02:00

Í gær voru mótmæli herstöðvaandstæðinga fyrir utan bandaríska sendiráðið vegna stríðsins í Líbanon. Mótmælastaða við bandaríska sendiráðið

Á svipuðum tíma mótmæltu ungir Sjálfstæðismenn skerðingu persónufrelsis í afgreiðslu Skattstjórans í Reykjavík. Hindra aðgang að álagningarskrám í Reykjavík

Öðruvísi virkjun

2006-07-18T01:09:00.000+02:00

Las um daginn bókina Draumalandið eftir Andra Snæ. Mögnuð bók. Í megindráttum er hvatt til þess að á Íslandi verði hugmyndaríkt og skapandi atvinnulíf sett á oddinn, á meðan töfralausnum á borð við stóriðju er kastað fyrir borð. Ætla þó ekki að gera bókinni nánari skil þar sem vel hefur tekist til við að gera það hér: http://www.tmm.is/default2.asp?strAction=getPublication&intPublId=323 Hinsvegar hvet ég alla og þá sérstaklega þá sem eru fylgjandi virkjunarframkvæmdum að lesa þessa bók.

Það skemmtilegasta við bókina er hvernig hún ýtti undir skapandi hugsun hjá sjálfum mér. Þarna var nefnilega heilmikið af spennandi hugmyndum sem væri áhugavert að fara með lengra. Ein hugmyndin (án þess að ætla að kjafta of mikið frá) er sú að halda þjóðaratkvæðagreiðslu um hvort fylla eigi í lónið þegar stíflan er tilbúin. Snilld.

Gríðarleg orka, af öðrum toga, myndi leysast úr læðingi ef lónið yrði tómt. Það yrði með eindæmum áhrifaríkt að horfa á jafn stóra stíflu, sem tók mörg ár í framkvæmd með tilheyrandi miklu vinnuafli, ekki í notkun. Virkjunin yrði stærsta tákn í heimi fyrir skammsýni og þröngsýni áhrifamikilla manna, á meðan tómt lónið vegi þyngra sem sigurtákn skapandi hugsunar yfir hin neikvæðu öfl.

Manngerð fyrirbæri, af stærðargráðu á við Kárahnjúkavirkjun, eru ótrúlega áhugaverð. Virkjunin gæti í því samhengi verið hugsuð sem n.k. skemmtigarður þar sem hugtakið ”stærð” er rækilega tekið fyrir. Unt væri að leyfa almenningi að ganga inn í göngin þar sem vatnið hefði átt að renna og fleira í þeim dúr. Fólk gæti í þessu samhengi kynnst verkfræðilegu hugviti mannsins.

Þarna í kring yrði þjónusta við ferðamenn styrkt til muna. Staðurinn allur og náttúran yrði enn eitt aðdráttaraflið fyrir erlenda gesti, jafnvel það stærsta og myndi undirstrika gildi ferðamennsku á Íslandi.

Það er ótrúlega margt áhugavert í stöðunni. Kjörinn vettvangur fyrir opna hugmyndasamkeppni.

Engu að síður átta ég mig á því að þessar hugmyndir eru í djarfari kantinum. Sérstaklega á meðal hagkvæmnishneigðra. Fjármagn er þó hægt að endurheimta, ólíkt nátttúrunni sem færi undir vatn. Einnig væri mögulegt að komast til móts við kreppuhræðslupúkana, sem ríkisstjórn landsins amast við að búa til. Virkjunin yrði vogaskál á raunverulega neyð, mögulegt væri að nota hana ef alvöru kreppa kæmi upp. Hugtakið kreppa, sem er svo gríðarlega ofnotað þessa dagana, yrði hugsað upp á nýtt.

Skapandi hugsun verða einkunnarorð Íslands. Hugsunin gæti haft margföldunaráhrif út í hinn stóra heim. Þarna er alvöru útrás á ferðinni.

Auglýsingar í sjónvarpinu

2006-07-08T19:00:00.000+02:00

Í allri gúrkutíðinni á sumrin er oft mun áhugaverðara að horfa á auglýsingar en fréttir. Margar, af þessum auglýsingum, ná þó ekki til manns og yfir þeim steinar maður einfaldlega. Sumar er því miður af verri endanum og þeim bölvar maður óspart í hljóði. Lítum á nokkur dæmi.

Oft á tíðum eru fyrirtæki að styrkja einstaka dagskrárliði og þá kemur einhvers konar auglýsingaskot á undan. Actavis er eitt þessara fyrirtækja. Í þeirra skoti eru glaðar fígúrur að berja trommur sem líta út eins og pillur. Hver er boðskapurinn? Munið eftir okkur, við gefum (seljum ykkur á okurverði) pillur svo þið verðið glöð! Þetta er auðvitað viss útúrsnúningur hjá mér. Vil heldur ekki gera lítið úr noktun lyfja, þau eru nauðsynleg eins og margt annað. Að auglýsa lyf almennt, er hinsvegar á gráu svæði.

Samkvæmt lögum virðist lítið vera sett út á auglýsingar á lyfjum. Annað er hinsvegar upp á tengingnum með áfengi sem er einfaldlega bannað að auglýsa. Það er þó fremur auðvelt að snúa á lögin í þessu samhengi með því að bæta við smáletri þar sem stendur “léttöl”. Hef í rauninni lítið á móti áfengisauglýsingum. Útfærslur þeirra eru þó oft nokkuð naumar. Í einni auglýsingunni er hljómsveit að spila í fallegu félagsheimili fyrir gamalt fólk úti á landi. Tónlistin breytist í rokk, gamlingjarnir flýja og unga fólkið dansar og drekkur bjórinn sem það hafði smyglað inn rétt áður. Þetta er hvorki fyndið né sniðugt og er í raun illgjarnt. Ef stjórnmálamennirnir vilja gera eitthvað fyrir gamla fólkið, eins og það talar svo mikið um, þá eiga þeir að banna þessar auglýsingar. Þarna er verið að efla fórdóma í gróðaskyni. Hér má finna auglýsinguna og einstaklega dræma útskýringu á henni. http://www.sagafilm.is/is/framleidsla/grein/store4/item1273/

Versta auglýsing sumarsins er álíka andsamfélagsleg og bjórauglýsingin. Þetta er auglýsingakeðja Byko. Gæinn sem þarf að alltaf að fá lánað frá nágrannanum. Fyrir vikið er hann dæmalaust hallærislegur og nágrannarnir fyrirlíta hann og reyndar fjölskylda hans líka. Hér eru hugmyndaleysinu og heimskunni engin takmörk sett. Hvað er af því að fá lánað hjá nágranna sínum? Hvað er að því að lifa í samfélagi við annað fólk? Hvers á fólkið að gjalda sem hefur ekki efni á því að kaupa sér borvél eða að kaupa eitthvað yfirleitt? Byko segir okkur að svoleiðis fólk sé púkó.

Þrátt fyrir að ofantaldar auglýsingar fari mikið í taugarnar á mér þá verð ég alltaf jafn glaður þegar ég sé auglýsingarnar frá Icalandair, með landsliðsmanninum í knattspyrnu. Hvert einasta skot er útpælt og einnig tónlistin. Snilld. Hér er nefnilega ekki reynt að höfða til veikleika eða fordóma fólks. Hvað okkur dreymir um er stóra spurningin. http://www.kvikmynd.is/

Það ætti að endurskoða hvað má auglýsa og ekki síður, hvernig má auglýsa . Nú mundi einhver skamma mig fyrir að virða ekki tjáningarfrelsið. Það er hinsvegar ekkert frelsi fólgið í auglýsingum sem ala á fordómum. Ef lélegum vinnubrögðum yrði settar einhverjar skorður í auglýsingagerð þá er engin spurning að skapandi vinnubrögð fengju að njóta sín og meira bæri á skemmtilegum auglýsingum.

Kirkjan og ungt fólk

2006-07-02T23:26:00.000+02:00

Var að lesa viðtal í Fréttablaðinu frá 1. júli við Sigurbjörn Einarsson, biskup, sem átti 95 ára afmæli um daginn. Virkilega umhugsunarvert margt af því sem hann segir og mæli ég eindregið með að fólk lesi þetta viðtal. Eins og gefur að skilja hefur íslenskt þjóðfélag breyst umtalsvert. Húslestrar voru í hans barnæsku vegamikill þáttur sem þjappaði fólki saman í fátæktinni. Það sama er hægt að segja um trúnna sem skipaði mun stærri sess en hún gerir í dag.

Trúin er hinsvegar ekki í tísku hjá ungu fólki í dag. Þetta var ein niðurstaðan í skemmtilegu spjalli í skemmtilegu partýi um daginn. Stelpan sem ég talaði við hafði eins og ég, aldrei lent í samræðum um trúmál í veislu áður. Athyglisvert.

Mjög margir, sérstaklega ungt fólk, hefur það gott í dag. Fylgifiskur góðæris virðist vera afskiptaleysi af trú. Maður heyrir fólk oft segja að það trúi á sjálft sig. Á sama tíma er mjög algengt hjá ungu fólki að vera þátttakendur í ungliðahreyfingum stjórnmálaflokka. Þrátt fyrir að vilja ekki trúa á neitt þá er fólk engu að síður komið í söfnuð. Í söfnuðum nútímans lærir þetta fólk að ”plotta”, ekki aðeins gegn pólitískum andstæðingum heldur líka gegn eigin fólki. Þegar það er ekki að plotta gefur það út innantómar ályktanir til að hafa áhrif í þjóðfélagsumræðunni.

Þegar heimasíður ungliðahreyfinganna er nánar skoðaðar, þá stendur ekkert um málefni Íslands hvað varðar þróunaraðstoð í 3. heiminum og almenn afstaða til mannúðarmála er fremur óskýr. Enginn virðist gefa því gaum hversu skammarlega lítið íslenska ríkið gefur til þróunarmála. Ég efast ekki um að það sé mikið af ungu, hæfileikaríku fólki í þessum ungliðahreyfingum. Kraftar þeirra eru einfaldlega illa nýttir á þessum vettvangi.

Þess vegna væri áhugavert ef ungt fólk færi að kynna sér góð störf kirkjunnar og s.s. annarra trúfélaga í auknum mæli. Sumar hugmyndir innan kirkjunnar virka oft gamaldags og í vissum tilfellum þröngsýnar. Þá er ekki þar með sagt að fólk þurfi að hafna henni og gildi trúar með öllu. Þarna er einmitt kjörinn vettvangur fyrir gangrýna hugsun ungs fólks. Á sama tíma má íslenska kirkjan vera duglegri að miðla hugmyndum sínum út á við.

Það er engin tilviljun að gamalt fólk sé trúrækið. Þetta fólk man eftir Íslandi sem fátæku landi, þar sem trúin var mikilvægur þáttur í að þjappa fólki saman. Trúin í dag getur gegnt öðru hlutverki. Þjappað fólki saman til að horfa út fyrir landsteinana og koma að gagni úti í hinum stóra heimi.

Íþróttahornið: HM

2006-06-20T21:52:00.000+02:00

Ef það hefur farið fram hjá einhverjum þá er HM í knattspyrnu þessa dagana. Við erum ekki með auðvaldssjónvarpsrásina Sýn og þess vegna hef ég lítið horft á þetta. Hef reyndar séð einn og einn leik en það hefur ekki endilega gert mig að betri manni.

Á í miklum vandræðum með að velja lið til að halda með. Vinarþjóðir mínar tvær, Danmörk og Indland, eru hvorugar með. Danir voru nálægt því að komast, Indverjar hinsvegar ekki. Sá aðeins einn Indverja sparka í bolta þegar ég var þarna úti. Hann var ekki góður. Þeir eru hinsvegar rosalega góðir í krikett. Ekki þarf að taka fram að Ísland er ekki með, annað en handboltalandsliðið sem fyllir mig óbilandi þjóðernisstolti.

Það skemmtilegasta við heimsmeistaramótið eru allar óbeinu íþróttafréttirnar sem tengjast mótinu. Get ég þar helst nefnt fréttina af vúdu-galdramanninum frá Tógó sem fór með galdra fyrir lið landsins. Mætti gera meira af þessu. Hugsa að það væri mjög áhugavert ef Sýn tæki sig til og gæfi menningu og þjóð hvers lands mun ítarlegri skil. Þess í stað fá þeir einhverja gesti í sjónvarpssal sem setja allir upp einhvern akademískan gáfumannasvip yfir þessari íþrótt.

Þegar á botninn er hvolft hef ég þó lúmskt gaman af þessu öllu.

Hugsum stærra

2006-06-06T00:04:00.000+02:00

Það er ótrulega auðvelt að bölva stjórnmálaflokkum á Íslandi og reyndar er ýmis aðfinnsla það auðveldasta sem til er. Hvar eru skilin milli aðfinnslu og gagnrýni? Hverjar einustu kosningar eru á einhvern hátt sögulegar. Hvernig getur það staðist? Þessar kosningar voru ekkert merkilegar. Allir krakkaormarnir fá leikskólapláss og ef fólk hefur þurft að borga fyrir barnið sitt, þá bara ýkt óheppið að eignast barn!

Ég veit að þetta hljómar á hálf neikvæðu nótunum og það er á spurning hvort ég sé að gagnrýna eða finna að. Hef heldur ekkert á móti gjaldfrjálsum leikskólum og er almennt mjög hlynntur skandinavísku velferðarkerfi. Aftur á móti er þetta offramboð á fjölmiðlum sem fjalla um það sama þreytandi. Erum við Íslendingar ekki pínulítið að hjakka í sama farinu? Upplýsing er góð fyrir samfélagið en hún missir eflaust marks þegar það verður of mikið af henni.

Megin ástæða þessa pirrings í mér er þó eflaust “flashback” sem ég fékk um daginn frá Indlandi. Eitt kvöldið í Nýju-Delhi vorum við að reyna að finna veitingastað í nálægð við “vestræna” hverfið en þar mátti finna McDonalds, Debenhams og allar hinar keðjubúðirnar. Ef við hefðum dottið inn á McDonalds þá hefði útsýnið verið fátækar mæður að betla fyrir sig og börnin sem eru á sama tíma skríðandi í götukantinum. Ekki beint aðlaðandi leikskóli.

Nú er ég orðinn enn verri. Matandi bloggið mitt með “heimurinn er ömurlegur” skrifum. Hætti því og varpa fram hugmynd sem er þessi: Dagblöðin verða sameinuð í eitt stórt blað og NFS leggur sig niður (fréttirnar þar eru hvort sem er annað hvort þær sömu og hjá RÚV eða þá um sjálfa fréttamennina og eigendur). Þess í stað verður eitt af indversku blöðunum dreift frítt inn á heimilin.

Íslendingum gefst þar með kostur á að fylgjast með þjóðfélagsumræðu af allt öðrum toga. Í kjölfarið verður mögulegt fyrir fólk að bera saman tvær ólíkar þjóðfélagsumræður. Gildi upplýsingarinnar er komið á æðra plan. Á hverjum einasta degi hefur fólk möguleikann á að sjá lifið í allt öðru ljósi og læra af því. Á sama tíma og fólk fylgist með kosningabaráttu í Reykjavík getur það fylgst með framvindu mála í hinni áralöngu deilu Indverja við Pakistana svo dæmi sé tekið. Í bland rekst það á framandi fyrirsagnir eins og “Apavæðing í stórborgum” eða getur lesið einkamáladálkinn, þar sem fólk tekur sérstaklega fram að stétt skipti ekki máli.

Með tíð og tíma færu eldheitir Íslendingar að blanda sér í umræðuna á Indlandi og jafnvel skrifa þar í blöðin. Indverjar fengju þar með ferska sýn á sitt eigið samfélag sem gæti vonandi skilað sér í þróun samfélags þar í landi. Hjálparstarf í formi hugmynda. Fjármagn til Indlands myndi aukast vegna vaxandi ferðamennsku sem og hugsanlegra peningagjafa í hjálparstarf.

Hinsvegar þarf einnig að huga að rekstrargrundvelli slíkrar blaðaútgáfu. Blaðinu yrði dreift með þessu eina stóra dagblaði okkar Íslendinga. Eini umtalsverði kostnaðarliðurinn yrði útprentun á blaðinu sem væri hugsanlega unt að fjármagna með umfram auglýsingjatekjum frá dagblaðinu stóra. Annars er ég opinn fyrir fleiri góðum rekstrarhugmyndum þar sem kunnátta mín á þessu sviði er takmörkuð.

Allt offramboðið á upplýsingum hér á landi er mjög jákvætt að einu leyti. Það endurspeglar mikinn áhuga á þjóðfélaginu sem og mikinn áhuga á að móta það í umræðum. Hæfileikarnir og hugmyndirnar eru til staðar. Þess vegna væri einmitt kjörið að nota þessa krafta í stærra samhengi í stað þess að einblína alltaf á Ísland. Það eru lönd þarna úti sem þurfa á ferskum hugmyndum og eldmóði Íslendinga að halda.

Arkitektónískar stjórnmálaskýringar

2006-05-30T20:20:00.000+02:00

Allir unnu einhvern veginn í kosningunum á laugardaginn, meira að segja Framsóknarmenn. Það sem stendur þó upp úr er tvímælalaust gott gengi Vinstri-grænna en fylkingin er á uppleið á flestum vígstöðvum. Sú staðreynd, að kjósendur séu orðnir meira meðvitaðir um umhverfismál en áður, er ekkert nema jákvætt. Sjálfstæðismenn hafa á sama tíma ekki aukið fylgi sitt að ráði, þrátt fyrir að vera “bjargvættir” Íslands með Kárahnjúkavirkjun og stóriðju.

Annars er mikið rætt um svokallað “pólitískt landslag” þessa dagana sem er n.k. túlkun á súluritum, gjarnan tveggja turna tal. Í þessu samhengi er þó mun áhugaverðara að velta fyrir sér pólitísku landslagi í arkitektónísku samhengi. Er fylgi milli ákveðinnar gerðar bæjarmyndar og einstakra flokka í kosningum?

Í Gallup könnun, sem kynnt var í kvöldfréttum Ríkisútvarpsins síðastliðinn föstudag, var greint frá fylgi flokka ef miðað væri við búsetu í einstökkum hverfum í Reykjavík. Þar kom margt áhugavert fram. Einungis þriðjungur kjósenda í 101 kjósa Sjálfstæðisflokkinn á meðan Vinstri grænir koma sterkir inn og fá atkvæði fjórða hvers íbúa. Í Grafarvogi er þó eitthvað annað upp á teningnum en þar eru hátt í 60 prósent íbúa sem merkja við D á meðan aðeins um 5 prósent merkja við V. Framsóknarmenn skjóta langt yfir í Vesturbænum með lítil 2 prósentustig en fara upp í ellefu prósent í nýjustu hverfum borgarinnar.

Framsóknarmenn sem flytjast á mölina eru greinilega frekar efins með þann ráðahag og millilenda í svefnhverfunum, í útjaðri borgarinnar. Vilja vera nálægt sveitinni og náttúrunni sem er s.s. alls ekkert óeðlilegt.

Sjálfstæðismenn hafa greinilega lítið á móti borg bílsins sem er dreifbýl, með eitt einbýlishús á hverri lóð en án hefðbundins miðbæjar. Því til stuðnings er gott gengi þeirra í Garðabæ sem er í fljótu bragði einn kuldalegasti bær landsins. Aftur á móti eru þar mörg flott hús og jafnvel spennandi dæmi um arkitektónískar tilraunir.

Þrátt fyrir fáein, spennandi einbýlishús er malbik-bæjarmynd Sjálfstæðismanna heldur þunglamaleg, sé miðað við helstu vígstöðvar vinstrimanna í þéttbyggðri miðborginni. Það þarf ekki að eyða mörgum orðum í kosti slíkrar borgarmyndar sem því miður er of lítið af á Íslandi.

Allir vilja hafa fallegt og notalegt í kringum sig en fagurfræðileg nálgun virðist þó gróflega skiptast í tvennt eftir stjórnmálaskoðunum. Hægrisinnaðir fagurkerar sem byggja sér einbýlishús leggja mikla áherslu á vandaðar og glæsilegar útfærslur í minnstu smáatriðum. Um vönduð vinnubrögð er ekkert nema gott að segja. Glæsileika fylgir þó oft megn peningalykt sem getur eyðilagt fyrir fegurðinni. Vinstrimenn sjá aftur á móti fegurðina í stærri heild og vitneskjunni um samfélag.

Hvað varðar rýmistilfinningu þá vilja hægrimenn hafa skýrt, afmarkað rými í kringum sjálfa sig og sína fjölskyldu á meðan vinstrimenn vilja hafa þetta rými stærra og deila því með fleirum. Nýtt og glæsilegt yfirbragð er hægrimönnum að skapi á sama tíma og aldur umhverfis og húsa skipa stóran sess hjá vinstrisinnum, svo ekki sé minnst á sterk tengsl við ósnerta náttúru. Það athyglisverðasta í þessu er hvað form og litir skipa í raun lítinn sess, á meðan huglæg tilfinning um fegurð er í sterkara samhengi við stjórnmálaskoðanir.

Kuldi og kosningar

2006-05-25T02:19:00.000+02:00

Var búinn að skrifa heilann helling af kynnum mínum við prinsinn í Ahmedabad. Undarlegt alveg en segi frá því seinna. Það er nefnilega svo ótrúlega kalt að ég hreinlega hef ekki dug í mér til að klára færsluna. Einnig ætlaði ég að gera stólpagrín af auglýsingabæklingi Sjálfsæðismanna í Reykjavík en ég nenni því ekki heldur. Skil samt ekkert hvað þau eru að pæla með þessu. Okkur kjósendum kemur það ekkert við að Vilhjálmur þessi (sem yfirleitt hefur virkað sem harður kerfiskall) sé inn við beinið krúttlegur kærleiksbangsi eða að einhver kona í 7. sæti finnist skemmtilegt á kaffihúsi með vinkonuhóppnum. Segist svo vera hægri græn: “Geðveikt umhverfisvæn sko”

Það jákvæðasta við þessa kosningabaráttu er þessi heimasíða: http://www.rvik.blogspot.com/ Stórskemmtilegir útúrsnúningar alveg.

Annars eru þessi báráttumál flokkana svo keimlík að það eina sem fólki finnst spennandi er hvort Framsóknarmenn nái manni inn eða ekki, sem og að finnast þeir púkó. Þar sem allir virðast blessunarlega hafa séð ljósið til vinstri (og nú vonum við að Sjálfstæðismenn hafi ekki bara verið að þykjast) þá er kominn tími til að þessar fylkingar vinni saman af einhverju viti. Þessi endalausa morfis árátta er fyrir löngu orðin þreytandi.

Ljósmyndir af dýrum eða mönnum?

2006-05-14T22:33:00.000+02:00

Til að byrja með fannst mér óviðeigandi að taka myndir af fólki, nema það bæði sérstaklega um það. Spurningin var hvort við gætum bara mætt til framandi landa og hegðað okkur eins og í einni stórri “safari” ferð? Gátum við verið áhorfendur af öðru fólki?

Annað kom á daginn. Framandi útlit okkar, rauða hárið mitt og krullurnar hans Johans, vöktu gríðarmikla athygli. Indverjarnir tóku gjarnan myndir af okkur eins og við upplifðum einn daginn í bænum Mount Abu. Vorum á ganga á vegi við stöðuvatn þegar það stoppar bíll sem átti leið um. Út koma tvö ung pör. Biðja okkar að koma með sér að vatninu. Tala ekki beint við okkur en vísa okkur á stað sem heppilegur er til myndatöku. Mynd, með fallegt vatn í baksýn, er tekin. Sagt er: “Thank you” með bros á vör og þau hverfa jafnskjótt og þau birtust.

Þarna vorum við skildir eftir, eins og hundar með skottið milli lappanna. Útlit okkar eitt var áhugavert, ekki við. Okkar fannst þetta pínulítið barnalegt en þetta var þó lítið mál. Ljósmyndir við vatn skaða engann.

Um einum og hálfum mánuði seinna lenti Johan í því að verða veikur og fara á spítala. Til að gera langa sögu stutta neyddist Johan til að fara heim til Danmerkur í kjölfarið, honum líður þó vel núna og allt í góðum málum. Spítalavistin hans var þó í meira lagi athyglisverð. Þegar honum batnaði var hann fluttur inn á n.k. lúxus-sjúkraherbergi, þar sem hann lá einn með tveim sjónvarpstækjum og baðherbergjum. Á fimm mínútna fresti kom svo annað hvort sjúkraliði eða hjúkrunarfræðingur til að glápa á nýju dýrategundina á spítalanum.

Einhvern veginn finnst manni að fullorðið, menntað fólk verði að gera betur en þetta. Hélt að það væri einn af grunnþáttum kurteisinnar að glápa ekki á aðra. Indverjar hika hinsvegar ekki við að stara eftir hvítu fólki, kalla á eftir þeim eða trufla á einhvern ótrúlegan hátt. Þetta er þó lítið mál ef miðað er við nýlendufurstana sem voru þarna forðum. Í þeirra augum voru íbúar n.k. dýr sem unt var að ráðgast með.

Það virðist vera að þegar öðruvísi fólk ber á góma og ekki myndast tenging fljótt, þá myndast gjá skilningarleysis (sama skilningaleysi og ríkir milli manna og dýra) í staðinn. Sjálfum leið mér undarlega þegar allt fólkið var orðið að dýrum í mínum huga. Gat ég leyft mér að hugsa svona? Það var ekki spurning hvort ég gæti það, ég gerði það og í undirmeðvitundinni hafði ég eflaust hugsað svona lengi áður en ég fór út. Hugsunin sem slík var og er því ekki röng. Sökum skilningsleysis míns á tilveru þessa fólks kom hugsunin einfaldlega fram.

Það er hinsvegar mikilvægt að fólk minni sjálft sig á að þarna er fólk á ferðinni. Annars gæti farið á sama veg og gerðist á nýlendutímanum. Ennfremur verðum við Vesturlandabúar að átta okkur á að við erum líka dýr í þeirra augum og það framandi tegundir. Við erum ekki áhorfendur í þessum löndum heldur erum við aðal viðfangsefnið. Aðeins að því leyti erum við stórmerkilegar verur.

Á Indlandi var magnað

2006-05-08T03:15:00.000+02:00

Fyrir viku síðan kom ég aftur til Danmerkur frá Indlandi og í gær lenti ég á Íslandi. Ég hef verið spurður hvort það sé gott að vera kominn aftur í siðmenninguna. Jú, gott að vera kominn aftur en stóra spurningin er hvort ég hafi verið í siðmenningu eða ekki?

Ætla ekki að fara svara þessari spurningu núna. Aðeins of stór í einum munnbita. Mun þó henda fram nokkrum færslum um ferðina á næstu dögum. Það bar margt merkilegt á góma. Mögnuð ferð. Snilld.

Frettir fra Indlandi

2006-03-12T16:21:00.000+01:00

Eg er byrjadur i yoga.

Er að fara til Indlands

2006-02-09T23:32:00.000+01:00

Næstkomandi sunnudag er ég að fara til Indlands. Hvorki meira né minna. Þar verð ég í tvo og hálfan mánuð. Ferðast í tvær vikur og verð svo á alþjóðlegu arkitektanema-workshop í tvo mánuði í borginni Ahmedabad. Ferðast ásamt dönskum félaga mínum, Johan, sem einnig fékk hinn ágæta ferðastyrk (leiðist ekki að koma koma þessu að). Já, það eru spennandi tímar framundan.

Síðustu mánuði hef heyrt ógrynnin öll af reynslusögum frá Indlandi, jafnvel frá fólki sem hefur alls ekki verið þar. Fæ ósjaldan að heyra að mér muni verða illt í maganum. Einnig á ég að varast börn sem vantar á útlim en þau koma gjarnan upp að ferðafólki að biðja um pening. Hugsa sér að fá svona ráð. Met það mikils að fá góð ráð og veit að fólk meinar gott eitt með þessu. En er til meiri mótsögn, forðast börn sem í þokkabót vantar á útlimi? Auðvitað er þetta tekið úr samhengi hjá mér. Í því felst þó eflaust upplifunin í ferðalagi sem þessu, í þessu tilviki frekar neikvæð.

Samt sem áður vonast ég til að koma heim með reynslusögur af betri toga. Það þýðir ekki alltaf hreint að koma til baka og tala um hvað heimurinn sé ómögulegur. Við vitum öll að það er fátkækt á Indlandi. Annað sem ég ætla EKKI að gera er að er að taka andlitsmynd af fátæku barni. Er til meiri klisja? Fólk sem á pening fer til fátækralanda að horfa á fólk sem á ekki pening og tekur svo myndir af því.

Þetta kann að hljóma tilfinningasnautt og eflaust ósanngjarnt af mér að segja þetta. Ég hef jú ekki verið þarna ennþá og get þar af leiðandi ekki sett mig í spor þeirra sem taka myndir af fátæku fólki. Hver veit nema ég muni upplifa einhverjar tilfinningar sem fá mig til að gera slíkt hið sama? Ef þannig færi, þá er samt ekki þar með sagt að ég þurfi að sýna neinum þessar myndir. Þær yrðu fyrir mig einan og engann annan. Ég er fyrst og fremst að ferðast fyrir sjálfann mig, meira en að ferðast til að koma með ferðasögur.

Þess vegna er hætt við því að þetta blogg mitt muni eitthvað leggjast í dvala. Hef ekki nokkurn einasta áhuga á að þetta verði blogg með ferðasögu: “Dheli var stórbrotin borg, mikið af fólki. Ég sá mann spila á flautu með tilheyrandi slöngu dansandi upp úr körfu og blabla...” Vil þó ekki útiloka neinar færslur, ef mér dettur eitthvað sem mér finnst eiga heima á blogginu og er í sömu mund nálægt interneti, þá getur allt gerst.

Það er ótrulega spennandi tilhugsun að fara í allt annan menningarheim núna eftir örfáa daga. Frábært að maður skuli fá tækifæri til að gera svona lagað. Þetta verður snilld.

Arkitektúr og skipulag: Rem Koolhaas til Íslands

2006-02-04T13:23:00.000+01:00

Síðustu áratugi hefur gengið frekar illa að skipuleggja Reykjavík. Núverandi borgaryfirvöld fá þó prik í hattinn fyrir að fá einn áhrifamesta arkitekt nútímans til að hjálpa sér, sjálfann Rem Koolhaas. http://en.wikipedia.org/wiki/Rem_Koolhaas Stórfréttir. Hlutverk hans er að vera sérlegur ráðgjafi í sambandi við uppbyggingu Vatnsmýrarinnar.

Spennandi verður að sjá hvað Rem mun hrista fram úr erminni. Það er nefnilega ekki víst að það verði það sama og kaffihúsadýrin í 101 munu ímynda sér. Án þess að verða of fræðilegur ætla ég að reyna að gefa lesendum örstutta innsýn í hugmyndafræði Koolhaas.

Hugtakið “borg” er talsvert öðruvísi hjá Koolhaas. Heimurinn verður ein stór borg. Borgarmynd, þar sem bílar og verslunarmiðstöðvar eru allsráðandi, er það sem koma skal. Í stað þess að vinna á móti áhrifum markaðsafla á borgarskipulag tekur hann beinlínis útgangspunkt í þessi öfl. Yen, Euro og Dollars verður að formúlunni YES. Heimsvæðing er það sem koma skal. Hlutverk arkitektsins er að vinna eftir þörfum markaðsaflanna án þess að reyna að breyta heiminum. Þannig hafa skýringarmyndir (diagrams) verið afgerandi þáttur í hönnun. Hlutverk arkitektsins sem listamanns á þarna ekki upp á pallborðið.

Flugvellir spila stórt hlutverk í hugmyndafræði Koolhaas. Í heimi þar sem allt gengur út á viðskiptaferðalög mun fólk eyða gríðarmiklum tíma á flugvöllum. Samkvæmt því á flugvöllurinn að vera n.k. miðpunktur hverrar borgar. Fólk sem lifir og hrærist í heimsvæðingunni þarf ekki á heimili að halda, frekar bækistöð nálægt flugvelli. Fólk sem vill koma sér upp heimili getur svo búið í úthverfum, í nægilegri fjarlægð, þar sem það getur grillað lambalærið sitt í friði.

Samkvæmt þessum fræðum er alveg eins líklegt að Koolhaas muni leggja til að flugvöllurinn verði áfram á sínum stað. Ef hann kemur með þá hugmynd verður spennandi að sjá hvernig hann hugsar landið allt og tengsl þess við Reykjavík. Ef hann hinsvegar kaupir hugmyndir borgaryfirvalda um að láta völlinn fara, þá er alveg eins líklegt að Vatnsmýrin verði að einni stórri viðskiptamiðstöð með himinháum blokkum og með nóg af verslunarmiðstöðvum. Reykjavík mun eiga sitt “Wall Street”. Annar miðbær, eins og við þekkjum hann í dag, mun ekki verða að veruleika.

Eins og staðan er í dag er almennt álitið að byggð í Vatnsmýrinni sé hin endanlega lausn fyrir Reykjavík, n.k. töfralausn. Risavegir eins og Miklabraut og stóru blokkirnar í Breiðholtinu voru ekki ósvipaðar töfralausnir á sínum tíma. Þrátt fyrir að hugmyndafræði Koolhaas sé á margan hátt spennandi og eigi vel við í dag, þá er hún ekki endilega lausnin í Reykjavík. Í því samhengi hefði ekki verið vitlaust að leita til danska arkitektsins Jan Gehl. http://en.wikipedia.org/wiki/Jan_Gehl Í hugmyndafræði hans kemur fólkið fyrst og svo bíllinn.

Það er alveg ljóst að landið allt verður að taka með inn í reikninginn hvað varðar færslu flugvallarins úr Vatnsmýri. Þess vegna er það einlæg von mín að Rem Koolhaas muni staldra við og sjá í gegnum töfralausnir, spyrja stærri spurninga en gert er í dag og sjá landið í heild sinni í stað þess að einblína á Reykjavík. Það er kominn tími til að Íslendingar staldri við og hugsi málið, í stað þess að stökkva á töfralausnir.

Frelsi til að hugsa sjálfstætt

2006-02-01T13:57:00.000+01:00

Rakst á umhugsunarverða grein eftir Bolla Thoroddsen, formann Heimdallar. http://www.frelsi.is/greinar/nr/3698 Í greininni lýsir hann ánægju sinni yfir auknum áhrifum Sjálfstæðismanna í framhaldsskólum landsins. Ég, aftur á móti, lýsi yfir mikilli óánægju minni og eiginlega áhyggjum yfir þessari þróun.

Áhyggjur mínar beinast þó ekki einungis að áhrifum Sjálfstæðisflokksins sem slíkum. Er almennt á móti afskiptum stjórnmálaflokka í framhaldsskólunum. Á MR árunum fann ég sem betur fer ekki fyrir þessari stjórnmálabylgju. Þar hafði fólk einfaldlega frelsi til að leita uppi sín áhugamál án afskipta stjórnmála. En þegar Sjálfstæðisflokkurinn rembist með sínar hugsjónir í menntaskólana, þá eru eru þeir (sjálfskipaðir boðberar frelsis) að svipta nemendur frelsi til að þroska sig sjálfstætt og velja sína eigin leið.

Bolli hefur hinsvegar ekki mikla trú á að unga fólkið geti hugsað sjálfstætt og tamið sér gagnrýna hugsun án þátttöku í stjórnmálum. Hann skrifar:

Þátttaka í stjórnmálum er einstakt tækifæri fyrir ungt fólk til að læra, þroskast, kynnast öflugu fólki og ekki síst skemmta sér. Um leið og fólk tekur aukinn þátt fer það að lesa blöðin með gangrýnni hætti, fylgjast betur með fréttum, læra að efast og taka meiri þátt í stjórnmálaumræðum við eldshúsborðið heima.

Óhugnanlegast í greininni er þegar hann talar um ungliðahreyfingar sem æfingabúðir og n.k. skóla.

Ungliðahreyfingar stjórnmálaflokka eru þegar vel tekst til í senn æfingabúðir, skólar, uppspretta nýrra hugmynda og afþreying. Þær eiga að vera skólar þar sem nýjar hugmyndir eru þróaðar og prófaðar, haldnir eru fyrirlestar og fram fer rökræða, jafnt um grundvallargildi stjórnmála, sem dagleg úrlausnarefni þeirra.

Stærsta vandamál þessara hugmynda er eflaust sú trú hans að maður geti lært og lesið sér til um hvernig samfélagið eigi að vera. Í þessu samhengi er miklu mikilvægara að fólk fari út í samfélagið og upplifi það, t.d. þegar það fer að vinna á sumrin. Einnig verður að hafa það í huga að langflestir menntaskólanemar búa í vernduðu umhverfi foreldrahúsanna. Það hefur ekki prófað að lifa sjálfstætt og komast þannig í samband við kerfið. Að búa sjálfstætt er miklu meiri prófsteinn á að kynna sér samfélagið en að heyra um það hjá einhverjum ungliðahreyfingum.

Nú veit ég að það eru komin foreldrafélög í menntaskólana. Það er vonandi að þau taki við sér og mótmæli þessari þróun. Menntaskólanemar nútímans verða að fá tækifæri til að hugsa sjálfstætt án afskifta stjórnmálaflokka.

Náttúrufræðihúsið II

2006-01-29T20:52:00.000+01:00

Alltaf er ég að upplifa eitthvað nýtt. Í Aarhus er annað náttúrufræðihús. Það heitir “Naturhistorisk museum” og er líka í háskólagarðinum. Þar er gríðarlegur fjöldi af uppstoppuðum dýrum.

Fyrsti sýningasalur tilheyrði dýra- og lífríki Danmerkur. Þar var lögð rík áhersla á að sýna uppstoppuð dýr í einhverjum ákveðnum aðstæðum. Til að mynda var þarna villigöltur “dauður” á síðunni eftir að hafa verið drepinn með svona Hróa hattar ör. Einnig var þarna mús uppstoppuð við mismunandi aðstæður, m.a. klósettaðstæðum. Svo fylgdi með útskýring á orkuneyslu músa, s.s. mjög raunsætt og fræðandi.

Athyglisvert var einnig að sjá dýr sem aðlöguðu sig að byggingum. Maður pælir ekki mikið í því en hús almennt eru mikill dýragarður. Oft er þó um að ræða dýr sem við viljum ekki vita af, eins og rottur í kjallara eða minni dýr í eldhúsi og baðherbergi. Ný hugmynd að dýragarði er s.s. hús sem safnar öllum þessum dýrum saman í mismunandi rými og svo yrðu þau römmuð inn í gler. Nei, þessi hugmynd er fáránleg.

Á annarri hæð voru hinsvegar geitungar rammaðir inn í nokkurs konar glerkassa. Þar voru þeir önnum kafnir við að búa sér til bú. Frá búrinu var svo n.k. glerrör inn í vegginn. Sökum gríðarlegrar geitungafóbíu fannst mér þetta hálf óhgnanlegt, glerið má helst ekki bara allt í einu brotna. Engu að síður spennnandi. Geitungar eru nefnilega vinnusöm dýr og ekki svo vitlaus. Hver man ekki eftir geitungadansinum úr menntaskólalíffræðinni?

Annars mæli ég með þessu safni. Gríðarlega skemmtilegt og fræðandi.

Kaffihús og veitingastaðir

2006-01-20T14:26:00.000+01:00

Eftir þrjú og hálft ár í Árósum er fátt nýtt sem ber á góma. Er orðinn rótgróinn borginni, finnst mér. Þekki miðbæinn, kaffihúsin, söfnin og alla menninguna. En svo uppgötvar maður nýjar hliðar á borginni eða borgum almennt. Kaffihús í tengslum við stórmarkaði.

Uppáhalds kaffihúsið mitt er inni í öðru húsi, verslunarmiðstöðinni Storcenter Nord. Samt ekki svona asnalegt og stórt rými eins og stjörnutorgið í Kringlunni. Meira eins og lítið kaffihús sem hefur verið flutt inn í bygginguna. Í rauninni eins og leiksvið, þar sem innréttingin er eins og um gamalt hús væri að ræða. Eina útsýnið er inn í einhverjar fatabúðir hinum meginn við ganginn. Þarna er líka alltaf gott veður og hlýtt. Allt iðar af mannlífi.

Það besta er að kaffihúsið er laust við alls kyns “wonabe” menningarvita (eins og “101 Reykjavík týpur”) og misskilda listamenn. Þarna kemur einfaldlega fólk af öllum stéttum. Markaðsöflin fá hér prik fyrir að takast að búa til gott og heilbrigt mannlíf.

Uppáhalds veitingastaðurinn minn, hér í Árósum, er mötuneytið í Ikea. Strætó upp í langt í burtu. Hringur í búðinni og kaup á einum uppþvottabursta. Kaupa svo eins og 10 sænskar kjötbollur og tilheyrandi kaffi og kökur á eftir. Það vill svo heppilega til að mötuneytið er staðsett á 2. hæð, rétt fyrir ofan innganginn, sem gerir manni kleift að fylgjast með alls konar fólki streyma inn og koma svo út með ýmis konar húsgögn.

Kaffihúsið er gott dæmi um eftirhermun á menningu. Það skemmtilega við menningarlega eftirhermun er að hver og einn getur ímyndað sér að hann/hún tilheyri einhverri annarri menningu. Ég virði þó menningarvitana sem halda fast í upprunalegu kaffihúsin í gamalli borgarmynd. Svíarnir í Ikea ganga þó skrefinu lengra, hugsa sína kjötbollumenningu saman við ódýr húsgögn fyrir fólkið. Það er eiginlega bara snilld.

Kvikmyndahornið: Topp 10 listi

2006-01-08T18:42:00.000+01:00

Topp 10 listar hafa gjarnan þótt vinsælir þó minna beri á þeim nú í dag. Eins konar 10. áratugar fyrirbæri. Á þeim tíma átti eg mér alls konar topp 10 lista og ávalt einn um kvikmyndir. Verð að játa að það er eitthvað skemmtilegt við svona listaáráttu. Skipuleggjarinn og alhæfarinn í manni fær hér að njóta sín. Því ákvað ég að prófa, í fyrsta skipti í mörg ár, að búa til kvikmyndalista.

Áður en ég byrjaði hugsaði ég mér þó um hvað ætti að ráða för. Eru myndirnar vel gerðar eftir fræðilegri forskrift eða einfaldlega bara grautur af einhverju gríðarlega skemmtilegu? Er þetta bestu myndir sem ég hef séð eða bara myndir sem ná á einhvern hátt til mín? Ég hef ákveðið að láta tilfinningarnar ráða ferðinni. Myndirnar eru eftirtaldar í stafrófsröð:

Apocalypse Now
The Birds
Blade Runner
Clockwork Orange
Crimes and Misdemeanors
Darkwater (japanska útgáfan)
Fantasia
The Fast Runner
Magnolia
Nói Albínói
Persona
Shawshank Redemption
2001: Space Odyssey

Hvað er svo hægt að lesa út úr svona lista? Er þetta framtíð mín eða lykillinn að sjálfum mér? Ef einhver veit svarið eða hefur einhverja hugmynd um eitthvað þá endilega gefið komment. Annars hvet ég fólk til að prófa að búa til topp 10 lista.

Vil ég vera ríkur?

2006-01-06T21:52:00.000+01:00

Það fór ekki framhjá mér í jólafríinu hversu gott það er að hafa svona starfslokasamninga á hreinu. Ýmsar skoðanir eru á málinu þó yfirleitt heyrast óænægjuraddir. Þar sem þetta FL group (er til leiðinlegra nafn?) á að heita einkafyrirtæki (eða hvað sem þessir fjármálamenn kalla þetta) þá finnst mörgum bara allt í lagi að forstjórar fái há laun og starfslokasamninga. Þetta er auðvitað ekkert eðlilegt.

Þegar fyrrverandi forstjóri Flugleiða var enn að störfum var dýrara að fljúga til Íslands frá Kaupmannahöfn en að fljúga til Indlands. Gróðinn á þessari fjárkúgun, sem oftar en ekki bitnaði á námsmönnum á leið heim úr jólafríi, fer nú mikið til í starfslokasamning. Það er í alla staði andmannúðlegt að gefa þessum manni 160 milljónir.

Hvað varðar laun núverrandi forstjóra fyrirtækisins þá tæki það hann einungis hálftíma að vinna sér inn flugmiðann minn til Íslands og heim aftur. Hann er rétt búinn að geyspa og fá sér einn “latte” þennan fyrsta hálftíma í vinnunni. Laun hans er þó eflaust eins og gengur og gerist í hinum stóra fjármálaheimi. Þau eru einnig bara dropi í hafið miðað við laun knattspyrnuhetjunnar Eiðs Smára. Engum virðist finnast athugavert að knattspyrnumenn, sem eru einungis að gera það sem þeim finnst skemmtilegast, fái öll þessi laun.

Engu að síður, gríðarlegur ójöfnuður. Þó hann geri einhverja gríðarstóra samninga þá finnst mér ekki mikið til þess koma. Miklu mikilvægari er vinna fólks í félagsmálum svo dæmi sé tekið. Samningar af þessu tagi gagnast einungis hluthöfum í viðkomandi fyrirtæki í að græða meiri pening. Og hvað getur maður gert ef maður er ríkur? Einn ágætur vinur minn svaraði spurningunni á þessa leið: “maður gæti átt risastórt baðkar með froðu í, kampavíni og tveim blondínum”.

Þessum útrásarforstjórum hefur gjarnan verið hampað fyrir stóra og djarfa samninga. Hafa jafnvel verið settir í dýrlingatölu fyrir vikið. Það er því fagnaðarefni að landinn sé loksins búinn að átta sig á hlutunum, þó fyrr hefði verið. Nú er bara að vona að peningaisminn leggi upp laupana og húmanisminn taki við.

Hvað eru jólin?

2005-12-23T15:39:00.000+01:00

Það skýtur ef til vill sköku við að rétt fyrir jól kristinna manna sé ég að lesa um Hindúasið, í stað þess að rifja upp kennisetningar kristinar trúar. Ekki það að ég búist við að þjóðin sé bara í andlegri, kristilegri íhugun þessa dagana. Síður en svo. Þó ég ætli ekki að úthúða markaðsvæddum jólum og neyslusjúkri þjóð finnst mér þó mikilvægt að fólk pæli eitthvað... í einhverju. Það þarf ekki að vera lestur jólaguðspjallanna eða upprifjun á fæðingu frelsarans. Ein nálgun gæti verið í gegnum önnur trúabrögð.

En snúum okkur að Hindúasið. Trúarbrögðin eru mjög opin fyrir að fólk túlki þau eftir sínu höfði. Hinn æðsti veruleiki getur þar verið ópersónulegur kjarni/andi eða persónulegur guð. Einnig er athyglisvert hvernig trúin skiptir mönnum í fjórar manngerðir: íhugula menn, tilfinningamenn, athafnamenn og tilraunamenn. Hver hópur getur nálgast guð á sinn hátt í gegnum mismunandi gerðir af joga. Þessi nálgun er mjög áhugaverð og ekki skrítið að leikfimin hafi átt innreið inn í vestrænan heim.

Hindúasiður telur frumþarfir venjulegs manns vera unað og veraldlegt gengi – auðæfi, frægð og völd. Í stað þess að hafna þessum þörfum leggur trúin áherslu á að leita þessara markmiða á heiðarlegan hátt og í hófi og með sanngjörnu tilliti til annarra. Maðurinn mun þó vaxa frá þessum þörfum, líkt og börn fá leið á leikföngum, verða eirðarlaus og óánægður. Hann mun finna ánægjuna í þjónustu við samfélagið og meðborgara. Síðar meir mun hann svo reyna að upplifa “nirvana” sem er æðra öllu.

Allar bílferðirnar í Smáralindina og kapphlaup um að keyra þangað á sem flottastum bíl er því vel skiljanleg skv. Hindúasið. Efnishyggjan er þó ekki komin til að vera, fólk mun verða meðvitað um aðra í kringum sig. Er þetta auðæfakapphlaup í Íslendingum því tímabundið ferli sem mun lognast niður fyrr en varir? Ég leyfi mér að vona það.

Á sinn hátt er heldur ekkert óeðlilegt að vilja baða sig í frægð. Þeir sem eru hvað duglegastir á því sviði eru þó fjölmiðlafólk. Það er engan veginn heilbrigt að á flettiskyltum borgarinnar sé fólkið sem eigi að segja okkur fréttir (á það við um fréttafólk NFS). Þetta fólk hefur valdið og þekkinguna til að horfa gagnrýnum augum á samfélagið og spyrja áleitina spurninga, núna rétt fyrir jólin. Ég leyfi mér samt að trúa að þessi sjálfsánægja fjölmiðla sé einungis tímabundin, eins og á við um auðæfakapphlaupið.

Ef ég væri geimvera sem lenti á Íslandi í dag, þá væri það síðasta sem mér dytti í hug að dagurinn á morgun hefði eitthvað með trú að gera. Þó vil ég ekki einungis kenna markaðsvæðingu og neysluhyggju þar um. Kristin trú skortir nefnilega sterka aðferðafræði í nálgun, líkt og joga er góð nálgun fyrir trú Hindúa. Trúin virðist heldur ekki eiga upp á pallborðið hjá fjölmiðlum. Þar eru auglýsingar helsti boðskapurinn.

Á morgun höfum við þó tækifæri til að komast yfir á æðra stig, hugsa um fólk í kringum okkur og finna hamingju sem hafin er yfir allt. Ég er sannfærður um að svo muni verða. Íhuganir aðfangadags mættu þó vera oftar. Engu að síður vona ég að fólk njóti morgundagsins. Gleðileg jól.

Svefnleysi

2005-12-14T19:16:00.000+01:00

Á gjarnan frekar erfitt með að sofna. Hreinlega kvíði tilhugsuninni um að fara að sofa. Það sem verra er, þá þarf ég alveg að eyða 8 tímum í þetta. Og maður skal gjöra svo vel að sofa á hverjum degi.

Ef maður finnur svo ráð við svefnleysi, t.d. á netdoktornum, þá eru þau öll auðvitað alveg gríðarlega skynsamleg og sjálfsögð. Þar stendur m.a. að maður eigi að forðast mikla hugaræsingu. “Hm, ég er að hugsa eitthvað spennandi núna. Best að hætta því svo ég geti nú sofnað.”

Ef áhugaverðar hugsanir og svefn geta ekki farið saman, þá verð ég að fara gera upp á milli. Í endurminningum mínum verður þetta eitt af þungarvigtar ákvörðum lífs míns:

Stóð frammi fyrir erfiðu vali þegar ég var 24 ára. Sá samt enga leið út úr þessu svefnleysi, svo ég sagði við sjálfann mig: “Bjarki Gunnar, nú hættirðu þessum hugaræsingi á kvöldin”. Ég hef staðið við orð mín síðan, ef spennandi hugsun hefur komið upp í hugann hef ég bælt hana niður og ávalt fengið mér flóaða mjólk fyrir svefninn.

Náttúrufræðisafnið

2005-12-04T19:37:00.000+01:00

Þessa dagana er verkefnið mitt í skólanum frosið. Hef ekkert komist áfram með það núna í 3-4 daga. Finnst vanta eitthvað ótrúlega mikið. Hvar er ljóðleikinn? Hvað er samhengið? Hvar er arkitektúrinn? Hugmyndaleysið er allgjört. Það er vart vottur af frumlegri hugsun.

Síðasta föstudag dó ég þó ekki ráðalaus. Sökum teikniteppunnar tók ég mér frí og fór á náttúrufræðisafnið (Steno museet) í Háskólagarðinum. Spennandi en líka óhugnanlegt. Þá á ég aðallega við sýningarsalinn “sögu læknisfræðinnar”. Þar var að finna alls konar tæki og tól sem ég vil helst ekki vita af. Læknar, eru hugrakkir. En mér hreinlega svimar við tilhugsunina um að verða sjálfur slíkur.

Svo var salur með almennri “uppfinningasögu”. Þar stóð ég m.a. frammi fyrir kjarnorkusprengju. Hvorki meira né minna. Hana mátti ekki snerta. Rafkúlan toppaði þó allt. Hef oft séð hana í bókum og sjónvarpi en aldrei fengið að snerta hana fyrr en nú. Þarna var ég s.s. í ca. 10 mínútur að snerta kúluna á alla mögulega vegu, hugsandi “vaaá”.

Hvað varðar dýraríkið þá var lungnafiskurinn þar fremstur í flokki. Hann getur lifað án vatns í þrjá sólahringa. Fyrir vikið var hann eina lifandi dýrið á safninu. Fékk þó ekki að spreyta sig mikið á lungunum þar sem hann var geymdur í vatni. Það verður þó seint sagt um lungnafiskinn að hann sé fallegur.

En mikið rosalega er svona safn áhugavert. Það sem er minna áhugavert er vankunnátta mín í þessum efnum. Þrátt fyrir alls konar stúdentspróf af náttúrufræðideild þá veit ég gríðarlega, næstum vandræðalega lítið. Ég kýs þó að kenna leiðinlegri nálgun á kennsluefninu um sem var í alla staði letjandi og niðurdrepandi. Hinsvegar getur vanþekking líka verið ótrúlega spennandi. Fyrir mér er t.d. rafkúlan yfirnáttúrulegt fyrirbæri og ég get þróað mínar eigin hugmyndir um tilvist hennar.

Það ranga við kennslu í náttúruvísindum er þessi eilífi utanbókarlærdómur. Miklu mikilvæga er að nemendur tileinki sér tilfinningu fyrir eðli hlutanna, í stað þess að læra allt um þá utanbókar. Mig vantar að vita hvað byggingin mín vill, hvert er eðli hennar? Ég hef endalaust lesið um hvernig hanna á byggingar og veit alveg hvernig á að fara að. Náttúrulögmálin eru þó einni vídd ofar þar sem mannskepnan getur ekki stýrt þeim lögmálum með þeirri tækni sem hún hefur tileinkað sér. En til að geta þróað tækni verður að hafa skilning á eðli náttúrunnar. Mig vantar þennan skilning og þess vegna er verkefnið mitt frosið.

Andlit

2005-12-01T19:10:00.000+01:00

Þessi frétt hristi heldur betur upp í mér í dag. Læknar í Frakklandi hafa framkvæmt fyrstu andlitságræðslu sögunnar Hljómar eins og vísindaskáldsaga. Um er að ræða konu sem bitin var í andlitið af hundi með þeim afleiðingum að andlit hennar afmyndaðist. Fékk svo “nýtt” andlit af heiladauðri konu. Óhugnanlegt. Vissi ekki að hægt væri að kroppa svona í fólk áður en það er alveg látið.

Fréttin vekur upp stórar spurningar. Hvaða hugmynd höfum við um þetta sem við köllum andlit? Af hverju að fá andlit einhvers annars, í stað þess að útbúa gerviandlit?

Í heimi þar sem fegurð er oft bundin við unglegt útlit, væri æskilegt að hafa andlit sem ekki eldist. Með lítaaðgerðum er ungt og hrukkulaust andlit vel mögulegt. Söngkonan Tina Turner er þar gott dæmi. Þessi andlitságræðsla er hinsvegar í sterkri mótsögn við þessa hugmyndafræði. Fólk vill hafa hrukkur. Það vill líta út fyrir að vera lífsreynt og hafa lifað. Gerviandlit gæti ekki uppfyllt þær kröfur.

Andlit hvers og eins skiptir því sköpum. Hlutföllin og fegurðin skiptir þar minna máli. Aðalmálið eru einkenni sem bera vott um persónuleika. Andlitseinkenni er það fyrsta sem manni dettur í hug þegar nafn einvers ber að góma. Sömuleiðis ef eitthvað lýsingarorð er sagt, tökum sem dæmi orðið “nýskur”, þá sér maður andlit nýskrar manneskju.

Þess vegna er frekar sérstakt þegar manneskja fær andlit einhvers annars. Hitt andlitið endurspeglar aðra persónu í huga fólks. Ennfremur undarlegt fyrir fólk sem þekkir heiladauðu konuna. Ef sú kona var t.d. nýsk, þá gengur önnur kona um með andlit sem tengt er við nýsku.

Hvað fyndist manni um það að einhver annar bæri andlits manns? Að fá nýtt andlit er nefnilega ekki það sama og að fá nýtt nýra. Hinsvegar er andlit frá öðrum betra en afskræmt andlit. Eðlilegt útlit hefur einfaldlega mikið gildi. Því verður maður að taka svona löguðu með opnum huga. Þó er mörgum spurningum ósvarað í þessum málefnum. Mun fyrst komast að eiginlegri niðurstöðu eftir marga áratugi, ef ég mun þá komast að niðurstöðu.

Stjórnmálaskýringar frá DK

2005-11-18T14:37:00.000+01:00

Um daginn voru sveitastjórnarkosningar í Danmörku. Miðað við prófkjör Sjálfstæðismanna er kosningabarátta flokkanna í Aarhus, þar sem búa um 300 þús. manns, aðeins dropi í hafið. Fylgdist svo um daginn með umræðu á Aarhus-sjónvarpsstöðinni (sem er ekki ósvipuð Selfoss sjónvarpsstöðinni í glansheitum). Þar töluðu borgarstjóraefni á rólegum og málefnalegum nótum, allt var á “dagsorden” og Árósarbúar e.t.v. að skrifa “referat” heima í stofu. Þarna vantaði s.s. allan morfísrembinginn sem er svo áberandi hjá íslenskum stjórnmálamönnum.

En nóg um það. Í Kaupmannahöfn voru sömuleiðis kosningar. Þar voru öllu meiri læti, aðallega samt vegna borgarstjóraefnis “ danske folkeparti”, Louise Frevert. Andstæðingar hennar komust nefnilega að því að hún hefði leikið í klámmyndum í byrjun áttunda áratugarins. Fyrir vikið var skellt upp plakötum sem sýndu mynd af henni ungri... (klippt út af ritstjóra þessarar vefsíðu). Fyrirsögnin var eitthvað á þessa leið: “Louise fer alla leið!”

Hér er margt undarlegt á seyði. Til að mynda er ótrulegt að andstæðingar hennar hafi endilega þetta á móti henni, þegar hún er í jafn ómannúðlegum flokki og raun ber vitni. Fyrir þá sem ekki vita þá er “danske folkeparti” rasistaflokkur af verstu sort sem þó um fjórðungur dönsku þjóðarinnar kýs. Óhugnanlegt það. Eðlilegur áróður í þessu samhengi væri miklu frekar að hengja upp plaköt sem mótmæla þessari hreinlega hættulegu hugmyndafræði sem hún og þessi flokkur stendur fyrir.

Fjölmiðlar hér úti töluðu þó um að þetta myndi ekki skaða fylgi hennar. Það er athyglisvert í ljósi þess að fylgi flokksins er að miklu leyti meðal eldra fólks. Get ekki beint séð dönsku Matadorkynslóðina setja x við svo óþekka stelpu. Svona lagað truflar samt e.t.v. ekkert unga fólkið sem kýs flokkinn.

Mynd af þessu plakati var svo birt í öllum fjölmiðlum. Sérstakt, eða ekki. Danir eru að þessu leyti aðeins of frjálslyndir sem kemur best í ljós á myndbandaleigunum. Þar er ekki óalgengt að sjá kannski Disney ævintýrið “Bambi” við hliðina á ...(klippt út af ritstjóra þessarar vefsíðu). Ósmekklegt. Þarna eru Danir samt allt í einu alveg sama. Að öllu jöfnu eru þeir þó minnst “ligeglad” allra þjóða og þegar kemur að útlendingum, þá fýkur lýsingarorðið fræga endanlega burt hjá mörgum.

Ýmislegt undarlegt

2005-11-14T20:29:00.000+01:00

Er ekki eitthvað hálf vandræðalegt við þessa fyrirsögn? Tveir handteknir eftir að hafa riðið húsum á Akureyri Mikið er ég samt feginn að þetta sé ólöglegt.

En að öðru, rakst á “grein vikunnar” á Deiglunni um daginn. Skynsemisgróði Þar er talað um sígarettufyrirtæki í Bandaríkjunum sem hjálpar fólki að hætta að reykja. Þetta finnst pistlahöfundi alveg voða sniðugt. Rosalega skynsamlegt að græða á að hjálpa fólki. Talar einnig um matvælafyrirtæki sem loksins sér sóma sinn í að auglýsa ekki óhollan barnamat og kemst þannig hjá því að verða lögsótt. Allt er þetta gríðarleg skynsemi að mati pistlahöfundar.

Athyglisvert. Til að græða pening er s.s. skynsamlegt að selja vöru sem höfðar til veikleika mannsins. Svo þegar manneskjan er að niðurlútum komin þá er sjálfsagt að selja henni lækningu við vörunni. Ég get ekki betur séð en að hér sé frjáls markaður að teyma samfélagið á asnaeyrunum. En það er greinilega bara gríðarlega skynsamlegt.

Borgríkið Ísland

2005-11-07T18:43:00.000+01:00

Mikið er ég orðinn pirraður á mótmælum landsbyggðarfólks við færslu Reykjavíkurflugvallar. Að sjálfsögðu er mikilvægt að hlusta á mótrök en þau verða þá líka að vera til. Umræða landsbyggðarinnar miðar nefnilega einungis að þeim sjálfum og þeirra hagsmunum. Það sem ég undra mig á, er að það sé enginn úti á landi sem kemur með einhverjar framúrstefnulegar hugmyndir sem gætu rökstutt áframhaldandi veru flugvallarins í Vatnsmýri. Fyrir vikið ætla ég að kasta fram hugmynd.

Bæir landsbyggðarinnar verða að hafa upp á eitthvað að bjóða. Eins og staðan er í dag er lítið um að vera í mörgum bæum. Hinsvegar eru flestir bæir landsins staðsettir í dramatísku og spennandi landslagi. Út á landi er ennfremur allt að springa úr fallegri náttúru! Landslag og náttúra biðja hreinlega um að verða virkjuð, á skemmtilegan hátt (ekki landsvirkjunarhátt!)

Það þarf þó eitthvað meira til. Því spyr ég: Hvað ef landið allt yrði hugsað sem ein borg í stað þess að rembast alltaf við að gera Reykjavík að stórborg? Ásamt leiðarkerfi SVR kæmi flugleiðakerfi Flugleiða. Flugsamgöngur myndu aukast og flugfargjald yrði lækkað. Í “borgríkinu” Íslandi yrði hver og einn bær úti á landi hugsað eins og eitt hverfi þar sem “strætóflugvélin” stoppar. Í stað þess að Reykjavík stækki enn frekar stækka bæir (hverfi) landsins. Strjábýlu krummaskerin yrði nú loks að einhverju sem unt væri að kalla bæ.

Hér er þó mikilvægt að spyrja sig hvernig hin íslenska vísitölufjölskylda hugsar í dag? Auðvitað er varhugavert að alhæfa en þetta er eitt módel: Fjölskyldan vill eiga stóra bíla til þess að geta verið sjálfstæð og ferðast upp í sumarhúsið sitt, úti á landi. Á sama tíma vill hún yfirleitt geta slegið grasið í kringum húsið sitt í Grafarvoginum. Gríðamikil yfirvinna er líka áberandi hjá Íslendingum. Börn verða því fyrir vikið oft óháð foreldrum sínum nokkuð fljótt. Sjónvarpið og internetið hjálpa þar til.

Þetta munstur er nokkuð undarlegt og ekki endilega jákvætt. En er hægt að þróa það og bæta? Ímyndum okkur þessa fjölskyldu á annan hátt. Bækistöðvar hennar eru úti á landi, í húsi, staðsett í fallegu landslagi. Nokkurs konar heils árs sumarhús. Einnig eiga þau litla íbúð eða herbergi í Reykjavík. Þar eru foreldrarnir fjóra daga vikunnar, vinna eins og hestar og sofa í íbúðinni. Hina þrjá dagana eru þau í fríi með börnunum sínum. Þau tækju flug á mánudagsmorgni og kæmu aftur með flugi á fimmtudagskvöldi. Á meðan foreldrarnir eru í Reykjavík nota þau nýtt og skilvirkt leiðarkerfi SVR. Úti á landi geyma þau jeppan sem þau nota í sunnudagsbíltúrinn með börnunum, í fallegri náttúru landsins.

Í borgríkinu væri einnig unt að ímynda sér að samgöngur væru það skilvirkar og ódýrar að forleldrar gætu flogið á hverjum degi heim. Þá yrði hverfið úti á landi líka að vera þéttbýlt og með skilvirkt leiðarkerfi. Þetta gæti verið annað bæjarmynstrið og myndi eflaust henta ungri fjölskyldu þar sem dagleg samskipti eru mikilvæg. Þegar fjölskyldan yrði svo efnaðri og eldri væri mögulegt að flytjast í einbýlishúsahverfi og kaupa íbúð í Reykjavík (eða þar sem viðkomandi vinna er).

Ég geri mér fulla grein fyrir því að þessar hugmyndir eru á margan hátt draumkenndar og í fljótu bragði hreinlega “crazy”! Mjög líklega væri þó unt að rökstyðja þær af meiri nákvæmni en hér er gert. Svona blogg er þó ekki vettvangur til að vera með nákvæmar lýsingar á þessari nýju heimsýn. Hinsvegar er mikilvægt að fólk fari að hugsa sig um hvernig landið eigi að þróast. Það liggur nefnilega ekki endilega í eðli lands og þjóðar að hér sé ein stórborg. Reykjavík verður hvort sem er aldrei nein stórborg en það er líka bara allt í lagi. Hún er, þrátt fyrir ófullkomið skipulag, á margan hátt spennandi eins og hún er í dag.

Það er heldur engin spurning að landið allt er gríðarlega spennandi. Það verður að taka með í reikningin þegar hugsað er til færslu flugvallarins. Stjórnmálamenn og aðrir verða opna hug sinn og koma með fleiri og skemmtilegri hugmyndir fram á sjónarsviðið. Hér er ein hugmynd, vonandi koma fleiri.

Kjóstu mig... mamma!

2005-10-28T19:43:00.000+02:00

Prófkjör Sjálfstæðismanna er í nánd, sem er s.s. ekkert merkilegt. Frambjóðendur segja gjarnan voðalega fallega hluti, eins og að hlúa betur að öldruðum. Segja samt ekkert hvernig. Líka að lækka skatta. Alltaf svo frumlegir en nóg um það.

Það sem er merkilegt, er þegar eitthvað innanbúðarkjör á sér stað í flokknum. Þá kemur upp árátta til að vilja skrá “ekki-sjálfstæðismenn” í flokkinn. Meira að segja hafa þeir skráð félaga annarra flokka í sinn flokk. Það er rosalega heimskulegt. Þeim finnst það allt í lagi. Segjast mundu gera það sama fyrir viðkomandi kunningja í öðrum flokk. En af hverju er það heimskulegt?

Tökum dæmi. “Ekki-sjálfstæðismaður” getur gengið eins og ekkert sé í flokkinn. Hann myndi bjóða sig fram í prófkjöri. Vinir hans, “ekki-sjálfstæðismenn” myndu safna saman liði til að skrá sig í flokkinn og kjósa viðkomandi. Hann yrði svo kosinn og í stjórnartíð sinni myndi hann flippa feitt. Í kjólfarið myndi flokkurinn tapa í næstu kosningum og “Ekki-sjálfstæðismenn” vinna.

Þetta er auðvitað ýkt dæmi en möguleikinn er fyrir hendi. En ef hvatt er til þess að fólk skrái sig í flokk gegn sannfæringu sinni, af hverju þá ekki að fara alla leið og vera með smá sprell?

Það að biðja fólk að kjósa gegn sannfæringu sinni ber vott um virðingaleysi gagnvart náunganum. “Hvaða, hvaða. Þú ert nú bara á einhverju vinstrilistamannaflippi. Koddu nú og kjóstu!” Svona á þetta ekki að vera. Það að setja vinafólk og fjölskyldu í þess háttar aðstæður er líka ósanngjarnt. Vinum og vandamönnum vill maður allt hið besta. Þennan tilfinningatengda þátt ber að virða í stað þess að misnota og koma sjálfum sér á framfæri.

Það er örugglega ekki auðvelt að vera frambjóðandi. Tekur örugglega mikla orku og er stressandi. En þá er ekki þar með sagt að það eigi að vorkenna fólki og kjósa það. Í stjórnmálum verður hver og einn að vera sjálfstæður, óháður ættingjum og vinum, til að lifa af í hörðum heimi.

London

2005-10-25T00:04:00.000+02:00

Þar er mikið af fólki. Heimsótti borgina í haustfríinu sem og Skotland í nokkra daga. Var þó aðallega að heimsækja frændfólk mitt. Hitti einnig Ara vin minn (sem á heiðurinn á “bjarkitekt” nafninu) en hann stundar nám í kvikmyndaskóla í borginni. Gríðarlega skapandi og skemmtilegar manneskjur allt saman. Gaman.

Þegar ég var í Skotlandi leið mér allan tímann eins og í breskum sakamálaþætti með tilheyrandi stefi úr Ruth Rendell þáttunum. Athugull allan tímann, sérstaklega þegar mér var boðið upp á te. Ekkert grunnsamlegt gerðist.

Að vanda hittir maður margt áhugavert fólk í svona ferðum. Gaur sem sat á móti mér í lest var nýsloppinn úr herfangelsi. Sat inni í mánuð. Fannst það ekki gaman. Ef það er agi í hernum þá er víst agi í x veldi {x : 2,3,...} í svona fangelsi. Af hverju hann sat inni, fékk ég þó ekki að vita.

Í borg eins og London verða líka gríðarlega margir tvífarar á vegi manns. Tvífari ferðarinnar var gaur að nafni Anand og var hann indversk útgáfa af vini mínum Snorra Stefánssyni, lögfræðinema.

Skemmtanalífið lét ég heldur ekki ósnortið. Þar ber hæst að nefna svokallað “skvatt-party”(ekki hugmynd hvernig er stafað, pirrandi). Hér er um að ræða hóp fólks sem flyst saman í yfirgefin hús. Í veislunni voru gríðarlega margir, ca 800 manns. Haldið í þriggja hæða fyrrverandi iðnaðarhúsnæði og tónleikar á hverri hæð. Einn stigagangur og eitt klósett. Fólk af öllu tagi. Þó aldrei séð eins mikið af pönkurum. Huggulegt fólk. Líka börn og meira að segja hundar. Lög og regla eru ekki þarna. Hinsvegar góð stemmning og friðsamleg samkoma.

Í London er líka arkitektúr. Spennandi. Það sem stendur þó upp úr í svona ferð er samvera með góðu og skemmtulegu fólki.

Fréttir... af mér

2005-10-11T17:03:00.000+02:00

Í dag ætla ég að taka mér hlé í að hafa skoðanir á öllu mögulegu. Þess í stað ætla ég að lýsa yfir gleði minni yfir að hafa hlotið ferðastyrk. Já, það er gaman að vera til.

Styrkurinn er gefinn til 5 nemanda, einum af hverri deild, sem þykir hafa staðið sig vel í námi að mati kennara hverrar deildar. Ég var s.s. tilnefndur til styrkveitingarinnar. Það er ekkert nema gríðarlegur heiður. Einnig mjög þakklátur.

Styrkveitingin fór fram á 40 ára afmæli skólans núna um síðustu helgi. Svo skemmtilega vildi til að ég var ekki sá eini úr vinahópnum sem fékk styrk en auk mín fékk Johan og Julia styrk. Ekki leiðinlegt að vera innan um svo hugmyndaríkt og skemmtilegt fólk hérna úti!

Aðdragandi sjóðsins bakvið styrkinn er reyndar nokkuð sorglegur. Árið 1986 fórust tveir arkitektanemar, Tina og Henrik, í bílslysi þegar þau voru í námsferð í Tailandi. Fyrir vikið var gefin út bók til minningar um þau sem heitir “Fantasi eller virkelighed”. Þar er að finna greinar eftir ýmsa duglega arkitekta ásamt ferðaskissum og teikningum eftir Tinu og Henrik. Greinararnar fjalla um gildi námsferða og þá auðmýkt sem hver og einn þarf að temja sér fyrir faginu. Mjög samúðarfull bók en á sama hátt “inspirerandi” og hvetjandi.

Næsta skref er að komast að því hvert ég ætli að fara, hvenær og hversu lengi. Í ferð sem þessari hef ég áhuga á að læra um arkitektúr í framandi menningarheimum og hvernig arkitektar frá hinum vestræna heimi geta notað krafta sína í þróunaraðstoð. Í því samhengi hefur Indland verið ofarlega á óskalistanum og er ég nú þegar byrjaður að afla mér upplýsinga. Stefni á að ferðalag á næstu önn.

Að hljóta svona styrk er mikil hvatning. Einnig er talsverð ábyrgð sem þessu fylgir. Í því samhengi er mikilvægt að geta miðlað reynslu sinni af svona ferð til annarra, líkt og gert er áðurnefndri bók. Nú er bara að halda áfram og gera sitt besta.

Fréttaskýring

2005-10-09T21:49:00.000+02:00

Samtökin Vinir einkabílsins stofnuð
Þetta er eiginlega stórfrétt. Að fólk hafi sköpunarkraft í sér til að koma svona heimskulegum samtökum á laggirnar er aðdáunarvert. Ég veit reyndar ekki enn hvort þetta sé einhver grínfrétt? Hefur Baggalútur.is náð að hakka sig inn á vef Moggans? Eða eru þetta bara einhverjir algörir grínarar sem standa á bak við samtökin? Ef svo er, þá er þetta næstum því smá fyndið. Ef hinsvegar ekki, þá eru þetta mjög eigingjörn og sjálfhverf samtök. Hvað um hugsa fyrst um aðgengi aldraðra, barna og þeirra sem hreinlega ekki eiga bíl? Hugmyndin um almenningssamgöngur er ekki bara “flipp”! Hafa þeir heyrt orðið mengun? Vita þeir að Reykjavík er nú þegar eitt stórt malbik? Vita þeir eitthvað?

Í fræðibókum um skipulag er Reykjavík tekin sem dæmi um hvernig eigi ekki að standa að málum. Það sem þeir ekki vita er að ef til væru alheimssamtökin “Vinir einkabílsins” þá væri Reykjavík n.k. Mekka þeirra samtaka.

Furðulegt?

2005-09-29T16:36:00.000+02:00

Það er komið haust þegar frétt eins og þessi http://www.mbl.is/mm/frettir/frett.html?nid=1160846 kemur fram á sjónarviðið. Ungir sjálfstæðismenn að röfla hvor yfir öðrum. Senda svo út fréttatilkynningu og lýsa yfir furðu sinni! Síðan hvenær er baktjaldamakk orðið eitthvað furðufyrirbæri hjá þessu fólki? Svona lagað er jú orðinn árlegur viðburður. Og hvað ætlar þetta fólk, sem er að gefa út þessa yfirlýsingu, að gera í málunum? Það kemur nákvæmlega ekkert fram um það. Fyrir vikið er svo yfirlýsing gjörsamlega innihaldslaus.

Yfirlýsingin sem slík vekur ekki furðu mína. Frekar það hversu mikið af ungu og efnilegu fólki kastar tíma sínum á glæ með að standa í þessu stappi. Legg til að fólk eyði tíma sínum í að skoða aðeins heiminn. Þarna úti eru furðuverk af ýmsum toga sem eru mun áhugaverðari en þetta furðuverk sem heitir Sjálfstæðisflokkur.

Institut III

2005-09-25T15:27:00.000+02:00

Á 3. ári í arkitektaskólanum velja nemendur sér deild. Í boði eru 5 deildir þar sem hver og ein hefur sínar áherslur. Þær hafa líka nöfn, mín deild heitir á þennan veg: “Insitut III: Arkitektonskt kulturarv”. Nöfn deildanna byrja s.s. á “Institut”, svo koma rómverskir bókstafir og loks faglegt innihald deildarinnar.

Þegar fólk hefur svo valið eitthvað þá eru auðvitað allir að spyrja hvaða deild viðkomandi hafi valið. Svona spurningaralda. Mér tekst, engu að síður, alltaf að klúðra þessum einföldu tjáskiptum. Lítum á dæmi, þýtt yfir á ca. íslensku:

Einhver: “Jæja, á hvaða deild ert þú nú kallinn?”
Ég: “Ég er á kulturarv”
Einhver: “Er það institut III?”
Ég: “Það veit ég ekki?
Einhver: “Nú? Hvaða deild er þetta eiginlega?”
Ég: “Þetta er deild hinna gömlu borga og bygging, þar sem sögulegt og menningarlegt sjónarhorn er tekið fyrir. Hvernig gamalt er hugsað upp á nýtt. Hvað hefur varðveislugildi. Framandi menningarheimar. Þetta fæst deildin í megindráttum við”
Einhver: “Semsagt institut III?”
Ég: “Veit ekki númerið en þetta er allavega kulturarv”
Einhver: “Er þetta kannski institut IV?”

Þegar hér er komið við sögu þarf ég gjarnan allt í einu að fara á klósettið eða bara hlaupa einhvert burt. Þessar númeringar á deildunum vaxa mér einfaldlega um höfuð. Það sem ég heldur ekki skil er hvernig fólk virðist flokka mig og aðra eftir númeri. Er heilinn þeirra allur í tölum, eins og svona þvengskipulagt bókhald? Er þetta kannski þessi “kalanderhyggja” í Dönum sem er alveg að fara með þá?

Þetta er reyndar allt ad koma núna. Ég man að mín deild er númer 3. Þannig að þegar ég er spurður núna þá svara ég bara: “Institut III”. Stundum þarf svo viðkomandi einhverra hluta vegna að hlaupa á klósettið?

Hver verður næsta Bríet?

2005-09-13T19:06:00.000+02:00

Feministar. Ég styð þær. Þeirra málstaður á tvímælalaust upp á pallborðið. Ýmislegt sem betur mætti fara hvað varðar konur í þjóðfélaginu. Á þá helst við konur á vinnumarkaði. Fórnfýsi kvenna á vinnustað á sér nefnilega oft engin takmörk. Gera miklu meira en þeim er ætlað, án þess þó að græða á því. Taka vinnuna mun meira inn á sig en karlmenn. Kvarta endilega ekki, þó þær ættu að gera það. Yfirmennirnir vita þetta gjarnan en gera þó ekkert í málunum. Út frá hagkvæmnissjónarmiðum er líka óþarfi að gera eitthvað.

En hvað gera feministar landsins? Er eitthvað rætt um þessa sálrænu eiginleika kvenna og áhrif þess á samfélagið? Er það kannski þarna sem rót vandans liggur? Hef allavega ekki tekið eftir umræðu af þessu tagi. Tek meira eftir kvörtunum þeirra vegna komu einhvers rappara til landsins eða fréttamanns sem slær á létta strengi og kallar tvær framakonur ljóskur. Yfir svona geta þær endalaust tuðað og eytt kröftum sínum í vitleysu. Aðalmálið virðist vera að koma með yfirlýsingar á opinberum vettvangi. Eins og þær keppist allar um að verða næsta Bríet Bjarnhéðinsdóttir, í stað þess að hlúa að fórnfúsu vinnukonunni sem eflaust hefur verið meginmarkmið Bríetar.

Hinsvegar er þessi fórnfýsi kvenna huglægt fyrirbæri. Lifum einfaldlega í þjóðfélagi þar sem staðreyndir þurfa að vera til staðar svo unt sé að ræða málin. Þetta sem ég hef varpað fram um fórnfýsina er til að mynda eitthvað sem ég byggi á mínu eigin innsæi og þar af leiðandi getur hver sem er sagt að þetta sé vitleysa í mér.

En ekki er öll nótt úti enn. Til að sannreyna hvort ég hafi rétt fyrir mér væri mögulegt að standa fyrir allsherjar skoðunarkönnun þar sem unt væri að sýna fram á, að konur fórnuðu sér um of fyrir vinnuna. Svona rannsóknir geta auðvitað aldrei komið með fullkomið svar en eru þó oft í áttina. Að minnsta kosti skárri kostur en að varpa endalaust fram yfirlýsingum.

Heimur kvikmyndanna 2: Bergman

2005-09-09T20:52:00.000+02:00

Ég gerði svo sannarlega ekki mikið af viti í sumar. Eitt gerði ég þó, sá tvær kvikmyndir eftir Ingmar Bergman. "Persona" var fyrri myndin. Tvímælalaust í hópi langbestu mynda sem ég hef séð. Um myndina er unt að lesa hér: http://www.dec.hi.is/?kvikmyndir/persona. Í byrjun myndarinnar átti ég í athyglisverðri togstreitu við sjálfann mig. Vissi ekki hvort ég ætti að hafa undirtexta með eða ekki. Fannst textinn nefnilega skemma fyrir sjálfu myndefninu. Á hinn bóginn eru samtölin nokkuð djúp og ekki laus við að vera flókin. Þessa vegna var spurning hvort ég skildi sænsku nógu vel til að sleppa undirtextanum.

Hin myndin var “Viskningar och rop”, http://www.dec.hi.is/?kvikmyndir/viskningar_och_rop. Þar gerði ég þau mistök að borða popp í byrjun myndarinnar. Það er algjör stemningsbrjótur. Manni á nefnilega ekki að líða neitt sérstaklega vel þegar horft er á myndina. Betur færi að borða þurrar oblátur. Engu að síður, góð mynd.

Að horfa á svona myndir er ekki endilega góð skemmtun. Þær rista einfaldlega allt of djúpt. Þær eru hafnar yfir munað eins og popp og kók. Stefni á að sökkva mér í fleiri pælingar með Bergman og hvet aðra til að gera slíkt hið sama.

Lítiðfjörlegt blogg

2005-07-31T21:33:00.000+02:00

Jæja, eitthvað er þetta nú rýrt blogg hjá mér þessa dagana. Hef ekki komist í net. Hinsvegar var ég beðinn um að vera gestapenni á vefritinu Djöflaeyjan. Kíkiði á það. http://www.djoflaeyjan.com/gamalt/2005/07/hva_er_arkitekt.php

Blogg frá Íslandi

2005-07-17T22:01:00.000+02:00

Allt var til staðar; hægindastóll, stofuborð, bækur, teiknigræur og tölva. Fyrir utan tilveruna í herberginu var velferðarparadísin Danmörk; sól úti, körfuboltaiðkun, græn svæði og falleg borg. Hefði viljað sofa ögn lengur í sósíalíska fallega draumaheiminum. Er þó enginn Dani og ekkert SU sem leyfir mér að slóra. Varð að vakna og fara í vinnuna, á Íslandi.

Þegar ég vaknaði var flugvélin komin langleiðina til Keflavíkur. Þar var kalt, gróðurlaust og grátt. Að vanda var ég litinn grunsemdaraugum af tollvörðunum sem tóku farangurinn í skoðun. Þegar komið var til Reykjavíkur var búið að leggja svona þýska hraðbraut inni í miðja borg. Móðir mín var þó snjöll að náði að fínna leið út úr Þýskalandi og inn til hjarta höfuðborgarinnar. Þar tók ég minn fyrsta bita af Íslandi, á Bæjarins Bestu. Ekki slæmt.

Nei, alls ekki svo slæmt hér á Íslandi. Búið að vera rigning og kuldi en samt ekkert svo slæmt. Reyndar er ég ekkert búinn að gera neitt merkilegt en það er eflaust bara ágætt. Á heldur lítinn sem engan pening og neyðist til að vera sparsamur. En alveg ótrulegt hvað hægt er að gera mikið þegar maður hefur lítið milli handanna.

Nú má ekki skilja mig sem svo að peningar og eignir séu böl. Þvert á móti. En það er hægt að komast af með miklu minna en fólk almennt gerir sér grein fyrir. Eina stóra eignin mín er þessi gríðarháværa tölva mín. Þrátt fyrir það er hún ansi fjölhæf. Aðgangur að bókum er líka mikilvægur og blað til að teikna á. En þá er það upptalið af veraldlegum hlutum.

Samt sem áður er þetta ekki bara ég sem er nægjusamur. Er einfaldlega ótrúlega heppinn með hvað það er mikið að góðu fólki í kringum mig, í báðum löndum. Svo einfalt er það. Draumurinn virkar í báðar áttir. En er ég þá búinn að leysa gátuna um lífið aðeins 23 ára gamall? Held ekki en þó skref í áttina. En hvert er næsta skrefið? Eflaust að reyna bæta heiminn svo sem flestum geti liðið eins vel og mér. En hvernig fer ég að því?

Krítik

2005-06-23T11:51:00.000+02:00

Eitt dramatískaskta fyrirbærið í arkitektaskólanum er krítikin. Í stuttu máli fer hún þannig fram að nemandi kynnir verkefni sitt fyrir kennurum og bekkjarfélögum, kennarar spyrja svo út í verkefnið og segja svo skoðun sína að lokum. Nánast öll verkefni enda á kritík en fyrir vikið eru engin próf þreytt í skólanum. “Nú hva? Bara prófalaust nám!! Ekkert mál það” myndi margur segja. En hvað er eiginlega auðvelt í þessu samhengi?

Í prófum þarf viðkomandi oft að læra utan að hluti sem ekki eru áhugaverðir. Að því leytinu til eru próf mjög erfið. Þegar komið er í próf situr maður við borð í ákveðinn tíma, einn með sjálfum sér og prófinu.Utanað komandi aðili býr til prófið úr fyrirfram ákeðnu efni, sem nemandinn lærir utan að eftir bestu getu. Álagið er gríðarlegt, það þekkja allir. Þessi athöfn er þó á vissan hátt einkamál. Enginn þarf að vita hvernig gengur nema maður sjálfur opinberi sig. Viðkomandi þarf einungis að sannfæra sjálfann sig um hvað hann kann. Enginn þarf að vita neitt. Ef illa gengur þá er ekki hópur af fólki sem beinlínis horfir á hamfarirnar. En ef vel gengur þá er einungis nóg að sýna ákveðinn tölustaf og allir eru sannfærðir um ágæti viðkomandi manneskju.

Upphengið, sem nemandi kemur með i kritik, er á vissan hátt prófið. Í þessu tilviki er það þó nemandinn sem býr til sitt eigið próf, sem getur oft tekið fleirri mánuði. Svo kemur að munnlega þættinum. Nemandinn útskýrir sitt eigið próf en svarar því líka í leiðinni. Nú er nemandi þó ekki í sínum eigin heimi, það eru nefnilega allir að horfa á og hlusta. Fullkomin opinberun á sér stað. Kann viðkomandi fræðin á bakvið til að búa til prófið (sem er að finna vandamálið) og getur hann svo svarað því (lausnin á vandamálinu; skipulagið, húsið eða stóllinn)? Svarið getur verið rétt á marga vegu, en hversu spennandi er svarið (sköpunarkrafturinn)? Og síðast en ekki síst, getur hann tjáð sig um þetta allt saman svo aðrir skilji?

Gjarnan hef ég heyrt að krítik sé ekki persónuleg heldur sé verið að gagnrýna verkefni hvers og eins á faglegum nótum. En svona einfalt er þetta nú bara ekki. Verkefni hvers og eins endurspeglar persónulega sýn á arkitektúr og lífið almennt. Tímabundið er verkefnið eins og barn sem maður elur upp. Kritíkin er eins og foreldraviðtal þar sem maður talar mál barn síns, þegar barnið hefur stofnað til mótmæla í skólanum á hendur yfirvöldum. Allar tilfinningarnar, í sjálfri krítikinni, gera aðstæðurnar erfiðar, sérstaklega þar sem maður þarf að deila þeim með ókunnugum.

Vegna tilfinningana má segja að krítik sé erfiðara en próf. Samt sem áður mun áhugaverðari hlutur og meira gefandi. Ef vel gengur þá er erfiðið ekki til einskiss og aðrir fá að njóta gleðinnar með manni. Sjálfur verð ég glaður þegar ég sé góð verkefni og upplifi spennandi arkitektúr. Þegar aðrir verða jafn glaðir við að sjá mitt verkefni, þá er líka virkilega gaman.

Draumar

2005-06-18T23:01:00.000+02:00

Stundum dreymir mig hálfundarlega drauma. Þetta er ekki sami draumurinn en sama uppbyggingin og þemað. Ég hef aldrei heyrt um drauma af þessu tagi og þess vegna langar mig að varpa þessu fram.

Draumurinn gengur út á að leysa af hendi nær ógerlegt verkefni. Þá er ég ekki bara að tala um að fá 10 á prófi eða hlaupa maraþon. Meira svona stórverkefni eins og að telja öll grasstrá sem vaxa í heiminum eða púsla heiminum saman, í fullri stærð, í þrívíðu púsluspili.

Fæ hálfgerða klígjutilfinningu við tilhugsunina og hraðan hjartslátt í draumnum. Þegar ég vakna þá er tilfinningin oft ennþá til staðar og ég þarf smá tíma til að jafna mig. Þessir draumar koma þó yfirleitt bara fram þegar ég er veikur en streita getur líka haft sitt að segja. Samt athyglisvert hvað draumar geta haft mikil áhrif á líkamsástandið. Ætli maður geti látist af völdum draumfara, dreymt eitthvað hræðilegt, orðið hræddur og fengið hjartaáfall?

En til hvers að vita hve mörg grasstrá séu í heiminum? Eins og það sé einhver óður tölfræðifasisti sem stendur á bakvið þetta. Tilgangsleysi þessara verkefna er algjört og kvalirnar enn meiri fyrir vikið. Ef helvíti er til þá er það eitthvað í þessa áttina.

Hef samt litlar áhyggjur yfir svona draumförum. Spennandi vangaveltur engu að síður. Svo ef einhver kannast við svona drauma þá endilega látið mig vita.

Fréttaskýringar 2

2005-06-16T01:57:00.000+02:00

Sumarið er komið. Tókn nefnilega eftir því að gúrkutíðin er komin á netið.

Gagnrýnd fyrir að nýta þotu Baugs
Fyrsta fréttin er um forsetafrúnna okkar, Dorrit Moussaieff. Ferðaðist með einkþotu Baugs til að ná tískusýningu. Það finnst einhverjum þingmönnum, sem ekki vilja láta nafn síns getið, gagnrýnisvert. En hverjum er ekki sama hvernig forsetafrúin kemst á milli, þegar hún vill hlaupa eftir öllum þessu glysgjörnu áhugamálum sínum? Er ekki einmitt gott að hún nýti sér góðvild Baugs í stað þess að ferðast á kostnað skattborgara?

Jón Baldvin hættir sem sendiherra í Helsinki
Mikið er alltaf spennandi að heyra um tilfærslur sendiherra. Hér úti er maður nefnilega í gríðarmiklu sambandi við sendiherrann sinn. Hvar væri ég án hans? Annars er athyglisvert að einu skiptin sem þeir eru í fréttum er þegar þeir flytja sig milli sendiráða. Þá gefur utanríkisráðuneytið út gríðarmikilvæga fréttatilkynningu þar sem þetta kemur fram. Aldrei kemur neitt fram um hvað þeir afreka í sendiherratíð sinni í viðkomandi borg. Bara stutt og laggott: ” Jón Baldvin Hannibalsson lætur af störfum sem sendiherra í Helsinki og ...” Svo ekkert meira fjallað um Jón Balvin eða hans störf. Það liggur við að það komi meira fram í fyrirsögninni en sjálfri fréttinni.

Einn skemmdarvarga á ráðstefnu úrskurðaður í gæsluvarðhald
Sorgleg staðreynd með virkjanaframkvæmdir á Austurlandi. Ekki minna sorglegt hvernig fólk mótmælir þessum aðgerðum. Kastandi grænu gumsi! Er þetta það besta sem fólki getur dottið í hug? Bitnar miklu meira á hóteleigendum en ráðstefnugestum. Þeir virðast nefnilega skemmta sér konunglega yfir þessu uppátæki. Sjáið bara glaða manninn á myndinni! Þegar fólk mótmælir á þennan hátt þá er það miklu meira að skemma fyrir málstaðnum. Það á að fangelsa þetta fólk fyrir heimsku og asnaskap meira en fyrir eignartjónið.

David Beckham og Snoop Dog orðnir sms-vinir
Þetta er virkilega ekki fréttnæmt. Er til gelgjulegri frétt? Ef fyrirsögnin væri hinsvegar: “David Beckham og Snoop Dog byrjaðir saman”, þá væri það hugsanlega fréttnæmt.

BA

2005-06-09T23:47:00.000+02:00

Skilaði ba-verkefninu mínu síðasta þriðjudag. 21. júní fer ég svo í kritik. Ég tilheyri þeim fyrsta árgangi í skólanum sem fær formlega ba-gráðu (þ.e. ef allt gengur að óskum) en búið er að endurskipuleggja skólann sem hefur kannski kosti en póttþétt fullt af göllum líka. Allt er orðið svo formlegt að fólk þorir varla að hreyfa sig lengur. Búið að bjurokratisera skólann alveg í tætlur.

Dæmingin fer fram á eftirfarandi hátt: Nemandi talar í korter og svo hafa tveir dómarar (arkitekt af deildinni og einhver annar af teiknistofu) hálftíma til að spyrja nemandann út í verkefnið. Prófdómararnir mega þó ekki hafa skoðun á verkefninu í sjálfri kritikinni. Það er víst gert svo nemandinn fái eins faglega dæmingu og unt er og geti ekki lesið út frá umræðunni hvernig hafi gengið. Þetta er auðvitað einhver mesta vitleysa sem ég lengi heyrt! Prófdómarar eiga s.s. að byrgja inni skoðanir sínar á verkefninu verandi með pókerfés í þrjú korter. Að fá ekki að segja skoðun sína á arkitektúr er eins og að stunda íþróttir, án þess þó að hreyfa sig.

Eftir að þrír hafa verið í kritik ráða prófdómarar ráðum sínum um útkomu hvers og eins. Þá er tekið mið af hver hafi verið slakastur og sett spurningamerki við þann einstakling. Svo koma þrír aðrir sem voru kannski enn slakari og þá fær sá slakasti af þeim spurningameri. Svona er haldið áfram þangað til einhver verður slakastur og þá fellur kannski viðkomandi eða nokkrir af þeim sem voru slakastir.

Þetta hljómar eitthvað undarlega en svona er þetta víst. Í stuttu máli gengur dæmingin út á að sigta út sauðina en hinir svo lalla í gegnum þetta, án þess þó að vita hvort eitthvað hafi verið varið í verkefnið.

Komandi árgangar munu svo fá einkunnir fyrir verkefnin sín. Þess vegna sem prófdómarar mega ekki segja skoðun. Skoðunin kemur í einkunnaformi. “C fyrir formið, B fyrir rýmið en jafnvel A mínus fyrir notagildið”. Auðvitað er alveg hægt að leggja einhverjar línur í þessum málum en að gefa einkunnir er ekki rétta leiðin. Einkunnir eru nú þegar ofnotað fyrirbæri og óþarfi að bæta gráu ofan á svart. Það, að hafa ekki möguleika á faglegri umræðu um verkefnið sitt í kritik er kolrangt.

Þessi umbreyting á uppbyggingu skólans er gert í nafni hagræðingar. Fjárhagslega, eflaust hagstætt. En ef menntun hvers og eins verður slakari fyrir vikið þá verður öðrum fjármunum ráðstafað í byggingar sem eru eflaust illa hannaðar. Ef hús eru illa hönnuð þá er engum gerður greiði. Að byggja hús kostar nefnilega sitt og þá er eins gott að það sé almennilega hannað svo unt sé að nota það, líða vel inni í því eða í nálægð við það. Þannig er það nú bara.

Tré

2005-06-02T16:59:00.000+02:00

Í allan dag er ég búinn að æfa mig að teikna tré í mælikvarðanum 1:200. Í kvöld mun ég teikna grunnmynd, í sama mælikvarða, af trjám. Að teikna tré er áhugavert. Hvernig líta tré út? Mæli með að fólk reyni að teikna nokkur tré.

Álver

2005-05-18T23:59:00.000+02:00

Þegar ég sá myndina sem fylgdi þessari frétt http://www.visir.is/?PageID=38&NewsID=41893 fyrst hélt ég að einhver photoshopnördinn hefði skeytt álverinu í Straumsvík saman við Þingvelli, annað hvort í áróðursskyni gegn álverum eða hreinlega í gríni. En þegar betur er að gáð þá er þetta alvöru mynd!

Ég veit ekki alveg hvað mér finnst um þessa mynd? Hugsa að flestum fyndist nú fallegra að hafa bara kofana með en ekki álverið. Ég verð að játa að myndin er ótrulega spennandi og vel tekin. Andstæður í ískenskri byggingalist. Sögulegt myndefni.

Hef ekkert á móti verksmiðjubyggingum, oft að finna dramatískt og spennandi formtungumál sem stillir upp andstæðum við ytra umhverfi. Verksmiðjur eru, oftar en ekki, óhjákvæmilegur hlutur í hverju samfélagi til að auka lífsgæði. Tankarnir, sem brjóta upp fjallamyndina á Reykjanesskaganum, eru tákn um trú og von á aukin lífsgæði.

Í fréttinni kemur fram að stækka eigi álverið og í kjölfarið verður höfuðborgarsvæðið eitt mengaðasta svæði Evrópu. Það er nú alveg dræmt. Stóriðjan margumtalaða á að auka lífsgæði en ekki spilla. Hinn upprunalegi tilgangur er orðinn að engu. Tankarnir muna verða að minnisverða um heimsku og skammsýni íslenskra stjórnvalda.

Einnig kemur fram, í sömu frétt, að Reykjanesbrautin verði færð í lykkju til hliðar í kjölfar stækkunarinnar. Meiri vitleysan það! Ímyndið ykkur hvað það væri nú spennandi ef brautin læi beint í gegnum þessa risaverksmiðju? Sé fyrir mér umhverfi eins og í einhverri vísindaskáldsögu. Blade Runner kemur upp í hugann með allt sitt myrkur og óreiðu. Alveg æpandi andstæða að keyra úr fallegri, rómantískri, íslenskri náttúru inn i myrkan, tæknivæddan verksmiðjufrumskóg. Dimmuborgir nútíðarinnar.

Ef yfirvöld ætla að halda mengunum og umhverfisslysum áfram, þá er eins gott að gera það með "stæl". Vona samt að myndin haldist óbreytt.

Ferjan

2005-05-16T16:03:00.000+02:00

Ferðalagið allt, tók gríðarlegan tíma. Eftir að hafa gist eina nótt í Aþenu og gengið 20 sinnum í kringum Parthenon var haldið af stað til Lesbos. Ferjan átti að sigla af stað kl. 18 svo við komum tímanlega eða klukkutíma á undan. Fyrir vikið gátum við fylgst með fjölmörgum sígaunum reynandi að smygla sér um borð, æpandi hafnarstarfsmönnum, flautandi bílum og gömlum Grikkjum. Einhverra hluta vegna lagði ferjan ekki af stað fyrr en 7, en þá var hún orðin pakkfull af allra þjóða kvikindum.

Til að stytta stundirnar var ýmislegt gert. Meðal annars farið út á þilfar til að bera Aþenu augum úr fjarlægð. Mögnuð sjón. Hvítt munstur sem breiðir úr sér upp í fjallshlýðarnar. Minnir helst á einhvers konar örvérusamfélag séð úr smásjá. Þegar borgin var úr augsýn tók við lestur úr nýjustu bók hins stórgóða rithöfundar, Haruki Murakami. “Kafka on the shore” heitir bókin og mæli ég með henni, sem og fleiri bókum eftir sama höfund.

Þar sem reynt er að hafa námsferðir eins ódýrar og mögulegt er þá voru engin svefnherbergi pöntuð heldur urðum við sjálf að reyna að finna svefnpláss á gólfinu. Eina rýmið fyrir það var kaffistofa ætluð fyrir almenning. Ég fann smá smugu á gólfinu sem ég leit gríðarlega vel út í fyrstu. Kaffistofan var þó ekki reyklaus, sem var ókostur( þessir frelsisreykingapostular á Íslandi ættu held ég bara flytjast í þessa ferju). Á næsta borði, í allri þvögunni, voru nefnilega tveir svona líka duglegir reykingamenn. Í hvert skipti sem ég var að detta í draumalandið heyrðist kveikjarahljóð og sígarettukapphlaupið hélt áfram. Mikil örvænting yfir þeim. Hlógu svona beavis&butthead hlátri inn á milli innsoga.

Ekki bætti úr skák að það var stormur úti svo bátnum ruggaði all verulega og sjónvarpsmarkaðurinn skrúaður upp í sjónvarpinu. En þrátt fyrir reyk, rugg og nýjastu magavöðvauppfinninguna tókst mér að sofna seint um síðir með hjálp Moon Safari með Air.

Þegar við stigum út úr ferjunni var fjöldinn allur af fólki sem hrópaði hvert ofan í annað og reyndu að komast inn í ferjuna. Lítið gékk þó fyrir aumingja fólkið þar sem vopnuðu hermenn stóðu vörð um ferjuinnganginn. Gríðarlega örvæntingafull stemning. Hef aldrei skilið alveg hvað þarna var í gangi en hef heyrt að þetta sé algengt ástand við komu ferjunnar. Svona nett heimsendastemning.

Fundum svo gulan leigubíl með grísku útgáfunni af Dany De Vito sem bílstjóra, með sígarettu í munnvikinu. Hinsvegar hefði mátt halda að þarna hefði sjálfur James Bond verið að keyra. Hef aldrei keyrt í bíl með bílstjóra sem keyrir svo hratt við hættulegar aðstæður en samt svo öruggur. Leigubílstjóri af lífi og sál. Tek ofan af fyrir því.

Svo lentum við á hótelinu, í Plomari, þar sem við áttum að vera næstu 5 nætur. Þar var fallegt og gott að vera.

Studierejse

2005-05-16T09:30:00.000+02:00

Í gær var ég að koma úr studierejse (afsakið slettuna. Finnst orðið “námsferð” hljóma klént) í Grikklandi. Lögðum af stað 5. maí og vorum í 10 daga. Fyrir vikið hef ég ekki verið í sambandi við alnetið allan þennan tíma og hef því ekki hugmynd um hvað er að gerast í heiminum, hvað þá á Íslandi. Gæti þó ekki verið meira sama. Ferðin var nefnilega snilld á alla kanta. Hvar á ég að byrja? Ég veit það ekki. Eina sem ég get ráðlagt fólki í augnablikinu er að finna fram vatnslitina, finna afskektan smábæ í miðjarðarhafinu þar sem er hlýtt og hugsanlega strönd en alls ekkert internet. Setjast svo upp í fjallshlýð og mála. Þetta er ekki flóknara en það.

Pólitík: Hvar eru sannfæringar?

2005-05-04T03:21:00.000+02:00

Deiglan er athyglisvert vefrit og á margan hátt mjög gott. Þar er að finna vönduð greinaskrif og margt áhugavert ber á góma. Ég er þó, í mörgum tilfellum, ósammála skoðunum sem þar koma fram. Finnst einfaldlega margt annað mikilvægara en endilega að stuðla að (reykngar)frelsi einstaklingsins. Þó vefritið vilji ekki kenna sig við neinn ákveðinn flokk þá stafar tvímælalaust töluverður Sjálfstæðisflokkskeimur af því.

Þess vikuna gera þeir óspart grín af Framsóknarflokknum, segja að hann sé flokkur fyrir hagsmunapotara sem skortir alla sannfæringu.Er reyndar alveg sammála þeim þar. En af hverju að gera grín að flokk sem hallast að þeirra eigin flokk þessa dagana og er í stjórnarsamstarfi með þeim? Ef þetta er svona óhæfur flokkur af hverju er Sjálfstæðisflokkurinn þá í stjórn með þeim? Er mikil sannfæring að vera með flokk í ríkisstjórn sem skortir sannfæringu? Er Sjálfstæðisflokkurinn að hugsa fyrst um hag þjóðarinnar ef þeir eru svo með hagsmunaflokkinum alræmda í ríkisstjórn?

Hinsvegar hafa vinstriflokkarnir líka dottið í samband með Framsókn og þess vegna ekki alltaf skárri. Eiginlega spurning hvort þetta “ríkisstjórnarkoncept” sé ekki eitthvað að mis?

En af hverju eru þeir að blaðra um í heila viku hvað einn flokkur sé púkó? Taka þeir svona þemavikur á alla flokkana? Af nógu af taka hjá Sjálfstæðisflokknum. Eins og Heimdallarkosningar, sem snúast um sannfæringar, en samt meira um að skrá alls konar fólk (oft án þess að fólk viti það) í flokkinn og hringja sem flest símtöl og væla í fólki: “Við vorum nú saman í Grandaskóla, á ekki að kjósa mig?”

Það er hægt að setja út á alla flokkana sem bjóða sig fram. En ef þeir ætla að rakka einn flokk niður í viku þá verður það að gilda um alla. Ég veit ekki af hverju þeir eyða viku í svona vitleysu, kannski smá gúrkutíð á skynsamlegum sannfæringum? Vonandi.

Rekinn

2005-05-01T11:54:00.000+02:00

Hvaðan kemur þessi dramatíska setning: “Þú ert rekinn!” Er til fólk sem spilar á annað fólk með setningunni? Að reka, vera rekinn. Tengi þetta alltaf við þegar ég bjó í sveitinni og við vorum að reka kindur upp á fjall. Kindur eru nefnilega dýr sem ná alltaf að kreista fram ótrúlega skömmustulegan svip. Skrítið. Að vera rekinn úr vinnu er sem sagt að vera rekinn með skömm eins og kind. Eina sem mér dettur í hug.

Þegar ég vann á bensínstöðinni hér forðum fann ég fyrir sumum kúnnum sem reyndu að ógna manni með tilhugsunninni. Eitt kvöldið, skömmu áður en ég lokaði, var ég að skúra (eins og hinn útpældi gæðastaðlaða handbók starfmannsins ráðlagði mér að gera). Þá gékk inn maður, með góðærisbumbu og grátt í vöngum, inn á skítugum skónum og beint á nýbónað gólfið. Ég býð góða kvöldið. Hann ekki. Hrópar svo: “Bara verið að skúra?” Greinilega geðveikt sáttur við sjálfann sig sem kúnna sem á rétt á að ganga á nýskúruðu gólfi. Ég svara, með hlutlausu röddinni minni: “Já”. Ég stilli mig upp bakvið afgreiðsluborðið og bíð meðan hann hann skoðar þann hluta búðarinnar sem er búið er að skúra gólfið. Svo kemur hann upp að afgreiðsluborðinu. Afgreiðsluborðið er í ca. 120 cm hæð, sem þýðir að hann getur hallað sér yfir allt borðið, með allann sinn þunga, á þann hátt að hann er í hvíldarstöðu. Algeng líkamsbeiting hjá íslenskum körlum með góðærisbumbu. Fer hægt og rólega að segja mér sögu, í kemputóninum. “Ég hef komið hérna áður þegar verið var að skúra. Og það var eins og strákurinn sem var að vinna gengi á eftir mér með kústinn. Ég hringdi nú bara daginn eftir í markaðsstjórann og sagði honum nú bara frá þessu”. Smá þögn. Segir svo hárri röddu: “Og ég sá strákinn aldrei meir!” sagði svo ekkert meir, borgaði, gekk krókaleið út eftir öðru nýbónuðu gólfi og brunaði burt.

Ég byrjaði að skúra aftur í hlutlausa októberskapinu. Hugsaði aðeins um tilgang sögunnar. Tilgangurinn var að reyna að hræða mig, segja mér að ég gæti ekkert verið með neina stæla. Ég gæti átt á hættu að verða rekinn! Hann er kúnni og hefur þess vegna rétt fyrir sér í hvívetna. Greinilega mikill viskubrunnur að átta sig á hinum stórmerka rétti sínum. Ég get bara þakkað fyrir að hafa vinnu.

En af hverju vildi hann hræða mig? Var hann kannski að gera mér greiða? Ég, “unglingurinn” skyldi gjöra svo vel að læra goggunarröðina í samfélaginu. Á mér má gogga núna og ég má e.t.v. gera það sama þegar ég er kominn á hans aldur. Spennandi lífsheimspeki, af því ég er ósammála.

Arkitektadaglegupælingarnar

2005-04-23T13:09:00.000+02:00

Bloggleysi. Já, hálfmorkið. Þessa dagana er ég þó meira í skólanum en aðra daga. Er að vinna að svokölluðu BA verkefni. Á dönsku “Bachelor project” sem mér finnst heldur vandræðalegt nafn. Þó ég bloggi aldrei um arkitektur, þá er ég, í 90 prósent tilvika, að hugsa um eitthvað sem hefur með fagið að gera.

En enginn veit hvers konar pælingar eru i gangi. Þess vegna ætla ég að opinbera mig með því að blogga niður eina opnu í logbókinni minni (logbog: dagbók þar sem ég skrifa og teikna allt niður sem hefur með fagið að gera). Þetta kann að virka hálf semhengislaust en það er líka bara allt í lagi. Hér kemur brotið:

Tur til Kalundborg
-Café í Føtex
-der samles alle pensionisterne
-også mange andere
→ er der ingen som arbejder i byen, eller har hoby?
→ hvad ønsker disse mennesker sig?
→ hvorfor er det hyggelig at side her?
-Jernbanearealet
-perronerne er meget længere!
→ skal man så bruge dem alle?
→ er man uærlig hvis man river nogle ned?
→ kan der plantes træer i dem?
→ inspirerende overdækningsareal, kan det bruges til noget?

........................................................................................................ ........................................................................................................ ...........................t....ré.......................tr......é.................................... .........................t............t....r.é.....tr.é.....t..ré................................... ............................t..........t..ré......tr..e....tr...é.é................................. ............................t..ré.......tr.......tr....tr.....é...................................... .............................t........tr.....tr..tr.....é.............................................. ...............................tt......tr..é.....tr...é.......éé.................................... ........................................t....tr.......tr.......é...é.................................. ...........................................t.tr....tr..éé............................................. .................................................tr.tr.................................................. ..................................................tré................................................... ..................................................tré.................................................. ..................................................tré.................................................. ..................................................trét.................................................. .................................................ttrétr.................................................

-at være på stedet forstærker murens grundlag – retningene
-muligt hovedtema – retningen!!
→ Hvad kan den?
→ Hvorfor er den?
→ Hvor kommer den fra?
- Togstationen
→Hvad for nogen betydning, har det for for menneskerne i byen, at leve i by der er så misbrugt arkitektonisk?
= de opholder sig i Føtex!!

Kaffivélin

2005-04-11T22:35:00.000+02:00

Í kjallara einum, í arkitektaskólanum, er kaffisjálfsali. Þar er hinsvegar ekki bara hægt að kaupa kaffi heldur líka cappochino, kaffi latte, kaffi mokka, kakó og sítrónuté. Fyrir utan þetta gríðarega úrval er einnig unt að velja hvort maður vilji sykur eða ekki í flesta drykkina og einnig hvort það eigi að vera mjólk í kaffinu. Vélin er líka gríðarlega notendavæn. Hún tekur við öllu dönsku klinki, meira að segja aurum, og hún gefur í ofanálag til baka. Hver drykkur kostar einungis 3 dkr. og fylgir brúnt plastglas, utan um drykkinn, með í kaupbæti.

Á hverjum einasta degi verðlauna ég sjálfan mig, fyrir dugnað og atorku, með því fá mér sykurlausan cappochino úr þessari einstöku vel. Besta stund dagsins. Ekkert yndislegra en að henda í nokkrar skissur, ganga rösklega niður tröppurnar, svo yfir studsgade, inn í bygginguna á móti, niður í kjallara og þá blasir við þessi yndislega látlausa kaffivél, sem vill allt fyrir mig gera. Eftir að hafa gefið henni pening gefur hún frá sér óp til merkis um að hún sé að laga kaffið. Ég bíð spenntur. Svo heyrist píp í henni en þá er kaffið tilbúið. Af því loknu fer ég svo annaðhvort út í sólina eða upp á teiknistofu með drykkinn. Svo heppilega vill til að á teiknistofunni er lítill sælgætissjálfsali. Þar stingur maður 2 kr. í, snýr og út koma m og m kúlur. Gríðarlega gott með cappochinoinu. Lúxuslíf.

Hvað geri ég, þegar námið er búið og ekki lengur kaffivél? Sem betur fer hef ég rúmlega tvö ár til að búa mig undir breytinguna. Best að njóta þessara fríðinda þangað til.

Fordómar

2005-04-05T19:00:00.000+02:00

Hvað eru fordómar og hvernig koma þeir fram? Í dag lenti ég í aðstöðu þar sem einn aðili var e.t.v. með fordóma í minn garð. Samt ekki víst, því unt er að túlka hlutina á mismunandi vegu. Hér kemur reynslusaga.

Þessa vikuna er námskeið um arkitekta úti í raunveruleikanum. Tilgangur námskeiðisins að koma okkur niður á jörðina. Við erum ekki bara listamenn heldur munum við líka bera mikla ábyrgð. Hið skapandi ferli er bara örlítill hluti af öllu ferlinu frá því að hugmynd kemur á blað og þangað til hús er reist í öllu sínu veldi. Í því samhengi fáum við ýmsa fyrirlesara úr "alvörunni". Einn fyrirlesarinn er arkitekt, frá stórri teiknistofu í Árósum, sem er manna fróðastur um raunveruleikann. Í gær bað hann okkur að líta á heimasíðu, fyrir daginn í dag, en þar voru skaðabótamál vegna arkitekta tekin fyrir. Ég las samviskusamlega dóm í einu svona máli og verð ég að játa að ég hef lesið margt skemmtilegra. Þegar við komum svo í skólann í dag spurði hann eina stelpuna, sem heitir Sonja, hvort hún hefði lesið. Hún hafði, eftir minni bestu vitund, lesið það sama og ég. Svo spurði hann aðra stelpu. Sú hafði ekki náð að lesa svo hann hálfpartinn skammaði hana. Síðast spurði hann svo mig og ég sagðist hafa lesið það sama og Sonja. Þá sagði hann: "Gott svar hjá þér, ég hefði svarað því sama!" Leit svo spekingslega og stoltur yfir hópinn. Ég ypti bara öxlum. En það hefði ég samt ekki átt að gera. Hann hafði nefnilega gefið í skyn að ég hefði verið að ljúga. Ég fattaði það bara ekki alveg strax vegna morgunþreytu.

En voru þetta fordómar og ef svo var, af hverju?
Ég er hræddur um að svo var. Maðurinn hafði nefnilega, hvað eftir annað, tönnlast á hvað við nemendur vissum lítið. Ennfremur hafði hann svarað spurningum á niðrandi hátt, þannig að viðkomandi nemandi leit út fyrir að vita ekki neitt. Ég verð að játa ég leit ekkert sérstaklega gæfulega út þennan morgun, í rifnum gallabuxum, órakaður, þreytulegur með hárið út í loftið. Þegar hann spurði mig og stelpurnar leið mér eins og hann væri kennari í barnaskóla. Kennari sem spyr nemanda um eitthvað sem kennarinn veit að nemandinn veit ekki.

En af hverju er þetta að pirra mig?
Mér er þannig séð alveg sama hvað þessum ágæta manni finnst um mig. En mér er hinsvegar ekki sama um að bekkjarsystkini mín haldi að ég sé lygari. Ein stelpan sagði nefnilega að henni fyndist ómerkilegt af mér að hafa sagt það sem ég sagði. Virði þó að hún sé hreinskilin. En fyrir vikið hafa fordómar hér neikvæðar afleiðingar þar sem þær geta skert mannorð. Þó bara í örlitlum mæli og ég er eiginlega ekki pirraður lengur.

En hvað er hægt að læra af þessu?
Gríðarlega lærdómsríkt þetta litla dæmi úr tilveru minni, aðallega fyrir mig. Ég verð sjálfur að passa mig að dæma ekki þennan ágæta mann. Getur vel verið að hann hafi slæma reynslu af nýútskrifuðum arkitektum og þess vegna er hann aðeins of fljótur að draga ályktanir. Það er enginn laus við fordóma af einhverju tagi. Á þessu bloggi er örugglega unt að túlka einhverjar skoðanir mínar sem fordóma. Hvenær verða skoðanir að fordómum? Ég efast hinsvegar um að skoðanir mínar bitni á einhverjum einstökum aðilum. Vona allavega svo sannarlega að svo sé ekki. Það er hægt að hneykslast á ýmsu án þess að það séu endilega fordómar.

Annað sem unt að hafa í huga er að það er mörgum sem finnst arkitektar hálf steiktir. Svo ég á örugglega eftir að hitta fórdómafullt fólk í framtíðinni. En það þýðir ekki endilega að maður eigi að vera súr yfir svoleiðis. Frekar að hlæja. Og það er örugglega kjarni málsins.

Íþróttahornið

2005-03-30T00:00:00.000+02:00

Las einhvers staðar að íslenska karlalandsliðið í knattspyrnu hefði tapað 4-0 fyrir Króutum. Þeir eru, eftir minni bestu vitund í 94. sæti á styrkleikalista fifa. Athyglisverða í þessu samhengi er að það séu til svona mörg lönd til að Ísland geti verið svona neðarlega. Reyndar held ég að það séu til hátt í 200 lönd í heiminum. Samvkæmt því er Ísland bara í efri kantinum. Duglegir. Kannski væri svolítið flott ef Ísland væri númer hundrað og eitthvað? Alltaf gaman þegar komnir eru þrír tölustafir í samhengið, eins og þegar fólk er meira en hundrað ára.

En að öllu gamni sleppt. Þessi árangur Íslendinga er eiginlega fyrir neðan allar hellur. Þeir stóðu sig nefnilega vel þarna um árið. Það vandræðalega í þessu öllu, er að síðustu ár hafa verið reist held ég fjögur eða fimm fótboltahús. Þau eru risastór og mengun fyrir augun. Örugglega fokdýr í þokkabót. Hvað væri hægt að reisa hús fyrir marga heimilisleysingja í 3. heiminum fyrir þessa peninga? Vandræðaleg tilhugsun.

En þetta átti svo sannarlega að lyfta Íslenskri knattspyrna í hæstu hæðir. Norðmenn höfðu gert þetta og þá þótti sjálfsagt að apa eftir þeim. Herma eftir Norðmönnum? Normenn eru góðir í skíðagöngu, ekki fótbolta. En ástæða þess, að Íslendingar gátu eitthvað áður, var auðvitað sú að þetta voru kappar sem æfðu í snjó og slyddu, roki og rigningu. Menn eins og Albert Guðmunds og svona hetjur. Veðrið gerði þá að harðjöxlum sem létu ekkert á sig fá. Annað en þessi fótboltahús, gera strákana okkar að algjörum "fimsum" (dönsk sletta, fims dregið af feminin sem þýðir kvenlegur). Já, þetta eru fims og ekkert annað sem pása upp á hárgreiðsluna í miðjum landsleik og blása á sér hárið í hálfleik.

Annað er þó hægt að segja um íslenska kvennalandsliðið. Þær eru góðar. Ólíkt meiri karlmennska þar á bæ. Frá og með deginum í dag verða það stelpurnar okkar!

Einhvern? heim

2005-03-24T22:58:00.000+01:00

Jæja, nu er skaknørdinn Bobby kominn til Islands. Stjornvøld mega eiga thad ad hafa verid samkvæm sjalfum ser i vitleysu. "Ja, best ad reisa virkjun sem leidir til leidinda. Svo getur skakgæinn fengid rikisborgararett". Otrulegt ad thjod, sem bladrar jafnmikid um politik, skuli svo eiga svona politikusa sem akveda ut i loftid. Annars mun gæinn setja svip sit a islenskt mannlif. Vid erum ju ekki øll eins, svo thad er gaman ad fa fleiri liti i floruna.

For ad hugsa um dæturnar hennar Sofiu Hansen i thessu samhengi, veit ekki af hverju, en thær virkilega komu aldrei heim! Thær voru sviptar sinum mannrettindum nr. 1, sem er ad vera i umsja modurastar. Ordid svolitid langt sidan thad allt var i gangi, en eg man samt vel eftir thvi. Mer leid eins og eg væri ad fylgjast med kvikmynd, sem madur sæi tho bara 5 minutur af a dag, og ætti svo ad enda med ad thær kæmu gladar heim i fadm modurastar. Godi endirinn kom samt eitthvad aldrei. Half thjodin gekkst upp i ad stydja hana, en nei, thjodin tapadi. Undarlegt ad upplifa vondan endi a kvikmynd, serstaklega thessari. Nu man eg ekki eftir thætti stjornvalda i thessu mali, en gerdu their jafnmikid og their gerdu til ad frelsa Bobby?

Fyndid lika ad gæinn, Isak Halim Al, sem rændi børnunum var islenskur rikisborgari. Ef eg man rett. Thad a hann sameiginlegt med Bobby. Ørugglega ekki neinn gydingavinur heldur. Ja thad eru tha mennirnir, sem fa ad vera islenskir rikisborgar! Vid Islendingar erum otrulega stolt yfir ad vera Islendingar, en svo fa einhverjir svona typur ad vera Islendingar eins og ekkert se sjalfsagdara.

En aftur ad dætrunum. Thær eru ca. jafngamlar mer og gætu verid ad teikna framtidina i arkitektaskola. Nu eru thær eflaust ad skura fyrir manninn sinn sem theim var skipad ad giftast. Bobby kemur til Islands og skaknørdarnir bydja um eiginhandararitun. Svo fer hann ad røfla um gydinga og kannski ad tefla, ef vid verdum heppin. Allt røflid audvitad a ensku.

Allavega, eg hlakka til ad upplifa islenskt mannlif thegar eg kem heim i sumar. Geta Islendingar lært af Bobby? Eru thetta kannski skilabod ad ofan? Verdur eflaust spennandi ad fylgjast med framvindu mala. Finnst thetta samt allt surealististiskt.

P.s. sorry med ekki islensku stafina. Duttlungafulla tølvan min sko!